Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni

Cemal Koçak; Seher Çayar; Osman Yuvalı; Enes Görkem Yılmaz; Kübra Serin; Beyzanur Yarbel; Muratcan Yılmaz; Osman Berat Özdemir; Arda Tokan

Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni

Öz

Başarısızlık yaşama korkusunun, yüksek kaygı düzeyleri, kendinden şüphe duyma ve daha düşük öz değerlendirme gibi çok sayıda zararlı etkisi vardır. İmpostor fenomeninde, başarılı bireyler, başarılarını içselleştiremeyerek yeteneklerinin nesnel kanıtlarını göz ardı etme eğiliminde olup başarıları dışsal birtakım değişkenlerle açıklarlar ve bu durumun açığa çıkacağına yönelik korku yaşarlar. Bu çalışmada, bir tıp fakültesi 3. sınıf öğrencilerinde kliniğe geçişte başarısızlık yaşama korkusu ve impostor fenomeni yaşama durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, kesitsel olup Türkçe programından 178, İngilizce programından 39 olmak üzere 217 öğrenci ile yürütülmüştür. Veri; sosyodemografik özellikler ve klinik eğitimde karşılaşılabilecek durumlara yönelik korkuları değerlendiren 22 soruluk anket ile Clance Impostor Phenomenon Scale’in (CIPS) Türkçe’ye uyarlanmış 17 maddelik formuyla toplanmıştır. CIPS skoru arttıkça impostor fenomeni düzeyi yükselmektedir. Analizler SPSS 30 kullanılarak yapılmıştır. CIPS ortalama skoru 42,2±14,8’dir. Türkçe tıp öğrencilerinin skoru 40,3±14,5 iken, İngilizce tıp öğrencilerinin skoru anlamlı şekilde yüksek olup 50,5±13,7’dir (p<0,001). Kadınların erkeklerden (p:0,019), fiziksel aktivite sıklığı haftada en fazla 30 dk olanların 4-6 saat olanlardan (p:0,008), kronik/psikiyatrik hastalığı olanların olmayanlardan (p:0,018), Türkiye’de sağlık hizmetlerini ‘orta’ olarak değerlendirenlerin ‘kötü/çok kötü’ değerlendirenlerden (p:0,014), tıp tercihinden pişmanlık duyanların duymayanlardan (p:0,016), aylık ele geçen para 4250 TL’den az olanların 4250-8500 TL ile 8500 TL’den fazla olanlardan ölçek skorları yüksektir (p<0,05). CPR yapma ve enfeksiyon kapma dışındaki klinik beceri ve durumlardan ‘fazla/çok fazla’ korktuğunu ifade edenler, ölçekten daha yüksek skor almıştır (p<0,05). İngilizce programda öğrenim görmek, kadın olmak, düşük gelir, kronik/psikiyatrik hastalık varlığı, düşük fiziksel aktivite, tıp tercihinden pişmanlık CIPS skorlarını artıran faktörler olarak belirlenmiştir. Klinik becerilerden daha fazla korku duyanların da skorları yüksek bulunmuştur. Klinik döneme geçiş sürecinde yaşanılan ‘başarısız olma’ korkusu kendini yetersiz görme hissine ve profesyonel kimliğin oluşumunda belirsizliklere neden olabilir. Öğrencilerin yalnızca bilişsel değil, psikolojik ve sosyal yönden de desteklenmesi mesleki doyumlarını ve akademik performanslarını sürdürülebilir kılmak adına önem taşımaktadır. Özellikle yüksek risk grubunda yer alan bireyler, hedeflenmiş programlarla desteklenmelidir. Ayrımcılık karşıtı farkındalık eğitimleri gibi cinsiyet eşitliğini güçlendiren politikalar, kadın öğrencilerin mesleki kimliklerini sağlıklı şekilde geliştirebilmelerine yardımcı olabilir. Düzenli fiziksel aktivite gibi koruyucu faktörlerin teşvik edilmesi, ruh sağlığı açısından faydalı olabileceğinden, üniversiteler bünyesinde öğrencilerin erişebileceği spor ve sağlıklı yaşam programları yaygınlaştırılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Conroy DE, Elliot AJ. Fear of failure and achievement goals in sport: Addressing the issue of the chicken and the egg. Anxiety, Stress, & Coping. 2004 Sep;17(3):271-285. doi:10.1080/1061580042000191642.
2. Martin AJ, Marsh HW. Fear of failure: Friend or foe? Aust Psychol. 2003 Mar;38(1):31-38. doi:10.1080/00050060310001706997.
3. Sarikaya O, Civaner M, Kalaca S. The anxieties of medical students related to clinical training. Int J Clin Pract. 2006 Nov;60(11):1414-8. doi:10.1111/j.1742-1241.2006.00869.x.
4. Saipanish R. Stress among medical students in a Thai medical school. Med Teach. 2003 Sep;25(5):502-6. doi:10.1080/0142159031000136716.
5. Yeniçeri N, Mevsim V, Özçakar N, Özan S, Güldal D, Başak O. Tıp eğitimi son sınıf öğrencilerinin gelecek meslek yaşamları ile ilgili yaşadıkları anksiyete ile sürekli anksiyetelerinin karşılaştırılması. DEU Tıp Derg. 2007;21(1):19-24.
6. Clance PR, Imes SA. The imposter phenomenon in high achieving women: Dynamics and therapeutic intervention. Psychotherapy: Theory, Research & Practice. 1978;15(3):241-247. doi:10.1037/h0086006.
7. Harvey JC. The Impostor phenomenon and achievement: A failure to internalize success. Unpublished Doctoral Dissertation, Temple University. [Internet]. 1981. [12 Temmuz 2025’te alıntılandı]. Erişim adresi: https://www.proquest.com/docview/303035505?pq-origsite=gscholar&fromopenview=true&sourcetype=Dissertations%20&%20Theses doi:10.1037/t01755-000.
8. APA Dictionary of Psychology. [Internet]. 2018. [12 Temmuz 2025’te alıntılandı]. Erişim adresi: https://dictionary.apa.org/impostor-phenomenon

9. Levant B, Villwock JA, Manzardo AM. Impostorism in third-year medical students: an item analysis using the Clance impostor phenomenon scale. Perspect Med Educ. 2020 Apr;9(2):83-91. doi:10.1007/s40037-020-00562-8.
10. Henning K, Ey S, Shaw D. Perfectionism, the impostor phenomenon and psychological adjustment in medical, dental, nursing and pharmacy students. Med Educ. 1998 Sep;32(5):456-64. doi:10.1046/j.1365-2923.1998.00234.x.
11. Oriel K, Plane MB, Mundt M. Family medicine residents and the impostor phenomenon. Fam Med. 2004 Apr;36(4):248-52.
12. Seritan AL, Mehta MM. Thorny laurels: The impostor phenomenon in academic psychiatry. Acad Psychiatry. 2016 Jun;40(3):418-21. doi:10.1007/s40596-015-0392-z.
13. Malau-Aduli BS, Roche P, Adu M, Jones K, Alele F, Drovandi A. Perceptions and processes influencing the transition of medical students from pre-clinical to clinical training. BMC Med Educ. 2020 Aug;20:279. doi:10.1186/s12909-020-02186-2.
14. Dyrbye LN, Thomas MR, Shanafelt TD. Medical student distress: Causes, consequences, and proposed solutions. Mayo Clin Proc. 2005 Dec;80(12):1613-22. doi:10.4065/80.12.1613.
15. McKerrow I, Carney PA, Caretta-Weyer H, Furnari M, Miller Juve A. Trends in medical students’ stress, physical, and emotional health throughout training. Med Educ Online. 2020 Dec;25(1):1709278. doi:10.1080/10872981.2019.1709278.
16. Dendle C, Baulch J, Pellicano R, Hay M, Lichtwark I, Ayoub S, et al. Medical student psychological distress and academic performance. Med Teach. 2018 Dec;40(12):1257-1263. doi:10.1080/0142159X.2018.1427222.
17. Van Hell EA, Kuks JBM, Borleffs JCC, Cohen-Schotanus J. Alternating skills training and clerkships to ease the transition from preclinical to clinical training. Med Teach. 2011;33(12):e689-96. doi:10.3109/0142159X.2011.611837.
18. Radcliffe C, Lester H. Perceived stress during undergraduate medical training: A qualitative study. Med Educ. 2003 Jan;37(1):32-8. doi:10.1046/j.1365-2923.2003.01405.x.
19. Clance, PR. The impostor phenomenon: When success makes you feel like a fake. Bantam Books. [Internet]. 1986. [12 Temmuz 2025’te alıntılandı]. Erişim adresi: https://scholar.google.com/scholar_lookup?title=The%20impostor%20phenomenon:%20when%20success%20makes%20you%20feel%20like%20a%20fake&author=PR%20Clance&publication_year=1985
20. Chrisman SM, Pieper WA, Clance PR, Holland CL, Glickauf-Hughes C. Validation of the Clance Impostor Phenomenon Scale. J Pers Assess. 1995 Dec;65(3):456-67. doi:10.1207/s15327752jpa6503_6.
21. Şahin EE, Uslu Gülşen F. Clance Impostor Phenomenon Scale (CIPS): Adaptation and validation in Turkish university students. Psycho-Educational Research Reviews. 2022 Apr;11(1):270-282. doi:10.52963/PERR_Biruni_V11.N1.17.
22. Dinç Y. Tıp fakültesi öğrencilerinde impostor fenomeni ve mükemmelliyetçilik ile ilişkisi: Kesitsel çalışma. Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Konya. [Internet]. 2023. [12 Temmuz 2025’te alıntılandı]. Erişim adresi: https://acikerisim.erbakan.edu.tr/server/api/core/bitstreams/112eb451-ef47-4cfe-afc9-0180887852b4/content
23. Clance PR. The Impostor Phenomenon: Overcoming the fear that haunts your success. Peachtree Pub Limited. [Internet]. 1985. [12 Temmuz 2025’te alıntılandı]. Erişim adresi: https://archive.org/details/impostorphenomen0000clan doi:10.1037/t11274-000.
24. Kristoffersson E, Boman J, Bitar A. Impostor phenomenon and its association with resilience in medical education – a questionnaire study among Swedish medical students. BMC Med Educ. 2024 Jul 19;24(1):782. doi:10.1186/s12909-024-05788-2.
25. Alzufari Z, Makkiyah R, Alowais A, Almazrouei A, Abu Ali AKA, Alnaqbi A, et al. Prevalence of imposter syndrome and its risk factors among University of Sharjah Medical Students. Cureus. 2024 Mar 27;16(3):e57039. doi:10.7759/cureus.57039.
26. Villwock JA, Sobin LB, Koester LA, Harris TM. Impostor syndrome and burnout among American medical students: a pilot study. Int J Med Educ. 2016 Oct 31;7:364-369. doi:10.5116/ijme.5801.eac4.
27. Holliday AM, Gheihman G, Cooper C, Sullivan A, Ohyama H, Leaf DE, et al. High prevalence of imposterism among female Harvard medical and dental students. J Gen Intern Med. 2020 Aug;35(8):2499-2501. doi:10.1007/s11606-019-05441-5.
28. Alsaleem L, Alyousef N, Alkaff Z, Alzaid V, Alotaibi R, Shaik SA. Prevalence of self-esteem and imposter syndrome and their associated factors among king saud university medical students. Journal of Nature and Science of Medicine. 2021 Jul;4:226. doi:10.4103/jnsm.jnsm_167_20.
29. Bravata DM, Watts SA, Keefer AL, Madhusudhan DK, Taylor KT, Clark DM, et al. Prevalence, predictors, and treatment of impostor syndrome: a systematic review. Vol. 35, Journal of General Internal Medicine. Springer; 2020. p. 1252–75.
30. Kumar S, Kailasapathy P, Sedari Mudiyanselage A. It’s my luck: impostor fears, the context, gender and achievement-related traits. Personnel Review. 2020 Apr;35(4):1252-1275. doi:10.1007/s11606-019-05364-1.
31. Planalı GÖ. Kadınlardaki gerçek ve stratejik sahtekâr fenomeninin başarı ve başarısızlık sosyal temsilleri üzerinden incelenmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, Doktora Tezi. [Internet]. 2023. [12 Temmuz 2025’te alıntılandı]. Erişim adresi: https://acikerisim.uludag.edu.tr/server/api/core/bitstreams/ac7c1fd0-b873-440d-bc3b-5e14745ad7d9/content
32. Thomas M, Bigatti S. Perfectionism, impostor phenomenon, and mental health in medicine: a literature review. Int J Med Educ. 2020 Sep 28;11:201-213. doi:10.5116/ijme.5f54.c8f8.
33. Paluska SA, Schwenk TL. Physical activity and mental health: Current concepts. Vol. 29, Sports Medicine. 2000 Mar;29(3):167-80. doi:10.2165/00007256-200029030-00003.
34. Rahmati M, Lee S, Yon DK, Lee SW, Udeh R, McEvoy M, et al. Physical activity and prevention of mental health complications: An umbrella review. Vol. 160, Neuroscience and Biobehavioral Reviews. 2024 May;160:105641. doi:10.1016/j.neubiorev.2024.105641.
35. Biddle SJH, Asare M. Physical activity and mental health in children and adolescents: A review of reviews. Vol. 45, Br J Sports Med. 2011 Sep;45(11):886-95. doi:10.1136/bjsports-2011-090185.
36. Erekson DM, Larsen RA, Clayton CK, Hamm I, Hoskin JM, Morrison S, et al. Is the measure good enough? Measurement invariance and validity of the Clance Imposter Phenomenon Scale in a university population. Psychol Rep. 2024 Aug;127(4):1984-2004. doi:10.1177/00332941221139991.
37. Macinnis CC, Nguyen P, Buliga E, Boyce MA. Cross-socioeconomic class friendships can exacerbate imposturous feelings among lower-ses students. J Coll Stud Dev. 2019 Sep;60:595-611.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Sağlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Cemal Koçak ^*
0000-0003-4799-5669
Türkiye

Seher Çayar Bu kişi benim
0009-0002-1437-9413
Türkiye

Osman Yuvalı Bu kişi benim
Türkiye

Enes Görkem Yılmaz Bu kişi benim
Türkiye

Kübra Serin Bu kişi benim
Türkiye

Beyzanur Yarbel Bu kişi benim
Türkiye

Muratcan Yılmaz Bu kişi benim
Türkiye

Osman Berat Özdemir Bu kişi benim
Türkiye

Arda Tokan Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

12 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

1 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA67SH93GK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Koçak, C., Çayar, S., Yuvalı, O., Yılmaz, E. G., Serin, K., Yarbel, B., Yılmaz, M., Özdemir, O. B., & Tokan, A. (2026). Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 3(2), 121-131. https://izlik.org/JA67SH93GK

AMA

1.Koçak C, Çayar S, Yuvalı O, vd. Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni. HASAUD. 2026;3(2):121-131. https://izlik.org/JA67SH93GK

Chicago

Koçak, Cemal, Seher Çayar, Osman Yuvalı, vd. 2026. “Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3 (2): 121-31. https://izlik.org/JA67SH93GK.

EndNote

Koçak C, Çayar S, Yuvalı O, Yılmaz EG, Serin K, Yarbel B, Yılmaz M, Özdemir OB, Tokan A (01 Haziran 2026) Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3 2 121–131.

IEEE

[1]C. Koçak vd., “Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni”, HASAUD, c. 3, sy 2, ss. 121–131, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA67SH93GK

ISNAD

Koçak, Cemal - Çayar, Seher - Yuvalı, Osman - Yılmaz, Enes Görkem - Serin, Kübra - Yarbel, Beyzanur - Yılmaz, Muratcan - Özdemir, Osman Berat - Tokan, Arda. “Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3/2 (01 Haziran 2026): 121-131. https://izlik.org/JA67SH93GK.

JAMA

1.Koçak C, Çayar S, Yuvalı O, Yılmaz EG, Serin K, Yarbel B, Yılmaz M, Özdemir OB, Tokan A. Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni. HASAUD. 2026;3:121–131.

MLA

Koçak, Cemal, vd. “Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, c. 3, sy 2, Haziran 2026, ss. 121-3, https://izlik.org/JA67SH93GK.

Vancouver

1.Cemal Koçak, Seher Çayar, Osman Yuvalı, Enes Görkem Yılmaz, Kübra Serin, Beyzanur Yarbel, Muratcan Yılmaz, Osman Berat Özdemir, Arda Tokan. Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Kliniğe Geçiş Sürecince Başarısızlık Korkusu ve İmpostor Fenomeni. HASAUD [Internet]. 01 Haziran 2026;3(2):121-3. Erişim adresi: https://izlik.org/JA67SH93GK