TR
EN
PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ
Öz
Bu çalışma; sporcuların fizyolojik ve fiziksel özelliklerini geliştirmek için kullanılan sporcu takviye ürünlerinin, sporcuların sağlığı üzerindeki olumsuz yan etkilerini, elde edilen sportif derecenin helal ve etik kurallara uygun olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Özellikle profesyonel seviyede yarışan sporcuların başarıya ulaşabilmek için doğru beslenme kaynaklarına ihtiyacı bulunmaktadır. Yapılan araştırmalarda, doğal yollar yerine alınan sporcu beslenme takviye ürünlerinin profesyonel sporcular arasında %1-2 arasında avantaj sağladığı belirtilmektedir. Ayrıca, sporcular tarafından büyüme, gelişme ve üreme fonksiyonları için kullanılan bazı hormonlar (anabolik steroidler, büyüme hormonu vb), oral yolla ilaç olarak alınmakta veya vücuda enjeksiyon şeklinde uygulanmaktadır. Özellikle mücadele sporlarında yarışan kadın sporcular arasında güç, kuvvet ve kas kütlesini artırmak gibi özelliklerinden dolayı anabolik steroid kullanımının yaygın olduğu ifade edilmektedir. Bu uygulamalar, genellikle kadınların hormonal dengelerini bozarak seslerinde kalınlaşma, kıllanma ve üreme sağlıklarına zarar verebilmektedir. Erkeklerde kullanılan anabolik steroidlerin ise karaciğer, böbrek, kalp damar rahatsızlıkları ve üreme sağlıklarına olumsuz etkileri bulunmaktadır. Ayrıca, son dönemde spordan emekli profesyonel sporcular arasında erken ölümlerin sayısı da hızla artmaktadır. Bunun sebebinin, geçmişte kullandıkları spor takviyelerin organlarında meydana getirdiği zararlardan kaynaklandığı düşünülmektedir. Diğer taraftan spor camiasında, başarıya ulaşabilmek için her şeyin yapılabileceği anlayışı bulunmaktadır. Ancak, kullanılan bu maddeler, insan vücuduna telafisi mümkün olmayan zararlar vermektedir. Bunların dışında, sportif başarıya ulaşabilmek için her şeyi yapabilirim anlayışı; helal, sağlıklı yaşam ve etik kurallara uygun davranışlar değildir. Sonuç olarak, profesyonel seviyede mücadele eden sporcuların yüksek rekabet gerektiren spor dallarında, Dünya Dopingle Mücadele Ajansının doping kuralları çerçevesinde, doktor kontrolünde ve yine adet/miktarları belirlenerek insan sağlığına zarar vermeyen ve helallik şüphesi bulunmayan bazı takviye ürünlerini kullanmaları tavsiye edilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adamson, J.W, Vapnek, D. (1991). Recombi-nant erythropoietin to improve athletic performance, N. Engl. J. Med, 324:698-699.
- Artioli, G.G. Gualano, B. Smith, A. Stout, J. & Lancha, A.H. (2010). Role of betaalanine supplementation on muscle carnosine and exer-cise performance. Med. Sci. Sports Exerc. 42: 1162–1173.
- Ataman, K.Y. (2024). Küresel Helal Yaşam Perspektifinden Müzekki’n-Nüfûs (Nefislerin Terbiyesi) Kitap Kritiği. Academic Platform, Journal of Halal Lifestyle, 6(1), 53-57.
- American Academy of Pediatrics Committee on Sports Medicine and Fitness (AAPCSMF). (1997). Adolescents and anabolic steroids: a subject review.. Pediatrics. Jun;99(6):904-8. PMID: 9190555.
- Bamberger, M. Yaeger, D. (1997). Over the edge. Sports Illustrated Apr 14,86:60-64.
- Barone, S. (1986). Vitamins, in Craig CR, Stit-zel RE (eds): Modern Pharmacology, 2nd ed. Boston: Little, Brown, pp 1066-1075.
- BBC, (2025), Lance Armstrong Story, https://www.bbc.com/turkce/spor/2015/01/150127_lance_armstrong_doping [ET:04.11.2025].
- Beckett, A.H. Cowan, DA. (1979). Misuse of drugs in sport. Br J Sports Med, 12:185-194.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kimya Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
29 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
30 Eylül 2025
Kabul Tarihi
2 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2
APA
Soygüden, A. (2025). PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi, 7(2), 129-146. https://doi.org/10.51973/head.1794074
AMA
1.Soygüden A. PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ. HEAD. 2025;7(2):129-146. doi:10.51973/head.1794074
Chicago
Soygüden, Aydoğan. 2025. “PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi 7 (2): 129-46. https://doi.org/10.51973/head.1794074.
EndNote
Soygüden A (01 Aralık 2025) PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi 7 2 129–146.
IEEE
[1]A. Soygüden, “PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ”, HEAD, c. 7, sy 2, ss. 129–146, Ara. 2025, doi: 10.51973/head.1794074.
ISNAD
Soygüden, Aydoğan. “PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi 7/2 (01 Aralık 2025): 129-146. https://doi.org/10.51973/head.1794074.
JAMA
1.Soygüden A. PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ. HEAD. 2025;7:129–146.
MLA
Soygüden, Aydoğan. “PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Helal ve Etik Araştırmalar Dergisi, c. 7, sy 2, Aralık 2025, ss. 129-46, doi:10.51973/head.1794074.
Vancouver
1.Aydoğan Soygüden. PROFESYONEL SPORCULARIN KULLANDIĞI SPORCU TAKVİYE ÜRÜNLERİNİN HELAL SAĞLIKLI YAŞAM ve ETİK KURALLARINA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ. HEAD. 01 Aralık 2025;7(2):129-46. doi:10.51973/head.1794074