Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler

Burcu Ecem Uğuz; Caferi Tayyar Şaşmaz

Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler

Öz

Grip dünya çapında önemli bir morbidite ve mortalite sebebi olan akut bir solunum yolu enfeksiyonudur. Gebelikte meydana gelen fizyolojik değişiklikler, enfeksiyonun daha ağır seyretmesine ve komplikasyon riskinin artmasına neden olur. Grip pandemilerinden elde edilen veriler gebelerde gribin daha ağır seyrettiğini ve daha yüksek mortaliteye yol açtığını göstermektedir. Gebelerde gribe bağlı pnömoni, erken doğum, düşük doğum ağırlığı ve anne ölüm riski artarken, fetüs ve yenidoğanlarda da nöral tüp defekti ve düşük doğum ağırlığına neden olabilmektedir. Grip aşıları 60 yılı aşkın bir süredir güvenle kullanılmaktadır. Gebelikte grip aşısı, hem anne hem de fetüs ve yenidoğanı gribin olumsuz etkilerinden koruyabilir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), gebeliğin herhangi bir döneminde grip aşısı ile aşılanmayı önermektedir. Ülkemizde de Sağlık Bakanlığı, 2. ve 3. trimesterde olan tüm gebelerin mevsimsel grip döneminde grip aşısı olmasını önermektedir. Ülkemizde gebelere yapılan grip aşısı geri ödeme kapsamında olmasına karşın, gebelerde grip aşı kapsayıcılığının çok düşük olduğu bilinmektedir. Gebelerin grip aşısı olmamam nedenleri arasında bilgi eksikliği, yan etki endişesi, sağlık çalışanlarından öneri almama ve aşıya erişim sorunları önde gelmektedir. Araştırmalar, sağlık çalışanlarının gebelere grip aşısı önerisinin aşı kabulünü belirgin şekilde artırdığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle, gebelerin aşılanma oranlarını artırmak için doğum öncesi bakımda rutin grip aşısı önerisi yapılmalı, aşıya erişim kolaylaştırılmalı, bilgilendirme kampanyaları yürütülmeli ve sağlık çalışanlarının iletişim becerilerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. World Health Organization (WHO). Influenza (seasonal) [İnternet]. 2025 [erişim tarihi: 6 Mart 2025]. Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/influenza-(seasonal)
2. World Health Organization. Global influenza strategy 2019-2030. [Internet]. Cenevre: World Health Organization. 2019. 34 s. Erişim adresi: https://www.who.int/publications/i/item/9789241515
3. Rasmussen SA, Jamieson DJ, Uyeki TM. Effects of influenza on pregnant women and infants. Am J Obstet Gynecol [Internet]. 2012;207(3 SUPPL.):S3-8. Erişim adresi: http://dx.doi.org/10.1016/j.ajog.2012.06.068
4. The American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Influenza in Pregnancy: Prevention and Treatment. Obstet Gynecol [İnternet]. 2024;143:E24-30. Erişim adresi: https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/committee-statement/articles/2024/02/influenza-in-pregnancy-prevention-and-treatment
5. Havers F, Moro LP, Hariri S, Skoff T. CDC Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases. Bölüm 16: Pertussis [İnternet]. 2024 [erişim tarihi: 28 Aralık 2024]. Erişim adresi: https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-16-pertussis.html
6. Yates EF, Mulkey SB. Viral infections in pregnancy and impact on offspring neurodevelopment: mechanisms and lessons learned. Pediatr Res [İnternet]. 2024;96(1):64–72. Erişim adresi: http://dx.doi.org/10.1038/s41390-024-03145-z
7. Concepts C. Update on Avian Influenza A (H5N1) Virus Infection in Humans. Pediatr Infect Dis J. 2008;27(6):577.
8. Jamieson DJ, Honein MA, Rasmussen SA, Williams JL, Swerdlow DL, Biggerstaff MS, et al. H1N1 2009 influenza virus infection during pregnancy in the USA. Lancet. 2009;374(9688):451–8.

9. Centers for Disease Control and Prevention. Flu vaccine safety and pregnancy [İnternet]. 2019 [erişim tarihi: 22 Temmuz 2024]. Erişim adresi: https://www.cdc.gov/flu/prevent/qa_vacpregnant.htm
10. World Health Organization. How to implement influenza vaccination of pregnant women [İnternet]. 2017. Erişim adresi: https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/250084/WHO-IVB-16.06-eng.pdf?sequence=1
11. T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye anne ölümleri raporu (2015-2019) [İnternet]. 2021. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Yayinlarimiz/Raporlar/Turkiye_Anne_Olumleri_Raporu_2015-2019.pdf
12. Regan AK, Moore HC, Sullivan SG, De Klerk N, Effler P V. Epidemiology of seasonal influenza infection in pregnant women and its impact on birth outcomes. Epidemiol Infect. 2017;145(14):2930–9.
13. Vousden N, Bunch K, Knight M, Brocklehurst P, Kurinczuk JJ, O’Brien P, ve ark. Incidence, risk factors and impact of seasonal influenza in pregnancy: A national cohort study. PLoS One [İnternet]. 2021;16(1):e0244986. Erişim adresi: http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0244986
14. Mertz D, Geraci J, Winkup J, Gessner BD, Ortiz JR, Loeb M. Pregnancy as a risk factor for severe outcomes from influenza virus infection: A systematic review and meta-analysis of observational studies. Vaccine [İnternet]. 2017;35(4):521–8. Erişim adresi: http://dx.doi.org/10.1016/j.vaccine.2016.12.012
15. Oseghale O, Vlahos R, O’Leary JJ, Brooks RD, Brooks DA, Liong S, ve ark. Influenza Virus Infection during Pregnancy as a Trigger of Acute and Chronic Complications. Viruses. 2022;14(12):1–22.
16. Dawood FS, Kittikraisak W, Patel A, Rentz Hunt D, Suntarattiwong P, Wesley MG, ve ark. Incidence of influenza during pregnancy and association with pregnancy and perinatal outcomes in three middle-income countries: a multisite prospective longitudinal cohort study. Lancet Infect Dis [İnternet]. 2021;21(1):97–106. Erişim adresi: http://dx.doi.org/10.1016/S1473-3099(20)30592-2
17. Duque J, Howe AS, Azziz-Baumgartner E, Petousis-Harris H. Multi-decade national cohort identifies adverse pregnancy and birth outcomes associated with acute respiratory illness hospitalisations during the influenza season. Influenza Other Respi Viruses. 2023;17(1):1–9.
18. Wang R, Yan W, Du M, Tao L, Liu J. The effect of influenza virus infection on pregnancy outcomes: A systematic review and meta-analysis of cohort studies. Int J Infect Dis [İnternet]. 2021;105:567–78. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.ijid.2021.02.095
19. Centers for Disease Control and Prevention. Key facts about seasonal flu vaccine [İnternet]. 2024 [erişim tarihi: 16 Haziran 2025]. Erişim adresi: https://www.cdc.gov/flu/vaccines/keyfacts.html#cdc_generic_section_6-vaccine-side-effects-what-to-expect
20. World Health Organization Eastern Mediterranean Region. Influenza vaccines [İnternet]. [erişim tarihi: 6 Mart 2025]. Erişim adresi: https://www.emro.who.int/health-topics/influenza/influenza-vaccines.html
21. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı [İnternet]. 2024 [erişim tarihi: 16 Haziran 2025]. Grip Aşısı. Erişim adresi: https://grip.saglik.gov.tr/tr/grip-asisi.html
22. Madhi SA, Cutland CL, Kuwanda L, Weinberg A, Hugo A, Jones S, ve ark. Influenza Vaccination of Pregnant Women and Protection of Their Infants. N Engl J Med. 2014;371(10):918–31.
23. Omer SB, Clark DR, Madhi SA, Tapia MD, Nunes MC, Cutland CL, et al. Efficacy, duration of protection, birth outcomes, and infant growth associated with influenza vaccination in pregnancy: a pooled analysis of three randomised controlled trials. Lancet Respir Med. 2020;8(6):597–608.
24. Jarvis JR, Dorey RB, Warricker FDM, Alwan NA, Jones CE. The effectiveness of influenza vaccination in pregnancy in relation to child health outcomes: systematic review and meta-analysis. Vaccine [İnternet]. 2020;38(7):1601–13. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2019.12.056
25. Mazagatos C, Godoy P, Muñoz Almagro C, Pozo F, Larrauri A, Gallardo García V, ve ark. Effectiveness of influenza vaccination during pregnancy to prevent severe infection in children under 6 months of age, Spain, 2017–2019. Vaccine. 2020;38(52):8405–10.
26. Getahun D, Fassett MJ, Peltier MR, Takhar HS, Shaw SF, Im TM, ve ark. Association between seasonal influenza vaccination with pre- and postnatal outcomes. Vaccine [İnternet]. 2019;37(13):1785–91. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2019.02.019
27. Mohammed H, Roberts CT, Grzeskowiak LE, Giles LC, Dekker GA, Marshall HS. Safety and protective effects of maternal influenza vaccination on pregnancy and birth outcomes: a prospective cohort study. EClinicalMedicine [İnternet]. 2020;26:100522. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.eclinm.2020.100522
28. Giles ML, Krishnaswamy S, Macartney K, Cheng A. The safety of inactivated influenza vaccines in pregnancy for birth outcomes: a systematic review. Hum Vaccin Immunother [İnternet]. 2019;15(3):687-99. Erişim adresi: https://doi.org/10.1080/21645515.2018.1540807
29. Omer SB, Goodman D, Steinhoff MC, Rochat R, Klugman KP, Stoll BJ, ve ark. Maternal influenza immunization and reduced likelihood of prematurity and small for gestational age births: A retrospective cohort study. PLoS Med. 2011;8(5).
30. UNICEF. UNICEF Data: Monitoring the situation of children and women [İnternet]. 2025 [erişim tarihi: 10 Haziran 2025]. Under-five mortality. Erişim adresi: https://data.unicef.org/topic/child-survival/under-five-mortality/
31. Perrett KP, Nolan TM. Immunization During Pregnancy : Impact on the Infant. Pediatr Drugs. 2017;19(4):313–24.
32. Kay AW, Bayless NL, Fukuyama J, Aziz N, Dekker CL, Mackey S, ve ark. Pregnancy Does Not Attenuate the Antibody or Plasmablast Response to Inactivated Influenza Vaccine. J Infect Dis. 2015;212(6):861–70.
33. Nunes MC, Cutland CL, Jones S, Hugo A, Madimabe R, Simões EAF, et al. Duration of infant protection against influenza illness conferred by maternal immunization secondary analysis of a randomized clinical trial. JAMA Pediatr. 2016;170(9):840–7.
34. World Health Organization. Vaccines against influenza: WHO position paper [İnternet]. 2012;87(47):461–76. Erişim adresi: https://iris.who.int/handle/10665/241993
35. World Health Organization. Influenza immunization: guidance to inform introduction of influenza vaccine in low and middle-income countries [İnternet]. [erişim tarihi: 14 Haziran 2025]. Erişim adresi: https://www.who.int/teams/immunization-vaccines-and-biologicals/diseases/seasonal-influenza/guidance-intro-vaccine-mic
36. Cuningham W, Geard N, Fielding JE, Braat S, Madhi SA, Nunes MC, ve ark. Optimal timing of influenza vaccine during pregnancy: A systematic review and meta-analysis. Influenza Other Respi Viruses. 2019;13(5):438–52.
37. Demir C, Sucu M. Türk Jinekoloji ve Obstetri Derneği [İnternet]. [erişim tarihi: 10 Mayıs 2025]. Gebelikte aşılanma. Erişim adresi: https://www.tjod.org/gebelikte-asilanma/#:~:text=İmmünize%20olmamış%20gebe%20kadın%20ve,yaşa%20bakmaksızın%20gebelikte%20yapılmasının%20önerilmesidir
38. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı [İnternet]. [erişim tarihi: 22 Temmuz 2024]. Gebelik ve grip. Erişim adresi: https://grip.saglik.gov.tr/tr/gebelik-ve-grip
39. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Gebelerde influenza enfeksiyonu. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; 2017.
40. CDC Vaccines & Immunizations. Adult immunization schedule by medical condition and other indication [İnternet]. CDC; 2025 [erişim tarihi: 20 Haziran 2025]. Erişim adresi: https://www.cdc.gov/vaccines/hcp/imz-schedules/adult-medical-condition.html?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/vaccines/schedules/hcp/imz/adult-conditions.html
41. NHS. NHS vaccination schedule [İnternet]. 2023 [erişim tarihi: 13 Haziran 2025]. Erişim adresi: https://www.nhs.uk/vaccinations/nhs-vaccinations-and-when-to-have-them/
42. Brixner A, Brandstetter S, Böhmer MM, Seelbach- Göbel B, Melter M, Kabesch M, ve ark. Prevalence of and factors associated with receipt of provider recommendation for influenza vaccination and uptake of influenza vaccination during pregnancy: cross-sectional study. BMC Pregnancy Childbirth [İnternet]. 2021;21(1):1–12. Erişim adresi: https://doi.org/10.1186/s12884-021-04182-w
43. Bartolo S, Deliege E, Mancel O, Dufour P, Vanderstichele S, Roumilhac M, ve ark. Determinants of influenza vaccination uptake in pregnancy: A large single-Centre cohort study. BMC Pregnancy Childbirth. 2019;19(1):1–9.
44. Okoli GN, Reddy VK, Al-Yousif Y, Neilson CJ, Mahmud SM, Abou-Setta AM. Sociodemographic and health-related determinants of seasonal influenza vaccination in pregnancy: A systematic review and meta-analysis of the evidence since 2000. Acta Obstet Gynecol Scand. 2021;100(6):997–1009.
45. Brasil. Ministério da Saúde. Informe Técnico 23a Campanha Nacional de Vacinação Contra a Influenza, Brasília, 2021 [İnternet]. 2021;29. Erişim adresi: https://www.gov.br/saude/pt-br/media/pdf/2021/marco/16/informe-tecnico-influenza-2021.pdf
46. Erazo CE, Erazo C V., Grijalva MJ, Moncayo AL. Knowledge, attitudes and practices on influenza vaccination during pregnancy in Quito, Ecuador. BMC Public Health. 2021;21(1):1–11.
47. Huang KH, Xie WT, Wang JY, Yeh TF, Tsai TH, Chang YC. Factors Associated With Influenza Vaccination During Pregnancy: A Real-World Evidence-Based Study. Inq (United States). 2024;61.
48. Sel G, Balcı S, Aynalı B, Novruzova K, Akdemir AY, Harma M, ve ark. Gebelerin grip aşısı yaptırmama nedenleri üzerine kesitsel çalışma. STED / Sürekli Tıp Eğitimi Derg. 2020;29(0000):0–2.
49. Dereli F, Kundakçı G, Yıldırım JG, Uyanık G, Yılmaz M. Aile Sağlığı Merkezine başvuran gebelerin bağışıklama durumlarının belirlenmesi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilim Fakültesi Derg [İnternet]. 2021;6(2):77–83.
50. Kul G, Erdoğan N. Gebelerin mevsimsel influenza aşısı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları. Anadolu Klin Tıp Bilim Derg. 2020;25(3):258–63.
51. Oktay S, Arslan M, Emre N, Edirne T, Özşahin A. Gebelerin grip aşısı etkinliği ve güvenirliği hakkında bilgi düzeyi. Turkish J Fam Med Prim Care. 2022;16(1):32–9.
52. Brillo E, Tosto V, Buonomo E. Interventions to increase uptake of influenza vaccination in pregnancy: A systematic review and meta-analysis. Int J Gynecol Obstet. 2023;162(1):39–50.
53. Wong VWY, Fong DYT, Lok KYW, Wong JYH, Sing C, Choi AYY, ve ark. Brief education to promote maternal influenza vaccine uptake: a randomized controlled trial. Vaccine [İnternet]. 2016;34(44):5243–50. Erişim adresi: http://dx.doi.org/10.1016/j.vaccine.2016.09.019
54. Cremer M, Kaempfen S, Lapaire O, Hoesli IM, Heininger U. Interventional study to improve pertussis and influenza vaccination uptake in pregnant women. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol [İnternet]. 2024;295:201–9. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2024.02.019
55. Kilich E, Dada S, Francis MR, Tazare J, Chico RM, Paterson P, ve ark. Factors that influence vaccination decision-making among pregnant women: a systematic review and meta-analysis. PLoS One [İnternet]. 2020;15(7):1–28. Erişim adresi: http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0234827
56. Morales KF, Menning L, Lambach P. The faces of influenza vaccine recommendation: a literature review of the determinants and barriers to health providers’ recommendation of influenza vaccine in pregnancy. Vaccine [İnternet]. 2020;38(31):4805–15. Erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.vaccine.2020.04.033
57. Ding H, Black CL, Ball S, Fink RV, Williams WW, Parker Fiebelkorn A, ve ark. Influenza vaccination coverage among pregnant women—United States, 2016–17 influenza season. Morb Mortal Wkly Rep [İnternet]. 2016;66(38):1016–22. Erişim adresi: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5657675/pdf/mm6638a2.pdf
58. Şahan S. Sağlık çalışanlarının grip aşısı hakkındaki bilgi düzeyleri ve aşıya karşı yaklaşımlarının değerlendirilmesi. Anadolu Güncel Tıp Derg. 2020;2(1):13–18.
59. World Health Organization. How to respond to vocal vaccine deniers in public [İnternet]. 2016. Erişim adresi: https://terrance.who.int/mediacentre/data/sage/SAGE_Docs_Ppt_Oct2016/1_session_report_from_ivb/Oct2016_session1_vocal_vaccine_deniers.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Sağlığı

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Burcu Ecem Uğuz ^*
0000-0002-1356-541X
Türkiye

Caferi Tayyar Şaşmaz Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

22 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

27 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA22MK92WL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Uğuz, B. E., & Şaşmaz, C. T. (2026). Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 3(2), 78-85. https://izlik.org/JA22MK92WL

AMA

1.Uğuz BE, Şaşmaz CT. Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler. HASAUD. 2026;3(2):78-85. https://izlik.org/JA22MK92WL

Chicago

Uğuz, Burcu Ecem, ve Caferi Tayyar Şaşmaz. 2026. “Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3 (2): 78-85. https://izlik.org/JA22MK92WL.

EndNote

Uğuz BE, Şaşmaz CT (01 Haziran 2026) Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3 2 78–85.

IEEE

[1]B. E. Uğuz ve C. T. Şaşmaz, “Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler”, HASAUD, c. 3, sy 2, ss. 78–85, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22MK92WL

ISNAD

Uğuz, Burcu Ecem - Şaşmaz, Caferi Tayyar. “Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3/2 (01 Haziran 2026): 78-85. https://izlik.org/JA22MK92WL.

JAMA

1.Uğuz BE, Şaşmaz CT. Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler. HASAUD. 2026;3:78–85.

MLA

Uğuz, Burcu Ecem, ve Caferi Tayyar Şaşmaz. “Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, c. 3, sy 2, Haziran 2026, ss. 78-85, https://izlik.org/JA22MK92WL.

Vancouver

1.Burcu Ecem Uğuz, Caferi Tayyar Şaşmaz. Gebelik Döneminde Grip Aşılaması: Mevcut Durum, Sorunlar ve Öneriler. HASAUD [Internet]. 01 Haziran 2026;3(2):78-85. Erişim adresi: https://izlik.org/JA22MK92WL