Determination of Speed in Yürük Semai, Sengin Semai and Ağır Sengin Semai Usuls

Yıl 2025, Sayı: 2, 63 - 82, 31.12.2025

Abidin Özpek

Öz

The purpose of this study is to determine the tempos (bpm) of the six-beat small and
compound usuls: yürük semai, sengin semai, and ağır sengin semai. As a result of
recommendations from accessible usul and Turkish music theory books, 20 pieces have been
identified for the usuls of yürük semai, sengin semai, and ağır sengin semai. In the online Divan
Makam site, the most commonly indicated usul for the 20 works identified in different notation
versions has been accepted as the usul of the work. It was determined that four of the works are
yürük semai, 14 are sengin semai, and 2 are ağır sengin semai. By examining the tempo
indications in the notation versions of the works, the lowest, average, and highest tempos (bpm)
of the works have been determined.
At the end of the study, it has been determined that the unit value range of the yürük
semai usul is 113.3 – 148.0, with an average of 131.1 bpm (8th note unit) according to the score
versions of the works in this usul. For the sengin semai usul, the unit value range is determined
to be 60.0 – 134.0, with an average of 87.8 bpm (quarter note unit) according to the score versions
of the works. In the case of the ağır sengin semai usul, the unit value range is 41.3 – 44.0, with an
average of 42.7 bpm (half note unit) according to the score versions of the works.

Anahtar Kelimeler

Turkish Music Theory , Yürük Semai , Sengin Semai , Ağır Sengin Semai

Yürük Semai, Sengin Semai ve Ağır Sengin Semai Usullerinde Hızın Tespiti

Öz

Bu çalışmada amaç altı zamanlı küçük ve bileşik usuller olan yürük
semai, sengin semai ve ağır sengin semai usullerinin hızlarını (bpm)
tespit etmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman
incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Ulaşılabilen usul ve Türk müziği
teorisi kitaplarının tavsiyesi sonucunda yürük semai, sengin semai ve
ağır sengin semai usulleri için 20 eser belirlenmiştir. Divan Makam
internet sitesinde tespit edilen 20 esere ait farklı nota yazım
versiyonlarında eser için en çok belirtilen usul eserin usulü olarak
kabul edilmiştir. Eserlerden dört tanesinin yürük semai, 14 tanesinin
sengin semai, 2 tanesinin ise ağır sengin semai olduğu tespit edilmiştir.
Eserlerin nota versiyonlarda yer alan hız ifadeleri incelenerek eserlerin
en düşük, ortalama ve en yüksek hızları (bpm) belirlenmiştir.
Çalışmanın sonunda yürük semai usulündeki eserlerin nota
versiyonlarına göre yürük semai usulünün birim değer aralığı 113,3 –
148,0, ortalaması ise 131,1 bpm (8’lik birim nota) olarak tespit
edilmiştir. Sengin semai usulündeki eserlerin nota versiyonlarına göre
sengin semai usulünün birim değer aralığı 60,0 – 134,0, ortalaması ise
87,8 bpm (4’lük birim nota) olarak tespit edilmiştir. Ağır sengin semai
usulündeki eserlerin nota versiyonlarına göre ağır sengin semai
usulünün birim değer aralığı 41,3 – 44,0, ortalaması ise 42,7 bpm (2’lik
birim nota) olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türk Müziği Teorisi , Yürük Semai , Sengin Semai , Ağır Sengin Semai , Usul

Etik Beyan

Bu çalışma "Etik Kurul İzni" gerektirmemektedir.

Kaynakça

• Baştepe, Kaan – Karahasanoğlu, Songül. Türk Müziği Usûl Gösterimi İçin Bir Öneri. Eurasian Journal of Music and Dance, 19 (2021), 26-41. https://doi.org/10.31722/ejmd.1002067
• Creswell, John. Ward. Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (3. Ed.) Upper Saddle River: Pearson, 2008.
• Devecioğlu, Ferhat. Müzik Eserlerinde Tempo Terimi ve Metronom Değerlerinin Önemi ve Belirtilmemesinin Oluşturduğu Sorunlar. Akü Amader, 9/17 (2023), 86-143. Doi: 10.36442/amader.2023.83
• Gall, Joyce P.– Gall - Meredith. D. Gall - Borg, Walter. R. Applying educational research: A practical guide (4. Ed.). New York: Longman, 1999.
• Gönül, Mehmet. Türk Mûsikîsi Usullerinin Gösterimi, Ifadesi ve Tasnifine Bir Bakış. İstem, 13/25 (2015), 31-46.
• İnce, Ufuk Akın. (2019). Türk müziği usûl eğitim-öğretiminde kullanılan yazılı kaynaklardaki usûl bahsine ilişkin ifadelerin mukayesesi. İstem, 17(33), 241-265. https://doi.org/10.31591/istem.558066
• Karadeniz, Mustafa Ekrem. Türk Mûsikîsinin Nazariye ve Esasları. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2013.
• Karasar, Niyazi. Bilimsel Araştırma Yöntemi. Kavramlar İlkeler Teknikler. Ankara: Nobel, 2012. Kutlu, Halil Uğur - Kopar, Sadettin Volkan. Uygulama Örnekleriyle Türk Müziği Usulleri. Ankara: Nobel, 2021.
• Özkan, İsmail Hakkı. Türk Mûsıkîsi Nazariyatı ve Usulleri: Kudüm Velveleleri. İstanbul: Ötüken, 2006.
• Salgar, M. Fatih. Türk Müziğinde Makamlar, Usuller ve Seyir Örnekleri. İstanbul: Ötüken, 2017.
• Tekin, Hatice Selen. Türk Müziği Nazariyatı ve Solfej-I: Basit Makamlar – Şed Makamlar. Ankara: Müzik Eğitimi Yayınları, 2016.
• Teymur, Ahmet Selim. Türk Musikisi. İstanbul: Pan, 2010.
• Ungay, Hurşit. Türk Mûsikîsinde Usûller ve Kudûm. İstanbul: Türk Musikisi Vakfı Yayınları, 1981.
• Yahya Kaçar, Gülçin. Türk Mûsikîsi Rehberi. Konya: Eğitim Yayınevi, 2023.
• Yarkın, Fahrettin. Türk Müziğinde Usuller. İstanbul: Pan, 2020.
• Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin, 2011.
• İnternet Kaynakları
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Affeyle Günahım Ne’olur Ey Şuhi Pesendim. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/afveyle-gunahim-nolur-ey-suh-pesendim-ali-bey- enderuni-hanende-ussak.373/), (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Âşiyân-î Mürg-ı dil zülf-î Perîşânındadır. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/asiyan-i-murg-i-dil-zulf-i-perisanindadir-ekrem- karadeniz-rast.2117/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Ben Gibi Sana Âşık-ı Üftâde Bulunmaz. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/ben-gibi-sana-asik-i-uftade-bulunmaz-mustafa- efendi-tabi-huseyni.4753/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Biz Âlûde-i Sâgarı Bâdeyiz. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/biz-alude-i-sagar-i-badeyiz-hafiz-post-mehmed- celebi-imamzade-rehavi.8314/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Bilmezdim Özüm Gamzene Meftûn İmişim Ben. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/bilmezdim-ozum-gamzene-meftun-imisim-ben-ali- efendi-tanburi-nihavend.5972/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Bülbül Gibi Pür Oldu Cihan Nağmelerimden. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/bulbul-gibi-pur-oldu-cihan-nagmelerimden-zekai- dede-hicazkar.9342/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Canlandı Hayalimde O Şuh Sazı Elinde. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/canlandi-hayalimde-o-suh-sazi-elinde-refik-fersan- tanburi-tahir-buselik.9769/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Dîdem Yüzüne Nazır. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/didem-yuzune-nazir-nazir-yuzune-didem-yahya- nazim-efendi-sehnaz.11616/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Ey Lebleri Gonca Yüzü Gül Serv-i Bülendim. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/ey-lebleri-gonca-yuzu-gul-serv-i-bulendim-dede- efendi-acem-asiran.14287/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Gül Yüzlülerin Şevkîne Gel. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/gul-yuzlulerin-sevkine-gel-nus-edelim-mey-baba- nevai-neva.18674/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Güller Kızarır Şerm ile Ol Gonca Gülünce. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/guller-kizarir-serm-ile-ol-gonce-gulunce-ibrahim-aga- hicaz.18797/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Kim Dedi Sana Ey Kız Böyle Gülşende Kırda. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/kim-dedi-sana-ey-kiz-boyle-gulsende-kirda-huseyin- sadettin-arel-tahir.24097/#post-24097) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Kul Oldum Bir Cefâkâre. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/attachments/kul-oldum-bir-cefakare-cihan-baginda-gul- femdir-zekai-dede-sehnaz-buselik-v1-pdf.36676/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Mest-i Nâzım Kim Büyüttü Böyle Bi-pervâ Seni. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/mest-i-nazim-kim-buyuttu-boyle-bi-perva-seni-ziya- pasa-vezir-mehmet-yusuf-nisaburek.25608/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Senden Bilirim Yok Bana Bir Fâide Ey Gül. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/senden-bilirim-yok-bana-bir-faide-ey-gul-ali-efendi- tanburi-huseyni.31401/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Sevdim Yine Bir Hûb-u Dilârâ Pek İlerde. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/sevdim-yine-bir-suh-i-dil-ara-pek-ilerde-ali-efendi- tanburi-nihavend.32832/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Tûti-i Mûcize Gûyem Ne Desem Lâf Değil. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/tuti-i-mucize-guyem-ne-desem-laf-degil-koca-osman- efendi-segah.35771/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Vücud İklîminin Sultanısın Sen. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/vucud-ikliminin-sultani-sensin-sultanisin-sen-arif- bey-haci-nihavend.36848/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Yıllar Ne Çabuk Geçdi O Günler Arasından. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/yillar-ne-cabuk-gecti-o-gunler-arasindan-bimen-sen- dergazaryan-hicaz.38283/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).
• Divanmakam internet sitesi. (t.y.). Zehrolsa Bile Nuş Edelim Câm-ı Şarabın. (Erişim adresi: https://divanmakam.com/forum/zehrolsa-bile-nus-edelim-cam-i-sarabin-bimen-sen- dergazaryan-acem-asiran.39482/) (Erişim tarihi: 15.07.2025).