YAYIN İLKELERİ

Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi  Committee on Publication Ethics (COPE), Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA), Budapest Open Access Initiative (BOAI)  organizasyonlarının öngördüğü ve kabul ettiği yayın ilkelerini uygular. Ayrıca, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi yer aldığı TÜBİTAK ULAKBİM çatısı altında DergiPark'ın belirlediği yayın ilkelerini uygular.

Etik Kurul İzni ve Katılımcı Hakları

Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem ve diğer nitel-nicel veri toplama yöntemlerini içeren tüm araştırmalar için Etik Kurul Onayı alınması ve çalışma protokolünün uluslararası etik standartlara uygun yürütüldüğüne dair beyan sunulması zorunludur.

Çalışmanın Materyal ve Metot (veya Yöntem) bölümünde; Etik Kurul onayı alınan kurum, tarih ve karar numarası açıkça belirtilmelidir. Ayrıca, araştırmaya katılan bireylerden "Bilgilendirilmiş Onam Formu" alındığına dair ifadeye mutlaka yer verilmelidir. Katılımcıların kimliklerini açık edebilecek her türlü kişisel verinin gizliliği sağlanmalı ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ilkelerine titizlikle uyulmalıdır.

İntihal ve Diğer İhlaller

Sunulan veri ve analizlerin kalitesi, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi için önemli konulardır. Yazarlar, editörlerden gelen inceleme talepleri üzerine veri setlerini sağlamak zorundadır. Dergi editörleri, metin içeriklerini intihal ve çoğaltma açısından ilgili yazılımı kullanarak kontrol eder. Yazarlar, makalelerini bu dergiye göndererek, makalenin daha önce yayınlanmış eserlere karşı intihal taramasından geçirilebileceğini kabul etmiş sayılır. Yayından önce intihal tespit edilirse, makale reddedilecek ve yazarların kurumsal olarak tanınmasına tabi tutulacaktır. Bu bilgi, yazarların kurumlarına ve diğer ilgili kurumlara gönderilebilir. Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, daha önce başka bir dergiye değerlendirme için gönderilmiş ve/veya önceden yayınlanmış makaleleri kabul etmez. Bu nedenle, yazarlar emin olmalı ve makalenin eşzamanlı olarak başka hiçbir dergiye gönderilmediğini kapak mektubunda beyan etmelidir. Bu kuralın istisnası, bilimsel kongrelerde özet olarak sunulmuş sözlü bildiriler veya posterlerdir. Makalenizin daha önce bilimsel bir kongrede sözlü bildiri veya poster olarak sunulduğu belirtilmelidir. Bu bilgi, online makale yükleme sistemindeki kapak sayfasına veya ilgili alana eklenmeli ve özetin yayınlandığı kongrenin adı, tarihi ve yeri gibi detaylar mutlaka belirtilmelidir. Yayımlanan çalışmaların etik, bilimsel ve hukuki tüm sorumluluğu yazarlara aittir. İntihal tespit programı ile yapılan incelemede, toplam benzerlik oranı %20'yi geçen makaleler, değerlendirmeye alınmadan yazara düzeltilmek üzere geri gönderilecektir. Süreçteki bir makale başka bir dergiye gönderilemez veya yayınlanamaz.

Beyan ve Çıkar Çatışmaları

Tüm finansal destek kaynakları açıklanmalıdır. Tüm yazarlar, çalışmalarını oluşturma sürecinde bir çıkar çatışması olup olmadığını açıklamalıdır. Bir çalışma için bireyler veya kurumlardan alınan her türlü finansal hibe veya diğer desteklerin, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Editör Kurulu'na açıklanması gerekir. Derginin Editör Kurulu, editörlerin, yazarların veya hakemlerin olası çıkar çatışması durumlarını COPE  kılavuzları kapsamında belirler.

Finansal veya kişisel kazanç sağlayan koşullar bir çıkar çatışmasına yol açar. Bilimsel sürecin ve yayınlanan makalelerin güvenilirliği, bilimsel çalışmaların planlanması, uygulanması, yazılması, değerlendirilmesi, düzenlenmesi ve yayınlanması sırasında çıkar çatışmalarının nesnel bir şekilde dikkate alınmasıyla doğrudan ilişkilidir.

Finansal ilişkiler, en kolay tanımlanabilen çıkar çatışmalarıdır ve derginin, yazarların ve bilimin itibarını etkilemeleri kaçınılmazdır. Bu çatışmalar bireysel ilişkiler, akademik rekabet veya entellektüel yaklaşımlardan kaynaklanabilir. Yazarlar, çalışmanın tüm verilerine erişme veya makalelerini analiz etme, yorumlama, hazırlama ve yayınlama becerilerini kısıtlayan, kazanç veya herhangi bir başka avantaj elde etme görüşünde sponsorlarla anlaşma yapmaktan mümkün olduğunca kaçınmalıdır. Makaleler hakkında nihai kararı veren editörler, karar verecekleri konuların herhangi biri ile kişisel, mesleki veya mali bağları olmamalıdır. Yazarlar, makalelerinin bağımsız bir değerlendirme süreci ile etik ilkeler çerçevesinde değerlendirilmesini sağlamak için olası çıkar çatışmaları konusunda editör kurulunu bilgilendirmelidir.

Editörlerden herhangi biri herhangi bir makalede yazar ise, ilgili editör makale değerlendirme sürecinden çıkarılır. Herhangi bir çıkar çatışmasını önlemek için makale değerlendirme süreci çift-kör olarak yürütülür. Çift-kör değerlendirme süreci nedeniyle, Baş Editör hariç, editör kurulu üyelerinden, uluslararası danışma kurulu üyelerinden veya hakemlerden hiçbiri, makalenin yazarları veya yazarların kurumları hakkında bilgilendirilmez.

Yayın ekibimiz, tüm bu durumları göz önünde bulundurarak değerlendirme sürecinin tarafsız bir şekilde yürütülmesini sağlamak için özveriyle çalışmaktadır.

Yazarlık ve Beyanı

İki veya daha fazla yazarlı yazılar için, her yazar, yürütülen ve raporlanan çalışmada aktif ve yeterli şekilde yer alarak yazarlık için gerekli şartları taşımalıdır. Her bir yazarın, bir yazının yazar listesine dahil edilmesi sadece şu esaslara dayanır:

(1) çalışmanın konsepti ve tasarımına veya veri analizi ve yorumlanmasına katkı sağlamak,

(2) makalenin taslağının hazırlanmasına veya önemli fikri içerik açısından eleştirel olarak gözden geçirilmesine önemli katkılarda bulunmuş olmak,

(3) Makalenin gönderilen nihai versiyonu onaylamak.

Yukarıdaki her üç şartın da karşılanmış olması gerekir. Çalışmaya katkıda bulunan diğer kişiler, Teşekkür kısmında ayrıca tanınmalıdır. Gönderilen yazılara eşlik eden kapak mektubunda, tüm yazarların her iki şartı da yerine getirdiği teyit edilmelidir.

Dergimize gönderilen yazılarda sahtecilik (fabrikasyon), çarpıtma (falsification), intihal (yağmacılık, plagiarism), dilimleme (salamization), haksız imza (hediye yazarlık, gift authorship), hayalet yazarlık (ghost authorship), bir yayının birden fazla kez yayımlanması (duplikasyon) gibi uluslararası etik ilkelere uygunluğunun sorumluluğu yazarlara aittir. Herhangi bir araştırmada yayınlanmadan önce ya da sonra böyle bir durumun tespit edilmesi halinde yazı dergiden çekilir.

Editörlerin Yazarlığı

Dergi yönetiminde veya editör kurulunda görevli yazarlar tarafından gönderilen makalelerin değerlendirme süreçlerinde, akademik tarafsızlığı korumak ve çıkar çatışmalarını önlemek amacıyla editoryal kurallar titizlikle uygulanmaktadır. Dergi politikaları gereği alan editörleri, yalnızca kendilerine atanan çalışmaların süreçlerine erişebilmekte ve sistemdeki diğer makaleleri görüntüleyememektedir. Bu teknik kısıtlamaya ek olarak, olası bir çıkar çatışmasını hem idari hem de etik açıdan tamamen engellemek adına; kurul üyesi olan bir yazarın çalışması söz konusu olduğunda, ilgili yazarın editoryal görev ve yetkileri makalenin değerlendirme süreci tamamlanana kadar geçici olarak askıya alınır. İlgili yazar; kendi makalesinin hakem değerlendirme, editoryal analiz ve karar mekanizmalarının hiçbir aşamasına erişemez, sürece müdahalede bulunamaz. Bu tür makalelerin süreçleri tamamen bağımsız editörler tarafından yürütülür; değerlendirme sürecini yöneten editörler, gizlilik ilkeleri gereği süreç verilerini üçüncü kişilerle kesinlikle paylaşmazlar. Ayrıca, süreci yürüten editörlerin karar alma ve bilgi paylaşımı süreçlerine yönelik hiçbir editoryal veya hiyerarşik etki ya da yönlendirme kabul edilmez.

Yazarlar için Yapay Zeka (YZ) Kullanım Politikası

Yayın Etiği Komitesi'nin

(COPE) ilke ve önerileri doğrultusunda, Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, akademik yazım ve araştırmalarda Yapay Zeka (YZ) araçlarının kullanımının giderek arttığını kabul etmektedir. Ancak, şeffaflık, hesap verebilirlik ve dürüstlük sağlamak için YZ kullanımının etik yayıncılık standartlarına uygun olması gerekmektedir.

Bu nedenle yazarların aşağıdaki kurallara uyması gerekmektedir:

1. Yapay Zeka Araçları Yazar Olarak Listelenemez

COPE'un, yapay zeka araçlarının yazar rolünü yerine getiremeyeceği ve bu nedenle herhangi bir gönderide yazar olarak listelenemeyeceği yönündeki görüşünü takip eder. Yalnızca yazarlık kriterlerini (örneğin, önemli katkı, hesap verebilirlik ve nihai sürümün onayı) karşılayan kişiler yazar olarak adlandırılmalıdır

2. Yapay Zeka Kullanımının Açıklanması Zorunludur

"Bir el yazmasının yazımında, makalenin görüntülerinin veya grafik öğelerinin oluşturulmasında veya verilerin toplanması ve analizinde yapay zeka araçlarını kullanan yazarlar, Yöntemler bölümünde ve makalenin ön yazısında yapay zeka aracının nasıl ve hangi aracın kullanıldığını şeffaf bir şekilde açıklamalıdır." Ön yazıda aşağıdaki format kullanılabilir:

"Bu el yazmasının hazırlanması sırasında yazarlar [Araç Adı, örneğin ChatGPT, OpenAI]'yi [belirli bir amaç için, örneğin dil düzenleme, girişin bazı kısımlarını taslak haline getirme, arka plan literatürünü özetleme] kullanmıştır. Bu aracı kullandıktan sonra, yazarlar içeriği gerektiği gibi gözden geçirip düzenlemiş ve yayının içeriğinden tamamen sorumlu olmuşlardır."

Yapay zekânın (AI) gizli veya etik dışı kullanımı, makalenin reddedilmesine veya yayınlanan makalenin geri çekilmesine yol açabilir.

Bu politika, COPE rehberliği ve gelişen en iyi uygulamalar doğrultusunda periyodik olarak gözden geçirilecek ve güncellenecektir.

Yapay zekâ araçlarının kullanımıyla ilgili herhangi bir sorunuz varsa, lütfen göndermeden önce editör ofisiyle iletişime geçin.

Bölüm Editörleri ve Hakemler İçin Kılavuz

Bölüm Editörleri ve Hakemleri için etik ve usule ilişkin rehberlik sağlar.

Belge; editoryal ve hakem değerlendirme sürecinin bütünlüğünü, gizliliğini ve adilliğini korumayı; editoryal ve inceleme iş akışlarında Yapay Zeka (YZ) araçlarının uygun ve şeffaf kullanımını tanımlamayı; akademik yayıncılıkta hesap verebilirliği, şeffaflığı ve güveni teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

Bölüm Editörleri, adil ve zamanında bir hakem değerlendirme süreci sağlamaktan sorumludur. Makalelerin kabulü veya reddine ilişkin nihai kararlar her zaman bir insan editör tarafından verilmelidir. Hiçbir YZ aracı makale sonuçlarını otonom olarak belirleyemez. Editörler, YZ tarafından oluşturulan önerileri eleştirel bir şekilde değerlendirmeli ve karar sürecinin her adımında insan denetimini sağlamalıdır.

Editörler, YZ destekli araçları yalnızca hakem eşleştirme, intihal tespiti veya dil kontrolleri gibi destekleyici işlevler için kullanabilirler. YZ araçları; nihai editoryal kararlar vermek, karar mektupları oluşturmak veya insan yargısı olmaksızın özgünlük ve geçerliliği değerlendirmek için kullanılmamalıdır.

Editörler, makaleleri veya hakem yorumlarını halka açık veya güvenli olmayan YZ sistemlerine yüklememelidir.

Editörler, YZ destekli kararların tüm sonuçlarından sorumlu olmaya devam ederler. Editoryal iş akışlarında YZ'nin her türlü kullanımı dahili olarak açıklanmalı ve izlenebilir olmalıdır. Editörler, YZ destekli analizler dahil tüm kararları gerekçelendirmelidir.

Hakemler, YZ'yi yalnızca dil veya dilbilgisi yardımı için kullanabilir ve bu tür her türlü kullanımı incelemelerinde belirtmelidir.

Etik bir usulsüzlükten şüpheleniliyorsa, hakemler bunu kamuya açık suçlamalarda bulunmadan, gizli bir şekilde Bölüm Editörüne bildirmelidir.

Hakemler, yalnızca bilimsel değere odaklanarak objektif, yapıcı ve saygılı geri bildirim sağlamalıdır.

İnceleme altındaki makaleler gizlidir; paylaşılmamalı veya YZ araçlarına yüklenmemelidir.

Bir hakem veya editör, makale hazırlama, inceleme veya karar verme süreçlerinde YZ araçlarının kötüye kullanıldığından şüphelenirse, durumu gizli bir şekilde Başeditöre bildirmelidir. Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, YZ ile ilgili olayların kayıtlarını tutacak ve politikalarını buna göre güncelleyecektir.

Yazarlar, makale işlemlerinde (örneğin intihal kontrolleri, hakem eşleştirme) YZ destekli sistemlerin dahil olup olmadığını bilme hakkına sahiptir. Karar desteğinde herhangi bir YZ kullanımı, derginin editoryal politikalarında şeffaf bir şekilde açıklanmalıdır.

Reklam Politikası

Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Harran Üniversitesi’nin süreli, hakemli, açık erişimli, bilimsel resmi yayın organıdır. Dergi, akademik bağımsızlığını korumak amacıyla yayın faaliyetlerini her türlü ticari reklam veya sponsorluk anlaşmasından bağımsız olarak sürdürür.

Tüm editoryal kararlar, herhangi bir ticari veya finansal etki olmaksızın, yalnızca akademik standartlar, bilimsel değer ve titiz bir hakem değerlendirme sürecine dayanılarak verilir. Dergi, kamu yararına hizmet etme ve bilimsel bilgiyi geliştirme taahhüdü ile Harran Üniversitesi’nin mali ve yayın politikalarına uygun şekilde faaliyet gösterir.

Bu ilkeler doğrultusunda, dergi ticari reklamlar veya sponsorlu içerik yayınlamaz; yalnızca akademik ve bilimsel materyallerin yayılmasına adanmıştır. Yayın sürecinin tüm aşamalarında etik yayıncılık uygulamaları ve editoryal bağımsızlık gözetilir.

İtirazlar ve Şikayetler

İtiraz ve şikayet durumları, derginin Editör Kurulu tarafından COPE kılavuzları kapsamında ele alınır. İtirazlar, makalenin bilimsel içeriğine dayanmalıdır. İtiraz ve şikayet üzerine nihai karar Baş Editör tarafından verilir. Duruma göre, dahili olarak çözülemeyen durumları çözümlemek için bir arabulucu veya harici etik editör görevlendirilir. Yazarlar, itiraz ve şikayetleri ile ilgili olarak baş editör ile xxx  e-posta adresi üzerinden iletişime geçmelidir.

Etik Dışı Yayın Davranışının Ele Alınması

Yayıncı, iddia edilen veya kanıtlanmış bilimsel suistimal, sahtecilik veya intihal durumlarında, editörlerle yakın işbirliği içinde, söz konusu makaleyi değiştirmek için tüm uygun önlemleri alacaktır. Bu, en ağır durumda etkilenen çalışmanın bir düzeltme, açıklama veya geri çekilmesinin derhal yayınlanmasını içerir. Yayıncı, editörlerle birlikte, araştırma suistimalinin meydana geldiği makalelerin yayınlanmasını tespit etmek ve önlemek için makul adımlar atacak ve hiçbir koşulda bu tür bir kötüye kullanımı teşvik etmeyecek veya bilerek olmasına izin vermeyecektir.

Yayınlanmış Çalışmalarda Tespit Edilen Hatalar

Yazarlar, yayınlanmış çalışmada önemli hatalar veya yanlışlıklar tespit edilirse, derginin editörlerini veya yayıncısını derhal bilgilendirmek ve makaleyi düzeltmek veya geri çekmek için onlarla işbirliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, bir üçüncü taraftan yayınlanmış bir çalışmanın maddi bir hata veya yanlışlık içerdiğini öğrenirse, yazarlar makaleyi derhal düzeltmeli veya geri çekme gerekçesini editörler kuruluna sunmalı ya da dergi editörlerine makalenin doğruluğunun kanıtını sağlamalıdır.

Dijital Arşivleme ve Koruma Politikası

Dijital koruma, dijital formatta bulunan bilgilerin uzun vadeli ve sürekli erişimini sağlamak için erişim ve dağıtımını garanti altına alan bir dizi süreç ve faaliyettir. Koruma politikası aşağıdaki önlemleri içerir:

Web Sitesi Arşivleme

Tüm elektronik içerik (web sitesi, el yazması vb.) farklı kaynaklarda saklanır. Bir sunucudaki içerik çevrimiçidir ve okuyucuların erişimine açıktır. Aynı içeriğin bir kopyası, yedek olarak saklanır. Bir sunucu arızası durumunda, diğer kaynaklar içerisinden arşiv temini yapılır.

Özetleme/Dizinleme Hizmetleri

Dergimizin özetleme/dizinleme hizmetleri, makaleler hakkında temel bilgileri depolar. Ayrıca, bazı özetleme/dizinleme hizmetleri, makaleler hakkındaki meta verileri ve makalelerin elektronik versiyonlarını arşivler. Bu sayede, makalelerin kopyaları, dergilere alternatif olarak bu sistemler aracılığıyla bilim camiasına sunulur.

Yayının Durdurulması

Bu derginin yayınına son verilmesi durumunda, makaleler çevrimiçi olarak kalacak ve yukarıda açıklananlar gibi üçüncü taraflar ve arşivleme süreçleri aracılığıyla okuyucuların erişimine açık olacaktır. İçeriklere, yayın işleminin durdurulması gibi belirli durumlarda, dergi editörlerine ulaşım sağlayabileceklerdir.

Yazarların Arşivleme Politikası

Özet ve Atıf Bilgileri

Yazarlar, makalelerinin özet ve atıf bilgilerini (örneğin başlık, yazar adı, yayın tarihleri) sosyal medya platformları da dahil olmak üzere yeniden kullanabilirler; ancak Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler  Dergisi web sitesinde makaleye atıf olarak geri bağlantı verilmesi gerekmektedir.

Kabul Edilen El Yazması

"Kabul edilen el yazması", hakemlerin önerileri doğrultusunda yapılan değişiklikler de dahil olmak üzere, bir dergi tarafından yayınlanmak üzere kabul edilen yazarın el yazmasının, düzeltme ve dizgi işlemlerinden geçmeden önceki son taslağıdır.

Açık erişimli makalelerin yazarları, makalelerini yayımlandıktan hemen sonra istedikleri yerde yayınlama ve bağlantılarını paylaşma özgürlüğüne sahiptirler. Ancak Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler  Dergisi web sitesinde makaleye atıf olarak geri bağlantı verilmesi gerekmektedir.