Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları

Gökçe Uğurlu; Mahmut Saadi Yardım

doi:10.5281/zenodo.10432049

Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları

Öz

Davranışsal ekonomi bilimi, bireylerin karar alma mekanizmaları hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Sağlık alanında bireyler sağlıksız beslenme, tütün kullanımı, sedanter yaşam gibi kendileri için zararlı olabilecek yaşam tarzlarını da seçebilmektedir. Ekonomiyi, karar alma sürecini inceleyen bilimlerle bütünleştiren davranışsal ekonomi anlayışı, sağlık alanında verilen kararların anlaşılması için kullanılabilir ve bireysel düzeye ek olarak toplumsal düzeyde de halk sağlığı uygulamalarının etkililiğini artırabilir. Bu makalede davranışsal ekonomi kavramı, uygulamaları, kullanım alanları ve halk sağlığı başta olmak üzere sağlık alanında pratikte kullanımı örneklerle anlatılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Buttenheim A, Thirumurthy H. Behavioural economics and health. In: Detels R, Karim QA, Baum F, Li L, Leyland AH, Detels R, et al., editors. Oxford Textbook of Global Public Health: Oxford University Press; 2021.
2. Rice T. The Behavioral Economics of Health and Health Care. Annual Review of Public Health. 2013;34(1):431-47.
3. World Health Organization. Tobacco [01.06.2023]. Available from: https://www.who.int/health-topics/tobacco#tab=tab_1.
4. World Health Organization. Obesity [01.06.2023]. Available from: https://www.who.int/health-topics/obesity#tab=tab_1.
5. Hansen PG, Skov LR, Skov KL. Making Healthy Choices Easier: Regulation versus Nudging. Annu Rev Public Health. 2016;37:237-51.
6. Daniel Guinart, M.D. , and, John M. Kane, M.D. Use of Behavioral Economics to Improve Medication Adherence in Severe Mental Illness. Psychiatric Services. 2019;70(10):955-7.
7. Thorgeirsson T, Kawachi I. Behavioral economics: merging psychology and economics for lifestyle interventions. Am J Prev Med. 2013;44(2):185-9.
8. Ünal R. Davranışsal İktisat Bağlamında Z Kuşağı Tüketici Davranışlarının Cinsiyet Farkına Göre İncelenmesi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi. 2019;6(6):574-87.

9. Carminati L. Behavioural Economics and Human Decision Making: Instances from the Health Care System. Health Policy. 2020;124(6):659-64.
10. Aktan CC, Yavuzaslan K. Davranışsal İktisat: Bireylerin İktisadi Karar ve Tercihlerinde Zihinsel, Duygusal ve Psikolojik Faktörlerin Analizi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi. 2020;12(2):100-20.
11. Matjasko JL, Cawley JH, Baker-Goering MM, Yokum DV. Applying Behavioral Economics to Public Health Policy: Illustrative Examples and Promising Directions. American Journal of Preventive Medicine. 2016;50(5, Supplement 1):S13-S9.
12. Aytimur G, Buran İ, Dinçer Ö, Savaşkan E. Davranışsal ekonomi perspektifinden işletme yönetimi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020;11(1):66-83.
13. Koch A, Nafziger J, Nielsen HS. Behavioral economics of education. Journal of Economic Behavior & Organization. 2015;115:3-17.
14. OECD, Behavioural Insights and Public Policy: Lessons from Around the World, OECD Publishing, Paris, 2017 https://doi.org/10.1787/9789264270480-en.
15. Kamber SC. Davranışsal İktisat ve Rasyonellik Varsayımı: Literatür İncelemesi. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi. 2018;7(1):168-99.
16. George G, Maughan-Brown B, Thirumurthy H. Behavioural science to improve effectiveness of HIV programmes, South Africa. Bull World Health Organ. 2021;99(11):840-2.
17. Ericson KMM, Fuster A. The Endowment Effect. Annual Review of Economics. 2014;6(1):555-79.
18. Serim H, Küçükşenel S. Davranışsal İktisat ve Dürtme: Sağlık Politikaları Özelinde Bir İnceleme. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2020;38(3):531-59.
19. Cho I, Bates DW. Behavioral Economics Interventions in Clinical Decision Support Systems. Yearb Med Inform. 2018;27(1):114-21.
20. OECD. Behavioural insights [30.05.2023]. Available from: https://www.oecd.org/gov/regulatory-policy/behaviouralinsights.htm.
21. Oliver A, Ubel P. Nudging the obese: a UK–US consideration. Health Economics, Policy and Law. 2014;9(3):329-42.
22. Ozdemir S. Bir kamu politikası aracı olarak davranışsal içgörü. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi. 2019(34):247-74.
23. Kitap İncelemesi – 1: B. Yazar, “Dürtme: Sağlık, Zenginlik ve Mutlulukla İlgili Kararları Uygulamak”, İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (2), Ekim 2018, ss. 187-190.
24. The Behavioural Insights Team, EAST: Four Simple Ways to Apply Behavioural Insights, 2014.
25. Cabinet Office and Institute for Government. MINDSPACE Influencing behaviour through public policy 2010 [Available from: https://www.instituteforgovernment.org.uk/sites/default/files/publications/MINDSPACE.pdf].
26. Lades LK, Delaney L. Nudge FORGOOD. Behavioural Public Policy. 2022;6(1):75-94.
27. Sousa Lourenco Joana, Cırıolo Emanuele, Rafael Rodrigues Vieira De Almeida Sara, Troussard Xavier. Behavioural Insights Applied to Policy - European Report 2016 . EUR 27726. . Luxembourg (Luxembourg): Publications Office of the European Union; 2016. JRC100146; 2016.
28. Yılmaz V, Canbazer C. Kamu Politikalarına Davranışsal Yaklaşım ve Türkiye’ye Yansımaları. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2020;31(4):1827-54.
29. Sarkar A. Addressing Consumerism and the Planetary Health Crisis: Behavioral Economics Approach in Public Policy. Frontiers in Energy Research. 2022;10.
30. Schmidt R, Chen Z, Paz Soldan V. Choice Posture, Architecture, and Infrastructure: Systemic Behavioral Design for Public Health Policy. She Ji: The Journal of Design, Economics, and Innovation. 2022;8(4):504-25.
31. Williams AM, Liu PJ, Muir KW, Waxman EL. Behavioral economics and diabetic eye exams. Preventive Medicine. 2018;112:76-87.
32. Reed DD, Strickland JC, Gelino BW, Hursh SR, Jarmolowicz DP, Kaplan BA, Amlung M. Applied behavioral economics and public health policies: Historical precedence and translational promise. Behavioural Processes. 2022;198:104640.
33. Applying behavioural insight to health [30.05.2023]. Available from: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/60524/403936_BehaviouralInsight_acc.pdf.
34. Gorini G, Betti E, Stoffel S, Falini P, Iossa A, Senore C, et al. Testing behavioral economics messages to increase non-responders' participation in organized colorectal cancer screening programs: A randomized controlled trial. Preventive Medicine. 2023;174:107615.
35. Monroe A, Olapeju B, Moore S, Hunter G, Merritt AP, Okumu F, Babalola S. Improving malaria control by understanding human behaviour. Bull World Health Organ. 2021;99(11):837-9.
36. Roseleur J, Harvey G, Stocks N, Karnon J. Behavioral Economic Insights to Improve Medication Adherence in Adults with Chronic Conditions: A Scoping Review. The Patient - Patient-Centered Outcomes Research. 2019;12(6):571-92.
37. Shuval K, Leonard T, Drope J, Katz DL, Patel AV, Maitin-Shepard M, et al. Physical activity counseling in primary care: Insights from public health and behavioral economics. CA: A Cancer Journal for Clinicians. 2017;67(3):233-44.
38. Littman D, Sherman SE, Troxel AB, Stevens ER. Behavioral Economics and Tobacco Control: Current Practices and Future Opportunities. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(13).
39. Jacques-Tiura AJ, Greenwald MK. Behavioral Economic Factors Related to Pediatric Obesity. Pediatr Clin North Am. 2016;63(3):425-46.
40. Hansen PG, Skov LR, Jespersen AM, Skov KL, Schmidt K. Apples versus brownies: A field experiment in rearranging conference snacking buffets to reduce short-term energy intake. Journal of Foodservice Business Research. 2016;19(1):122-30.
41. Liu PJ, Roberto CA, Liu LJ, Brownell KD. A test of different menu labeling presentations. Appetite. 2012;59(3):770-7.
42. Cabinet Office Behavioural Insights Team. Applying Behavioural Insights to Organ Donation: preliminary results from a randomised controlled trial. 2013.
43. Jimmy B, Jose J. Patient medication adherence: measures in daily practice. Oman Med J. 2011;26(3):155-9.
44. Riegel B, Stephens-Shields A, Jaskowiak-Barr A, Daus M, Kimmel SE. A behavioral economics-based telehealth intervention to improve aspirin adherence following hospitalization for acute coronary syndrome. Pharmacoepidemiology and Drug Safety. 2020;29(5):513-7.
45. Haff N, Patel MS, Lim R, Zhu J, Troxel AB, Asch DA, Volpp KG. The role of behavioral economic incentive design and demographic characteristics in financial incentive-based approaches to changing health behaviors: a meta-analysis. Am J Health Promot. 2015;29(5):314-23.
46. Kranzer K, Simms V, Bandason T, Dauya E, McHugh G, Munyati S, et al. Economic incentives for HIV testing by adolescents in Zimbabwe: a randomised controlled trial. Lancet HIV. 2018;5(2):e79-e86.
47. Persell SD, Doctor JN, Friedberg MW, Meeker D, Friesema E, Cooper A, et al. Behavioral interventions to reduce inappropriate antibiotic prescribing: a randomized pilot trial. BMC Infect Dis. 2016;16:373.
48. Taşdemir M vd. Sağlık Ekonomisi. SOLAK M, editor. Eskişehir: T. C. Anadolu Üniveristesi Yayını No: 3218; 2015. p. 26-8.
49. U. S. Department of Health and Human Services. Health Literacy in Healthy People 2030 [28.09.2023]. Available from: https://health.gov/healthypeople/priority-areas/health-literacy-healthy-people-2030.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Sağlığı

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Gökçe Uğurlu ^*
0000-0002-6976-8451
Türkiye

Mahmut Saadi Yardım
0000-0002-4130-8883
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

11 Ekim 2023

Kabul Tarihi

9 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 1 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.5281/zenodo.10432049

IZ

https://izlik.org/JA59WR42KX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Uğurlu, G., & Yardım, M. S. (2023). Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 1(1), 27-34. https://doi.org/10.5281/zenodo.10432049

AMA

1.Uğurlu G, Yardım MS. Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları. HASAUD. 2023;1(1):27-34. doi:10.5281/zenodo.10432049

Chicago

Uğurlu, Gökçe, ve Mahmut Saadi Yardım. 2023. “Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 1 (1): 27-34. https://doi.org/10.5281/zenodo.10432049.

EndNote

Uğurlu G, Yardım MS (01 Aralık 2023) Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 1 1 27–34.

IEEE

[1]G. Uğurlu ve M. S. Yardım, “Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları”, HASAUD, c. 1, sy 1, ss. 27–34, Ara. 2023, doi: 10.5281/zenodo.10432049.

ISNAD

Uğurlu, Gökçe - Yardım, Mahmut Saadi. “Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 1/1 (01 Aralık 2023): 27-34. https://doi.org/10.5281/zenodo.10432049.

JAMA

1.Uğurlu G, Yardım MS. Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları. HASAUD. 2023;1:27–34.

MLA

Uğurlu, Gökçe, ve Mahmut Saadi Yardım. “Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, c. 1, sy 1, Aralık 2023, ss. 27-34, doi:10.5281/zenodo.10432049.

Vancouver

1.Gökçe Uğurlu, Mahmut Saadi Yardım. Halk Sağlığı Alanında Davranışsal Ekonomi Uygulamaları. HASAUD. 01 Aralık 2023;1(1):27-34. doi:10.5281/zenodo.10432049