Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi

Batuhan Horasan; Selma Karabey

doi:10.5281/zenodo.13840349

Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi

Öz

Sağlık çalışanlarının obez kişiler üzerindeki ön yargı durumu halk sağlığı açısından sağlık eşitsizlikleri başta olmak üzere sağlık hizmetlerinde sorunlara neden olabilmektedir. Bu kapsamda çalışmamızda hemşirelik ve fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite önyargı düzeyini belirlemek ve obezite ön yargı durumunu etkileyen etmenlerin saptanması amaçlanmıştır. Kesitsel tipte olan çalışmanın evrenini 2022-2023 yılında bir üniversitenin hemşirelik ve fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümlerinde öğrenim gören son sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Çalışmada tam sayım yöntemi uygulanmış olup, evrenin %83,6’sına ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Öğrencilerin ön yargı durumları GAMS-27 ölçeği kullanılarak belirlenmiştir. Verilerin analizinde SPSS 17 istatistik paket programı kullanılmış olup istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Çalışmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 22,96 ± 3,12 yıldır. Öğrencilerin %77,7’si kadındır. Öğrencilerin %53,5’i fizik tedavi ve rehabilitasyon, %46,5’i hemşirelik bölümünde öğrenim görmektedir. GAMS-27 obezite ön yargı ölçeği toplam puan ortalaması 78,1 ± 11,91 olup, kesme noktalarına göre öğrencilerin %54,1’i obeziteye karşı ön yargıya eğilimli, %27,7’si obeziteye karşı ön yargılı ve %18,2’si obeziteye karşı ön yargısız bulunmuştur. Obezite ön yargısı ile cinsiyet (p<0,05), obez bireylere karşı önyargılı olduğunu belirtme (p<0.001) ve aile bireylerinde fazla kilolu/obez birey olma (p<0,05) arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Yapılan çoklu analizle değerlendirildiğinde ise erkeklerde ve aile bireylerinde fazla kilolu/obez birey olmayanlarda obez bireylere yönelik ön yargı daha yüksek olarak saptanmıştır. Bu çalışmada bir üniversitenin hemşirelik ve fizyoterapi ve rehabilitasyon bölümlerindeki son sınıf öğrencilerinin çoğunluğunun obezite ile ilgili ön yargıya eğilimli olduğu belirlenmiştir. Çalışmamızın mevcut durumun değerlendirilmesine ve bu alandaki ihtiyaçların belirlenmesine fayda sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. WHO. Obesity and overweight. 2021. [Erişim Tarihi: 07.10.2022]. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs311/en/.
2. Arroyo-Johnson C, Mincey KD. Obesity epidemiology worldwide. Gastroenterology Clinics of North America. 2016;45:(4)571-579. doi: 10.1016/j.gtc.2016.07.012.
3. Kaya A, Gedik V, Bayram F, vd. Hipertansiyon, obezite ve lipid metabolizması hekim için tanı ve tedavi rehberi. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, Ankara 2009.
4. Dülger H, Mayda AS. Bartın üniversitesi sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinde beslenme alışkanlıkları ve obezite prevalansı. DÜ Sağlık Bil Enst Derg. 2016;6:(3)173-177.
5. T.C Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Sağlıklı Beslenme Ve Hareketli Hayat Dairesi Başkanlığı. Obezitenin nedenleri. 2023. [Erişim Tarihi: 12.07.2023]. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/obezite.
6. Kalan I, Yeşil Y. Obezite ile ilişkili kronik hastalıklar. Mised. 2010;23-24:78-81.
7. Yıldırım AE, Altun R. Obezite ve mikrobiyota. Güncel Gastroenteroloji. 2014;18(1): 106-111.
8. Sağlık Bakanlığı. Türkiye’de Obezite Cerrahisinin Obezite Tedavisindeki Yeri. 2014. [Erişim Tarihi: 11.10.2022]. https://shgmargestddb.saglik.gov.tr/Eklenti/36797/0/turkiyede-obezite-cerrahisinin-obezite-tedavisindeki--yeri-30-06-2014pdf.pdf.

9. T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü. Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA) 2010: Beslenme Durumu ve Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi Sonuç Raporu. 2014.
10. Berberoğlu Z, Hocaoğlu Ç. Küresel sağlık sorunu ‘Obezite’: Güncel bir gözden geçirme. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021;8(3):543-552. doi:10.34087/cbusbed.886473.
11. Baltacı G. Obezite ve Egzersiz, Ankara, Sağlık Bakanlığı Yayınları, 2012.
12. Ergül Ş, Kalkım A. Önemli bir kronik hastalık: çocukluk ve ergenlik döneminde obezite. TAF Prev Med Bull. 2011;10(2):223-230.
13. Esin K, Şanlıer N. Çocukluk çağı obezitesinin psikososyal etkileri. Beslenme ve Diyet Dergisi. 2012;40(2):149-154.
14. Sert H, Seven A, Çetinkaya S, Pelin M, Aygin D. Sağlık yüksekokulu öğrencilerinin obezite ön yargı düzeylerinin değerlendirilmesi. Online Türk Sağlık Bilim Derg. 2016; 1(4):9-17.
15. Paker M. Psikolojik Açıdan Önyargı ve Ayrımcılık. Ayrımcılık çok boyutlu yaklaşımlar. İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyoloji Ve Eğitim Çalışmaları Birimi (seçbir) 2012.
16. Welborn, SE. (2013). Comparison of obesity bias, attitudes and beliefs among undergraduate dietetic students, dietetic ınterns and practicing registered dietitians. (Master’s Thesis) Electronic Theses and Dissertations, East Tennessee State University, ABD.
17. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Birinci Basamak Sağlık Kurumları İçin Obezite ve Diyabet Klinik Rehberi. 1070: Ankara 2017.
18. Aydın T, Erçelik ZE, Gönen B, Aydın D, Günşen U. Üniversite öğrencilerinin obezite ön yargılarının belirlenmesi. BAUN Sağ Bil Derg. 2020;9(2):67-74.
19. Puhl R, Brownell KD. Bias, discrimination, and obesity. Obesıty Research. 2001; 9:(12)788-805.
20. Gudzune KA, Beach MC, Roter DL, Cooper LA. Physicians build less rapport with obese patients. Obesity. 2013;21:(10)2146-2152. doi:10.1002/oby.20384.
21. O’Donoghue G, Cunningham C, King M, et al. A qualitative exploration of obesity bias and stigma in Irish healthcare; the patients’ voice. PLoS One. 2021;16(11) e0260075. doi:10.1371/journal.pone.0260075.
22. Altun, S. (2015). Üniversite Öğrencilerinin Obezite İlişkin Önyargılarının Belirlenmesi. (Yüksek Lisans tezi) Başkent Üniversitesi, Ankara.
23. Koyu EB, Karaağaç Y, Miçooğulları Ş. Sağlık bilimleri öğrencilerinde obezite ön yargısı ve ilişkili etmenler. Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi. 2020;4(3):260-269. doi:10.25048/tudod.790209.
24. Altınayak SÖ, Gür EY, Apay SE, Özkan H. Ebelik öğrencilerinin obez gebelere karşı önyargısı. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;20(3):201-207.
25. Zengin N. “Sağlık Hakkı” ve sağlık hizmetlerinin sunumu. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi 2010;1(1):44-52.
26. WHO. A healthy lifestyle - WHO recommendations. 2010. [Erişim Tarihi: 11.10.2022]. https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/a-healthy-lifestyle---who-recommendations.
27. Ercan A, Ok MA, Kızıltan G, Altun S. Sağlık bilimleri öğrencileri için obezite önyargı ölçeğinin geliştirilmesi: GAMS 27-obezite önyargı ölçeği. Uluslararası Hakemli Beslenme Araştırmaları Dergisi. 2015;2(3):29-43. doi: 10.17362/DBHAD.2015310322.
28. İnci, F. (2019). Hemşirelik öğrencilerinin obezite önyargıları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans tezi) Çukurova Üniversitesi, Adana.
29. Balalan E, Pirinçci E, Kara, TK. Sağlık bilimleri fakültesindeki öğrencilerin obez bireylere karşı önyargılarının incelenmesi. F.Ü.Sağ.Bil.Tıp.Derg. 2022;36(1)40-45.
30. Çelik ÖM, Duran S. Trakya üniversitesi tıp fakültesi öğrencilerinde obezite ile ilgili önyargının ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumun değerlendirilmesi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2022;16(4),690-698. doi:10.21763/tjfmpc.1133228.
31. Pantenburg B, Sikorski C, Luppa M, vd. Medical students’ attitudes towards overweight and obesity. PLoS One. 2012;7(11):e48113. doi: 10.1371/journal.pone.0048113.
32. Andreyeva T, Puhl RM, Brownell KD. Changes in perceived weight discrimination among Americans, 1995-1996 through 2004-2006. Obesity. 2008;16(5):1129-1134. doi:10.1038/oby.2008.35.
33. Yildiz M, Baysal HY. Prejudice against obesity in university students studying in health-related departments. Perspect Psychiatr Care. 2019;55(2):170-174. doi:10.1111/ppc.12314.
34. Hayran O, Akan H, Özkan A, Kocaoǧlu B. Fat Phobia of university students: Attitudes toward obesity. Journal of Allied Health. 2013 Fall;42(3):147-50.
35. Çapar NÇ, Erbaş DH, Koç Bİ. Hemşirelerin Obez Hastalara Karşı Ön Yargı Durumlarının İncelenmesi. Gevher Nesıbe Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;8(Özel Sayı):840-845. doi:10.5281/zenodo.8404353.
36. Merdol, DS. (2019). Yetişkin bireylerde obezite önyargısı ile yaşam kalitesi ve beslenme durumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans tezi) Başkent Üniversitesi, Ankara.
37. Usta E, Acar K, Aygin D. Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencilerinin obeziteye ilişkin tutumları. Electronic Journal of Vocational Colleges. 2015;5(5): 46-53.
38. Kasar KS, Akyol A. Hemşirelik öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının obezite önyargı düzeyine etkisi. Hemşirelikte Eğitim Ve Araştırma Dergisi. 2019;16(2): 79-86. doi:10.5222/HEAD.2019.079.
39. Terzi D, Kaya AŞ, Terzi B, Gündüz KE. Sağlık bilimleri bölümlerinde eğitimine devam eden öğrencilerin obezite farkındalık ve ön yargı düzeylerinin değerlendirilmesi: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Örneği. Turkiye Klinikleri J Health Sci. 2021;6:(4) 703-712. doi:10.5336/healthsci.2020-79833.
40. Uyanık G, Yılmaz M, Şahin A. Sağlık bilimleri öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;2(1):48-58.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Sağlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Batuhan Horasan ^*
0000-0003-1303-8465
Türkiye

Selma Karabey
0000-0002-2964-3056
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

24 Haziran 2024

Kabul Tarihi

10 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 2 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.5281/zenodo.13840349

IZ

https://izlik.org/JA24BW37PE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Horasan, B., & Karabey, S. (2026). Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 2(2), 70-77. https://doi.org/10.5281/zenodo.13840349

AMA

1.Horasan B, Karabey S. Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi. HASAUD. 2026;2(2):70-77. doi:10.5281/zenodo.13840349

Chicago

Horasan, Batuhan, ve Selma Karabey. 2026. “Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 2 (2): 70-77. https://doi.org/10.5281/zenodo.13840349.

EndNote

Horasan B, Karabey S (01 Haziran 2026) Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 2 2 70–77.

IEEE

[1]B. Horasan ve S. Karabey, “Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi”, HASAUD, c. 2, sy 2, ss. 70–77, Haz. 2026, doi: 10.5281/zenodo.13840349.

ISNAD

Horasan, Batuhan - Karabey, Selma. “Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 2/2 (01 Haziran 2026): 70-77. https://doi.org/10.5281/zenodo.13840349.

JAMA

1.Horasan B, Karabey S. Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi. HASAUD. 2026;2:70–77.

MLA

Horasan, Batuhan, ve Selma Karabey. “Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, c. 2, sy 2, Haziran 2026, ss. 70-77, doi:10.5281/zenodo.13840349.

Vancouver

1.Batuhan Horasan, Selma Karabey. Bir üniversitenin hemşirelik ve fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümü öğrencilerinin obezite ile ilgili önyargılarının belirlenmesi. HASAUD. 01 Haziran 2026;2(2):70-7. doi:10.5281/zenodo.13840349