EN
TR
Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5)
Öz
Uydu ve uzay tekniklerinin gelişmesiyle GNSS uyduları birer sensor gibi kullanılmaya başlanmıştır. GNSS gözlemleri ile iyonosferdeki Toplam Elektron İçeriği (TEC) değişimleri deprem öncesi, deprem anı ve deprem sonrası belirlenebilmektedir. Böylece depremlerin TEC değişimlerine etkileri izlenebilmektedir. Bu amaçla çalışmada, Çanakkale açıklarında 24 Mayıs 2014 tarihinde, saat 12:25:03’te (-3 UT) meydana gelen Ege Denizi Depremi’nin (6.5 Mw) iyonosferde meydana getirdiği değişimler araştırılmıştır. Deprem öncesi, deprem anı ve deprem sonrası TEC değişimleri iki kampanyada araştırılmıştır. Birinci kampanyada AYVL, IPSA ve YENC istasyonlarının 115. ve 156. GPS günü arası toplam 42 günlük VTEC değişimleri belirlenmiş ve deprem öncesinde ortaya çıkan iyonosferik TEC değişimlerinin belirlenmesinde kullanılmıştır. İkinci kampanyada ise AYVL, CANA ve IPSA istasyonlarının 144. GPS gününde üç GPS uydusuna ait (GPS05, GPS08 ve GPS15) STEC değerleri deprem anında meydana gelen iyonosferik TEC değişimlerinin belirlenmesinde kullanılmıştır. Bu çalışmada, jeomanyetik aktivitenin TEC değişimlerine etkisini incelemek için deprem öncesi ve sonrasını içeren jeomanyetik aktivite (Dst) değerleri incelenmiş. deprem öncesinde ve sonrasında jeomanyetik aktivitenin olmadığı belirlenmiştir. Bu bağlamda, depremin meydana geldiği bu bölgede deprem öncesi VTEC değişimlerinin deprem gününden yaklaşık 1-2 gün öncesinde ortaya çıktığı, yapılan diğer çalışma sonucunda ise kısa periyotlu değişimlerin STEC değerlerine deprem anından yaklaşık 4 ile 7 dakika sonra etki ettiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: GPS, Deprem, İyonosfer, TEC, Zaman Serisi Analizi.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Wyss M., 1997, “Second Round of Evaluations of Proposed Earthquake Precursors”, Pure and Applied Geophysics,149, 1997, 3-16.
- Pulinets S. A., Boyarchuk K. A., 2004, “Ionospheric Precursors of Earthquakes”, Springer, New York, NY, USA, 2004.
- Barnes R. A. and Leonard R. S., 1965, “Observations of ionospheric disturbances following the Alaska earthquake”, J GeophysRes 70: 1 250−1 253.
- Liu, J. Y, Chen Y. I, Pulinets, S. A. and Chuo, Y. J., 2000a, “Seismo-ionospheric signatures prior to M>6.0 Taiwan earthquakes”. Geophys Res Lett 27(19): 3 113−3 116.
- Liu J. Y, Chuo Y. J. and Chen Y. I., 2001b, “Ionospheric GPS TEC perturbations prior to the 20 September 1999”, Chi-Chi earthquake. Geophys Res Lett 28: 1 383−1 386.
- Liu, J. Y., Chuo, Y. J., Shan, S. J., Tsai, Y. B., Chen, Y. I., Pulinets, S. A. and Yu, S. B., 2004, “Pre-earthquake ionospheric anomalies registered by continuous GPS TEC measurements”, Annales Geophysicae, 22, 2004, 5, 1585-1593, 10.5194/angeo-22-1585-2004.
- Liu, J. Y., Chen, Y. I., Chuo, Y. J. and Chen, C. S., 2006, “A statistical investigation of preearthquake ionospheric anomaly”, Journal of Geophysical Research: Space Physics, 111, A5, 2156-2202, 10.1029/2005JA011333.
- Pulinets S. A., 1998, “Strong earthquakes prediction possibility with the help of top side sounding from satellites”. Advances in Space Research 21(3): 455−458.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
1 Eylül 2014
Gönderilme Tarihi
24 Ocak 2015
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2014 Cilt: 6 Sayı: 3
APA
Ulukavak, M., & Yalçınkaya, M. (2014). Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5). Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, 6(3), 10-21. https://izlik.org/JA84NK88KK
AMA
1.Ulukavak M, Yalçınkaya M. Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5). Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi. 2014;6(3):10-21. https://izlik.org/JA84NK88KK
Chicago
Ulukavak, Mustafa, ve Mualla Yalçınkaya. 2014. “Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5)”. Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi 6 (3): 10-21. https://izlik.org/JA84NK88KK.
EndNote
Ulukavak M, Yalçınkaya M (01 Eylül 2014) Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5). Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi 6 3 10–21.
IEEE
[1]M. Ulukavak ve M. Yalçınkaya, “Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5)”, Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, c. 6, sy 3, ss. 10–21, Eyl. 2014, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA84NK88KK
ISNAD
Ulukavak, Mustafa - Yalçınkaya, Mualla. “Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5)”. Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi 6/3 (01 Eylül 2014): 10-21. https://izlik.org/JA84NK88KK.
JAMA
1.Ulukavak M, Yalçınkaya M. Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5). Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi. 2014;6:10–21.
MLA
Ulukavak, Mustafa, ve Mualla Yalçınkaya. “Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5)”. Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, c. 6, sy 3, Eylül 2014, ss. 10-21, https://izlik.org/JA84NK88KK.
Vancouver
1.Mustafa Ulukavak, Mualla Yalçınkaya. Deprem Kaynaklı Toplam Elektron İçeriği Değişimlerinin Araştırılması: Ege Denizi Depremi (24.05.2014 Mw:6.5). Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi [Internet]. 01 Eylül 2014;6(3):10-21. Erişim adresi: https://izlik.org/JA84NK88KK