Yer Sarsıntı Haritalarının Üretilmesinde Sismik Ağ Yapısı: Eskişehir Örneği

Öz

Yaşam alanlarımızı etkileyen büyük depremler, yerleşime uygun olmayan zeminlerde depreme dayanıksız yapılaşma stokumuzdan dolayı, can ve mal kayıplarına yol açabilmektedir. Sismik ağlar yerleri daha önceden belirlenen zayıf ve kuvvetli yer hareketi istasyonlarını yönetir. Bu sismik ağ (AnaNet), istasyonun durumu, veri iletişim durumu ve diğer parametreler hakkında bilgi sağlar. AnaNet Eskişehir’deki depremlerin konumlarını ve büyüklüklerini hızlı ve doğru bir şekilde belirlemek amacıyla 7gün/24saat işletilir. Sismik ağın işletilmesinde, istasyon alt yapısı, ağ protokolü, sunucu hizmetleri, iletişim alt yapıları oldukça önemli hizmetlerdir. Bu çalışma kapsamında, Yerel Deprem İzleme Ağı (AnaNet) iletişim altyapısı ve deprem verilerinin Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında yorumlanmasına yönelik değişkenler tartışılmıştır. Deprem hasar senaryoları için yöntem, iki aşamalı olarak düşünülebilir. İlk aşamada, deprem kararı verilir. İkinci aşamada, bölgeye özgü yer hareketi parametrelerine bağlı yapıların hasar görebilirliği tahmin edilir. Sismik Ağın bir bileşeni olarak hazırlanan Network Triger yazılımı, çoklu istasyon dizilimleri ile sismik olayların belirlenmesi ve tanımlanmasına olanak sağlar. İstasyonlardan gelen verilerin %30’undan fazlasının aynı zaman diliminde tetiklenmesi sonucu elde edilen tetikleme sinyalinin deprem olduğuna karar verilir. Ardından depreme ait ivme, hız ve yer değiştirme değerleri gerçek zamanlı olarak hesaplanmaktadır. Hesaplanan ivme, hız ve yer değiştirme verileri, konumları ile dosyalanır ve SMS ve e-posta yoluyla kullanıcılar ile paylaşılır. Pilot uygulama, Eskişehir ilindeki belirli bir sınırda deprem kaynaklı kuvvetli yer hareketi değerinin hesaplanması için uygulanmıştır. Sonuçlar yer yüzeyindeki deprem karakteristiklerinin hesaplanmasında gerçek zamanlı kuvvetli yer hareketi analizlerinin ve CBS’nin önemini göstermiştir. Afet Müdahale Programı, Eskişehir yerleşim yerindeki depremle ilişkili interaktif haritaları oluşturur. Mobil uygulamalar kullanılarak izlenebilen haritalar raporlama fonksiyonu ile beraber depremden etkilenen nüfus ve yapıların profilini gösterir.

Anahtar Kelimeler

• Sismik Ağ, Coğrafi Bilgi Sistemi, Deprem, Afet Yönetimi

Kaynakça

1. DHA U.N., 1992, Internationally agreed glossary of basic terms related to disaster management. UN
2. DHA (United Nations Department of Humanitarian Affairs), Geneva.
3. Erkan, E.A., 2010, “Afet Yönetiminde Risk Azaltma ve Türkiye’de Yaşanan Sorunlar”,DPT Uzmanlık
4. Tezleri, ISBN: 975-19-4855-7
5. Emergency Events Database, Searchable Database, CRED (Centre for Research on the Epidemiology
6. of Disasters) Belgium, (çevirimiçi) www.em-dat.net erişim tarihi: 15.07.2008
7. Ergünay, O., 2007, "Türkiye’nin afet profili", TMMOB Afet Sempozyumu Bildiriler Kitabı: 5-7.
8. Japon Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA), 2004, “Türkiye’de Doğal Afet Konulu Ülke Strateji

9. Raporu”, Ankara.
10. Mulargia, F., & Geller, R. J., 2003, “Earthquake science and seismic risk reduction”, (Vol. 32). NATO
11. Science Series IV, Kluwer Academic Publishers, Netherlands, ISBN 1-4020-1777-4, Vol.32, p: 250-
12. -
13. Boğaziçi Üniversitesi, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, 17 Ağustos 1999 Kocaeli
14. Depremi fotoğraf arşivi, Web:
15. http://www.koeri.boun.edu.tr/depremmuh/eski/eqspecials/kocaeli/golcuk.htm (Erişim tarihi:
16. 04.2015)
17. Başbakanlık-PUB-MEER, T. C., 2006a, “Methodology Manual: Microzonation and Hazard
18. Vulnerability Studies for Disaster Mitigation”, In: ABS CONSULTING, A. I., ÜÇER (ed.). Republic
19. of Turkey Prime Ministry Project Implementation Unit PIU.
20. Başbakanlık-PUB-MEER, T. C., 2006b, “Microzonation and Hazard Vulnerability Studies for Disaster
21. Mitigation: Eskisehir Preliminary Disaster Mitigation Plan”, ABS Consultıng, Alter Uluslararası, Üçer
22. Müşavirlik Ortak Girişimi: Republic Of Turkey Prime Ministry Project Implementation Unit PIU.
23. Malczewskı, J., 1999, GIS and multicriteria decision analysis, Wiley.
24. Ansal A., İlki A., Karancı N., Kundak S., 2009, Istanbul International Conference on Seismic Risk
25. Mitigation, Chapter II: Turkey, Disaster Preparedness Since 1999 Earthquakes II, p 49-109.
26. Seyitoğlu, G. ve diğ., 2014, “Determining the main strand of the Eskişehir strike-slip fault zone using
27. subsidiary structures and seismicity: a hypothesis tested by seismic reflection studies”, Turkish Journal
28. of Earth Sciences, doi:10.3906/yer-1406-5, 23
29. Ocakoğlu F., 2007, “A re-evaluation of the Eskişehir Fault Zone as a Recent extensional structure in
30. NW Turkey”, Journal of Asian Earth Sciences.31, 91-103.
31. Ocakoğlu F, Altunel E, Yalçıner Ç., 2005, “Eskişehir bölgesinin neotektonik dönemdeki tektonostratigrafik
32. ve sedimantolojik gelişimi”, Osmangazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri
33. Komisyonu: Osmangazi Üniversitesi.
34. MTA. 2012, “Türkiye Diri Fay Haritaları Serisi”, 1:250.000. MTA Genel Müdürlüğü.
35. Orhan, A. ve Tosun, H., 2010, Visualization of geotechnical data by means of geographic information
36. system: a case study in Eskisehir city (NW Turkey). Environmental Earth Sciences, 61, 455-465.
37. Tün, M., 2013, “Interpretatıon of Ground Response and Shear-Wave Velocıty (Vs) Structure in
38. Mıcrozonatıon Studıes: A Case Study in Eskişehir”, PhD Thesis, Graduate School of Sciences. İstanbul
39. University, İstanbul, p. 353., Istanbul, 2013.
40. Güney, Y., Ecevıtoğlu, B., Pekkan, E., Avdan, U., Tün, M., Kaplan, O., Mutlu, S., Akdenız, E. ve diğ.,
41. , “Eskişehir Yerleşim Yerinde, CBS Teknikleri Kullanılarak Geoteknik, Yapı ve Jeofizik Bilgi
42. Sisteminin Oluşturulması”, Anadolu Üniversitesi Araştırma Fonu Projesi, Proje No:080240,
43. /03/2014
44. Ölmez, E. ve Yücel, B., 1985, “Eskişehir ve Yöresinin Jeotermal Enerji Olanakları”, Enerji Hammadde
45. Etüd ve Arama Dairesi Başkanlığı: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü.
46. Avdan, U., Tün, M., Pekkan, E. ve Altan, M., 2006, “Analysis of Urbanization Change According to NEHRP Soil Classification Map”, 9th AGILE Conference on Geographic Information Science. Visegrád, Hungary.
47. Nefeslioğlu, H. A., Tün, M., Ayday, C. ve Göktan, R., 2003, “Change detection of structures in the earthquake hazard zoning map of Eskisehir City, Turkey, by using satellite images”, Remote Sensing and Data Fusion over Urban Areas,. 2nd GRSS/ISPRS Joint Workshop on,. IEEE, 177-181.
48. Onur, M. İ., Tün, M., Pekkan, E., Tuncan, A. ve Avdan, U., 2007, “Eskişehir İlinde Deprem Etkisi Araştırması”, International Symposium on Advances in Earthquake & Structural Engineering. Süleyman Demirel University, Isparta-Antalya, Turkey Süleyman Demirel University Civil Engineering Department.
49. Sarıiz, K. ve Oruç, N., 1989, “Eskişehir Yöresi'nin Jeolojisi ve Jeotermal Özellikleri”, Anadolu Üniversitesi Müh. Mim. Fak. Dergisi, C.V, S.2, 59-81.
50. Esen, E., Yakal, M., Gökçen, M., Mumcu, N., Türkman, M., Dırık, M. Ve Çuhadar, G., 1976, “Eskişehir ve İnönü Ovaları Hidrojeoloji Haritası”, T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı DSİ Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltısuları Dairesi Başkanlığı.
51. Orhan, A., Seyrek, E., and Tosun, H., 2007, “A probabilistic approach for earthquake hazard assessment of the Province of Eski¸sehir, Turkey”, Nat. Hazards Earth Syst. Sci., 7, 607–614, doi:10.5194/nhess-7-607-2007.
52. Öcal, N., 1959, “20 Şubat 1956 Eskişehir Zelzelesi'nin Makro ve Mikrosismik Etüdü”, İrfan Matbaası İstanbul: T.C. İstanbul Teknik Üniversitesi.
53. Erdik, M. Ö., & Toksöz, M. N. (Eds.)., 2013, “Strong ground motion seismology”, (Vol. 204). NATO Advanced Study Institute pn Strong Ground Motion Seismology, NATO ASI Series, Kluwer the language of science,.ISBN 90-277-2532-2.
54. Gülkan, P., & Anderson, J. G. (Eds.)., 2006, “Directions in Strong Motion Instrumentation: Proceedings of the NATO SFP Workshop on Future Directions in Instrumentation for Strong Motion and Engineering Seismology”, Kusadasi, Izmir, May 17-21, 2004 (Vol. 58)., NATO Science Series IV, Springer Science & Business Media.
55. Chiou, B., Darragh, R., Gregor, N., & Silva, W., 2008, “NGA project strong-motion database. Earthquake Spectra”, 24(1), 23-44.
56. Steidl, J.H., 1993, “Variation Of Site Response At The Ucsb Dense Array Of Portable Accelerometers”, Earthquake Spectra 9, 289-302.
57. Boore D.M., 2004, “Can Site Response Be Predicted?”, Journal Of Earthquake Engineering, Vol.8, Special Issue 1, P. 1-41.
58. Guralp Systems, Network Trigger, Web: http://www.guralp.com/sw/network-trigger.shtml Erişim Tarihi: 03.05.2015