Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri

Atalay Alsancak; Buse Başak Yazıcı; Hasan Hüseyin Sakar; Nahide Berka Bala; Sudenur Uçarer; Coşkun Bakar

doi:10.5281/zenodo.11047068

Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri

Öz

Human Papilloma Virus (HPV) cinsel yolla bulaşan yaygın enfeksiyonlardan biridir. Serviks kanseri, genital siğil ve penis kanseri başta olmak üzere birçok hastalığa yol açar. Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin HPV enfeksiyonuna - HPV aşısına yönelik bilgi ve tutumlarını belirlemek, HPV bilgi düzeylerini etkileyecek faktörleri tespit etmektir. Araştırmada çeşitli üniversitelerin ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim basamaklarında öğrenim gören 275 öğrenciye Google Forms üzerinden dört bölümden oluşan anket uygulanmıştır. Anketin ilk kısmında katılımcıların sosyo-demografik özelliklerini belirlemeyi hedefler. İkinci kısım HPV ve HPV aşısı hakkındaki genel bilgi düzeyini ölçer. Üçüncü kısım ise HPV enfeksiyonunun yayılmasına neden olabilecek riskli cinsel davranışlara yönelik sorular bulunmaktadır. Dördüncü kısım üniversite öğrencilerinin HPV ve HPV aşısına yönelik tutumlarını belirlemeyi amaçlar. Tutum sorularına geçerlilik güvenilirlik analizleri yapılmış ve 11 soru elenmiş olup 9 soru değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada Jamovi ve SPSS 26.0 programları kullanılmıştır. Araştırma katılımcılarının %18,2’si ilk cinsel ilişkisini 18 yaş veya altında yaşamıştır, %4,7’si çok partnerli ilişki yaşıyordur, %22,2’si HPV’nin ne olduğunu bilmiyordur, %67,3’ü cinsel sağlık eğitimi almamıştır. Katılımcıların %84,7’si HPV’nin aşısı olduğunu duymuşlardır ancak yalnızca %10,2’lik kısmı Türkiye’de bulunan aşı çeşitlerinden (İlaç Firması 1, İlaç Firması 2) haberdardır ve yalnızca %9,5’i aşı olmuştur. Araştırmanın katılımcıları ile gerçekleştirilen uygulama sonucunda elde edilen verilere açıklayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. Analiz sonucunda madde toplam korelasyonu 0,3’ün altında altında olan maddeler çıkarılmış, 9 maddeli form elde edilmiştir. Araştırmada HPV bilgi puanında anlamlı fark yaratan 7 faktör, HPV tutumunda anlamlı fark yaratan 4 faktör görülmüştür. HPV tutumu HPV bilgisini anlamlı derecede etkilemiştir. Cinsel sağlık eğitimi almak hem HPV bilgi düzeyi hem de HPV tutumunu etkilemiştir. Kişilerin HPV hakkındaki bilgilere daha çok internet sayesinde ulaştıkları bu yüzden bilgi düzeylerinin cinsel yolla bulaşan hastalıklar hakkında konuşma tutumundan etkilenmediği fark edilmiştir. Ayrıca 5 faktörün HPV aşısı olmayı etkilediği bulunmuştur. Genç yetişkinlerin cinsel sağlıklarını koruma becerilerini geliştirmeye yönelik eğitimlerin planlanmasında bilgi edinmeyi etkileyen faktörler göz önünde bulundurulmalıdır. Bu faktörlerin işaret ettiği eksikliklere yoğunlaşan basılı veya dijital kaynakların ve eğitim programlarının hazırlanması gelecekte ortaya çıkabilecek hastalıkların önüne geçmek için gereklidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Ceyhan M. İnsan Papilloma Virusu (HPV) Aşısı Uygulamasında Ülkemizde Mevcut Problemler. ANKEM Dergisi 2007; 21(Ek2): 102-104.
2. World Health Organization. Cervical cancer (Fact sheets). Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer Erişim tarihi:16.02.2022
3. Deniz Ü., Tüfekci A., Önder Ö.R. Öğretmen Adaylarının Cinsellik Konusundaki Tutumlarının Cinsiyet ve Cinsel Deneyimlerine Göre İncelenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 2013;5(9).
4. Giray H., Kılıç B. Bekar Kadınlar ve Üreme Sağlığı. Sted. 2004;13(8):286-289.
5. Kaya F., Serin Ö., Genç A. Eğitim Fakültesi Birinci Sınıf Öğrencilerinin Cinsel Yaşamlarına İlişkin Yaklaşımlarının Belirlenmesi. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni. 2007;6(6):441-448.
6. Kılıç D., Dolma E., Güney İ. Knowledge Level and Attitude for Human Papillomavirus (HPV) Infection and HPV Vaccines Among Medical School Students. Journal of Contemporary Medicine. 2020;10(3):394-398. doi:10.16899/jcm.733236.
7. Kızılca Çakaloz D., Öztürk G., Çoban A. Ebelik Öğrencilerinin Servikal Kanser ve Hpv Aşısı Hakkında Bilgi ve Düşüncelerinin Belirlenmesi. Adnan Menderes Üniveristesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2018;2(2):55-64.
8. Emre N., Özşahin A., Edirne T. Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Human Papilloma Virüs Enfeksiyonu ve Aşısı Hakkında Bilgi Düzeyleri. Eurasian Journal of Family Medicine. 2020;9(1):42-50. doi:10.33880/ejfm.2020090106

9. Babaoğlu AB, Tekindal M, Büyükuysal MÇ, Tözün M, Elmalı F, Bayraktaroğlu T, Tekindal MA. Epidemiyolojide Gözlemsel Çalışmaların Raporlanması: STROBE Kriterlerinin Türkçe Uyarlaması. Med J West Black Sea. 2021;5(1):86-93.
10. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. Multivariate Data Analysis. The UK, Harlow: Pearson Education Limited; 2014.
11. Warner, R. M. Applied statistics, from bivariate through Multivariate Tecniques. The USA: SAGE Publications, Inc; 2008.
12. Büyüköztürk, Ş. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem; 2013.
13. Kaiser, H. F., & Rice, J. (1974). Little Jiffy, Mark IV. Educational and Psychological Measurement. 1974;34: 111-117. doi:10.1177/001316447403400115
14. Field, A. Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. The USA: Sage; 2018.
15. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. The Assessment of Reliability. Psychometric Theory. 1994;3:248-292.
16. Yemenoğlu H., Köse O. Diş Hekimliği Öğrencilerinin Human Papilloma Virus Hakkındaki Bilgi Düzeyinin Değerlendirilmesi. Osmangazi Tıp Dergisi Ağız Kanserleri Özel Sayısı. 2020;96-102. doi:10.20515/otd.771726
17. Şahin R. A., Şahin M. A., Şenel U. Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virüsü ve Aşısı İle İlgili Bilgi, Tutum Ve Davranışları. Sağlık Bilimleri Dergisi 2022; 31(1): 1-8. doi:10.34108/eujhs.794249
18. Başlı M., Aksu H.,Toptaş B. Bir Üniversitede Öğrenim Gören Sağlık Yüksekokulu Öğrencilerinin Human Papilloma Virüs ve Hpv Aşısı İle İlgili Bilgi Ve Görüşleri. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019;1:1-17.
19. Unutkan A., Yangın H. B.(2016). Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus Aşısına İlişkin Bilgi ve Görüşlerinin Değerlendirilmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2016;15(2):151. doi: 10.5455/pmb.1-1436515769
20. Turhan Çakır A., Porsuk İ., Çalbıyık F. Üniversite Öğrencilerinin HPV, HPV Tarama Testi ve HPV Aşısına İlişkin Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi: Kesitsel Bir Çalışma. Medical Journal of West Black Sea. 2021;5(3): 472-480 doi: 10.29058/mjwbs.974567
21. World Health Organization. Cervical Cancer. Key Facts (17 Kasım 2023). Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cervical-cancer Erişim tarihi: 30.11.2023
22. Avcı G. A., Bozdayı G. İnsan Papilloma Virüsü. Kafkas Journal of Medical Sciences. 2013; 3(3):136-144. doi: 10.5505/kjms.2013.52724
23. Kırmızıtoprak E., Şimşek Z. Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve Güvenli Cinsel Yaşam Konusunda Gençlerin Bilgi ve Davranışlarına Akran Eğitiminin Etkisi. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2011; 10 (04): 463-47
24. Yurtsev E. (2011). Ergen Kızlar ve Annelerinin HPV Aşısına İlişkin Bilgi ve Görüşleri. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
25. Çelik P. (2018). HPV Aşısı Hakkında Ailelerin Bilgi, Tutum ve Davranışlarının Değerlendirilmesi (Yayınlanmamış tıpta uzmanlık tezi). Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Ankara.
26. Best A., Thompson E., Adamu A. Examining the Influence of Religious and Spiritual Beliefs on HPV Vaccine Uptake Among College Women. Journal of Religion and Health. 2019;58, 2196-2207.
27. Başlı M., Aksu H., Toptaş B., Bir Üniversitede Öğrenim Gören Sağlık Yüksekokulu Öğrencilerinin Human Papilloma Virüs ve Hpv Aşısı İle İlgili Bilgi ve Görüşleri. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019;1:1-17.
28. Güneri C. Ö., Dadak A.,Küçük İ. Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virüs İlişkili Servikal Kanserden Korunmaya Yönelik Tutumları ve Ölçümü. Journal of Social And Analytical Health. 2022;2(3):269-277. doi:10.5281/zenodo.7107030
29. Karabulutlu Ö.,Kılıç M. Üniversite Öğrencilerinin Cinsel Sağlık ve Üreme Sağlığı Hakkındaki Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2011;14(2):39-45.
30. P.S.Murray. Viroloji. In: Patrick R.Murray, Ken S.Rosenthal, Michael A.Pfaller. Tıbbi Mikrobiyoloji. 7.Baskı. Elsevier. USA 2016. pp 446-447
31. P.S.Murray. Viroloji. In: Patrick R.Murray, Ken S.Rosenthal, Michael A.Pfaller. Tıbbi Mikrobiyoloji. 7.Baskı. Elsevier. USA 2016. pp 450
32. P.S.Murray. Viroloji. In: Patrick R.Murray, Ken S.Rosenthal, Michael A.Pfaller. Tıbbi Mikrobiyoloji. 7.Baskı. Elsevier. USA 2016. Pp447-448

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Sağlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Atalay Alsancak Bu kişi benim
0009-0003-8554-2588
Türkiye

Buse Başak Yazıcı Bu kişi benim
0009-0004-8815-5660
Türkiye

Hasan Hüseyin Sakar ^*
0009-0003-1402-9170
Türkiye

Nahide Berka Bala Bu kişi benim
0009-0000-4822-6162
Türkiye

Sudenur Uçarer Bu kişi benim
0009-0006-3560-0956
Türkiye

Coşkun Bakar
0000-0002-5497-2759
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

7 Şubat 2024

Kabul Tarihi

17 Nisan 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 2 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.5281/zenodo.11047068

IZ

https://izlik.org/JA88FX79MG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Alsancak, A., Yazıcı, B. B., Sakar, H. H., Bala, N. B., Uçarer, S., & Bakar, C. (2026). Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 2(1), 30-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.11047068

AMA

1.Alsancak A, Yazıcı BB, Sakar HH, Bala NB, Uçarer S, Bakar C. Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri. HASAUD. 2026;2(1):30-43. doi:10.5281/zenodo.11047068

Chicago

Alsancak, Atalay, Buse Başak Yazıcı, Hasan Hüseyin Sakar, Nahide Berka Bala, Sudenur Uçarer, ve Coşkun Bakar. 2026. “Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 2 (1): 30-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.11047068.

EndNote

Alsancak A, Yazıcı BB, Sakar HH, Bala NB, Uçarer S, Bakar C (01 Haziran 2026) Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 2 1 30–43.

IEEE

[1]A. Alsancak, B. B. Yazıcı, H. H. Sakar, N. B. Bala, S. Uçarer, ve C. Bakar, “Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri”, HASAUD, c. 2, sy 1, ss. 30–43, Haz. 2026, doi: 10.5281/zenodo.11047068.

ISNAD

Alsancak, Atalay - Yazıcı, Buse Başak - Sakar, Hasan Hüseyin - Bala, Nahide Berka - Uçarer, Sudenur - Bakar, Coşkun. “Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 2/1 (01 Haziran 2026): 30-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.11047068.

JAMA

1.Alsancak A, Yazıcı BB, Sakar HH, Bala NB, Uçarer S, Bakar C. Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri. HASAUD. 2026;2:30–43.

MLA

Alsancak, Atalay, vd. “Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, c. 2, sy 1, Haziran 2026, ss. 30-43, doi:10.5281/zenodo.11047068.

Vancouver

1.Atalay Alsancak, Buse Başak Yazıcı, Hasan Hüseyin Sakar, Nahide Berka Bala, Sudenur Uçarer, Coşkun Bakar. Üniversite Öğrencilerinin Human Papilloma Virus (HPV) ve HPV Aşısı Hakkındaki Tutumları ve Bilgi Düzeyleri. HASAUD. 01 Haziran 2026;2(1):30-43. doi:10.5281/zenodo.11047068