Derleme

Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım

Cilt: 3 Sayı: 3 29 Haziran 2026
PDF İndir

Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım

Öz

Sağlığın sosyal belirleyicileri, sosyal eşitsizlikler ve hakkaniyetli sağlık hizmeti konuları neredeyse sanayi devriminin başlangıcından beri bilinen, üzerinde kafa yorulan, tartışılan, sağlık sektöründe büyük ölçüde kabul görmüş olan konulardır. Ne var ki bu denli eski bir geçmişe sahip konunun sahibi bulunmadığı gibi kullanım değeri olan çözüm önerileri yok denecek kadar azdır. Konuya ilişkin sorunların çözümü sağlık çalışanları tarafından yöneticilere, yöneticiler tarafından da politikacılara bırakılmakta, politikacıların ise ilgisini çekmemektedir. Bu yazıda önce sağlığın sosyal belirleyicileri konusunda özet bilgi verilerek sağlık alanında günümüzde öne çıkan sosyal eşitsizlikler ve hizmet kullanımında hakkaniyet sorunları üzerinde durulmuştur. Başta halk sağlıkçılar ve hekimler olmak üzere sağlıkla ilgilenen her kesimin sağlıklı bir değerlendirme yapmasına yol göstermesi için kullanılması uygun olan, İngilizce yaşanılan yer, ırk-etnik köken, meslek, cinsiyet, din, eğitim durumu, sosyoekonomik durum ve sosyal sermaye sözcüklerinin baş harflerinden oluşan PROGRESS ile sorunlara sindemik yaklaşımın önemi konusunda bilgi verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Hayran O. Sağlıkta hakkaniyetin sosyal belirleyicileri. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 2025;10(3):398-403. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.1701208
  2. 2. McKinlay JB, McKinlay SM. The questionable contribution of medical measures to the decline of mortality in the United States in the twentieth century. The Milbank Memorial Fund Quarterly: Health and Society, 1977;55(3):405-428.
  3. 3. Bryant T (ed.). Handbook on the Social Determinants of Health. Edward Elgar Publishing, UK. 2025:51.
  4. 4. Donkin A, Goldblatt P, Allen J, Nathanson V, Marmot M. Global action on the social determinants of health. BMJ Glob Health 2017;3:e000603. http://dx.doi.org/10.1136/bmjgh-2017-000603
  5. 5. Bunker JP. Impact of economics on medical practice. J R Soc Med. 1995;88(12):667-668.
  6. 6. Social determinants of health [İnternet]. World Health Organization; [erişim tarihi: 20 Kasım 2025]. Erişim adresi: https://www.who.int/health-topics/social-determinants-of-health#tab=tab_1
  7. 7. O’Neill J, Tabish H, Welch V, Petticrew M, Pottie K, Clarke M et al. Applying an equity lens to interventions- using PROGRESS ensures consideration of socially stratifying factors to illuminate inequities in health. J Clin Epidemiol 2014;67:56-64.
  8. 8. Horton R. Offline: COVID-19 is not a pandemic. The Lancet, 2020;396(10255):874. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)32000-6

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Sağlığı

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

20 Kasım 2025

Kabul Tarihi

25 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Hayran, O. (2026). Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 3(3), 139-143. https://doi.org/10.5281/zenodo.18183191
AMA
1.Hayran O. Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım. HASAUD. 2026;3(3):139-143. doi:10.5281/zenodo.18183191
Chicago
Hayran, Osman. 2026. “Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3 (3): 139-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.18183191.
EndNote
Hayran O (01 Haziran 2026) Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3 3 139–143.
IEEE
[1]O. Hayran, “Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım”, HASAUD, c. 3, sy 3, ss. 139–143, Haz. 2026, doi: 10.5281/zenodo.18183191.
ISNAD
Hayran, Osman. “Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi 3/3 (01 Haziran 2026): 139-143. https://doi.org/10.5281/zenodo.18183191.
JAMA
1.Hayran O. Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım. HASAUD. 2026;3:139–143.
MLA
Hayran, Osman. “Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım”. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, c. 3, sy 3, Haziran 2026, ss. 139-43, doi:10.5281/zenodo.18183191.
Vancouver
1.Osman Hayran. Sağlıkta Sosyal Eşitsizlikler, Hakkaniyet ve Sindemik Yaklaşım. HASAUD. 01 Haziran 2026;3(3):139-43. doi:10.5281/zenodo.18183191