Klinik Araştırmalarda Randomizasyon

Kübra Ecem Turgutkaya; Pınar Okyay

doi:10.5281/zenodo.11046985

Klinik Araştırmalarda Randomizasyon

Öz

Bilimsel tıbbi kanıt elde etmek amacıyla yapılan randomize kontrollü çalışma tasarımlarında körleme, randomizasyon ve kontrol grubu kullanılmaktadır. Bu yazıda randomizasyonun tanımı, amacı ve randomizasyon yöntemlerini incelemek amaçlanmıştır. Randomizasyon, katılımcıların araştırmacı tarafından öngörülen karıştırıcı faktör olabilecek tüm özellikler açısından homojen olarak çalışma gruplarına atanmasıdır. Randomizasyonun amacı ise seçim yanlılığının azalmasına yardımcı olarak tedavi grubuna mümkün olduğunca benzer bir kontrol grubu oluşturmak, bilinen ve bilinmeyen karıştırıcı faktörleri dengelemektir. Randomizasyon yapmak için çeşitli yöntemler mevcuttur. Bu yazıda pratikte en çok kullanılan basit, blok ve tabakalı randomizasyon yöntemlerinden ayrıntılı olarak bahsedilecektir. Sonuç olarak randomizasyon, birden çok kolun olduğu klinik araştırmalarda önemini koruyan bir uygulamadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Byar DP, Simon RM, Friedewald WT, Schlesselman JJ, DeMets DL, Ellenberg JH, et al. Randomized clinical trials. Perspectives on some recent ideas. N Engl J Med. 1976;295(2):74–80. doi: 10.1056/NEJM197607082950204
2. Collins R, Bowman L, Landray M, Peto R. The Magic of Randomization versus the Myth of Real-World Evidence. N Engl J Med. 2020 Feb 13;382(7):674–8. doi: 10.1056/NEJMsb1901642
3. CHMP. ICH guideline E8 (R1) on general considerations for clinical studies. Ema/CHMP/ICH/544570/1998 [Internet]. 2019;8(October 2021):1–25. [Erişim tarihi: 16 Kasım 2023] Erişim adresi: https://www.ema.europa.eu/en/documents/scientific-guideline/ich-e-8-general-considerations-clinical-trials-step-5_en.pdf
4. Fisher RA. Arrangment of Field Experiments. J Minist Agric. 1926;(33):503–13. [Erişim tarihi: 17 Kasım 2023] Erişim adresi: https://digital.library.adelaide.edu.au/dspace/bitstream/2440/15191/1/48.pdf
5. Kang M, Ragan BG, Park JH. Issues in outcomes research: An overview of randomization techniques for clinical trials. J Athl Train. 2008;43(2):215–21. doi: 10.4085/1062-6050-43.2.215
6. Amberson J.B, McMahon B.T PMA. Clinical trial of sanocrysin in pulmonary tuberculosis. Am Rev Tuberc. 1931 Feb;24:401–35. doi: 10.2105/AJPH.15.2.144
7. da Randomizasyon
8. Berger VW, Bour LJ, Carter K, Chipman JJ, Everett CC, Heussen N, et al. A roadmap to using randomization in clinical trials. BMC Med Res Methodol. 2021;21(1):1–24. doi: 10.1186/s12874-021-01303-z

9. Verbeck WJ, Kroon AA, Kessels AGH, Nelemans PJ, Van Ree JW, Lenders JWM, et al. Comparison of randomization techniques for clinical trials with the data from the HOMERUS-trial. Blood Press. 2005;14(5):306–14. doi: 10.1080/08037050500331538
10. Raymond J, Valvassori L, Darsaut TE. Understanding the role of randomization in clinical research and practice. Neurochirurgie. 2023;69(6):101492. doi: 10.1016/j.neuchi.2023.101492
11. Kanik EA, Taşdelen B, Erdoǧan S. Klinik denemelerde randomizasyon. Marmara Med J. 2011;24(3):149–55. doi: 10.5472/MMJ.2011.01981.1
12. Altman DG, Bland JM. How to randomise. Br Med J. 1999;319(7211):703–4. doi: 10.1136/bmj.319.7211.703
13. Hedden SL, Woolson RF, Malcolm RJ. Randomization in substance abuse clinical trials. Subst Abus Treat Prev Policy. 2006;1(1):1–17. doi: 10.1186/1747-597X-1-6
14. Lim CY, In J. Randomization in clinical studies. Korean J Anesthesiol. 2019;72(3):221-32. doi: 10.4097/kja.19049
15. Weir CJ, Lees KR. Comparison of stratification and adaptive methods for treatment allocation in an acute stroke clinical trial. Stat Med. 2003;22(5):705–26. doi: 10.1002/sim.1366
16. Therneau TM. How many stratification factors are “too many” to use in a randomization plan? Control Clin Trials. 1993;14(2):98–108. doi: 10.1016/0197-2456(93)90013-4
17. Caparrotta TM, Dear JW, Colhoun HM, Webb DJ. Pharmacoepidemiology: Using randomised control trials and observational studies in clinical decision-making. Br J Clin Pharmacol. 2019;85(9):1907–24. doi: 10.1111/bcp.14024
18. Subbiah V. The next generation of evidence-based medicine. Nat Med. 2023;29(1):49-58. doi: 10.1038/s41591-022-02160-z
19. Schulz KF, Altman DG, Moher D. CONSORT 2010 Statement: updated guidelines for reporting parallel group randomised trials. BMC Med. 2010 Dec 24;8(1):18. doi: 10.1186/1741-7015-8-18

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Sağlığı

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Kübra Ecem Turgutkaya ^* Bu kişi benim
0000-0002-0697-336X
Türkiye

Pınar Okyay
0000-0002-3565-1490
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

24 Ocak 2024

Kabul Tarihi

30 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 2 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.5281/zenodo.11046985

IZ

https://izlik.org/JA46WN46GM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Turgutkaya, K. E., & Okyay, P. (2026). Klinik Araştırmalarda Randomizasyon. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 2(1), 10-13. https://doi.org/10.5281/zenodo.11046985

AMA

1.Turgutkaya KE, Okyay P. Klinik Araştırmalarda Randomizasyon. HASAUD. 2026;2(1):10-13. doi:10.5281/zenodo.11046985

Chicago

Turgutkaya, Kübra Ecem, ve Pınar Okyay. 2026. “Klinik Araştırmalarda Randomizasyon”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 2 (1): 10-13. https://doi.org/10.5281/zenodo.11046985.

EndNote

Turgutkaya KE, Okyay P (01 Haziran 2026) Klinik Araştırmalarda Randomizasyon. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 2 1 10–13.

IEEE

[1]K. E. Turgutkaya ve P. Okyay, “Klinik Araştırmalarda Randomizasyon”, HASAUD, c. 2, sy 1, ss. 10–13, Haz. 2026, doi: 10.5281/zenodo.11046985.

ISNAD

Turgutkaya, Kübra Ecem - Okyay, Pınar. “Klinik Araştırmalarda Randomizasyon”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 2/1 (01 Haziran 2026): 10-13. https://doi.org/10.5281/zenodo.11046985.

JAMA

1.Turgutkaya KE, Okyay P. Klinik Araştırmalarda Randomizasyon. HASAUD. 2026;2:10–13.

MLA

Turgutkaya, Kübra Ecem, ve Pınar Okyay. “Klinik Araştırmalarda Randomizasyon”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, c. 2, sy 1, Haziran 2026, ss. 10-13, doi:10.5281/zenodo.11046985.

Vancouver

1.Kübra Ecem Turgutkaya, Pınar Okyay. Klinik Araştırmalarda Randomizasyon. HASAUD. 01 Haziran 2026;2(1):10-3. doi:10.5281/zenodo.11046985