Sağlık Bilimleri Fakültesinde Okuyan Öğrencilerin Kültürlerarası ve Etik Duyarlılık Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu çalışma sağlık bilimleri fakültesinde okuyan öğrencilerin kültürlerarası ve ahlaki duyarlılık düzeyleri ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla, tanımlayıcı ve kesitsel tipte gerçekleştirildi. Yöntem: Araştırma, Mayıs-Temmuz 2022 tarihleri arasında Gülhane Sağlık Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören 423 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği ve Ahlaki Duyarlılık Anketi kullanılmıştır. Bulgular: Öğrencilerin Kültürlerarası Duyarlılık ve Ahlaki Duyarlılık Ölçeği puan ortalaması sırasıyla 91,41±9,08 ve 85,77±22,06’dir. Öğrencilerden yabancı dil bilenlerin (p=0,001), herhangi bir nedenle başka kültürden insanlarla bir arada olma fırsatı olanların (p=0,002), farklı kültürden insanların kültürüne özen gösterenlerin (p<0,001), başka ülkeden arkadaşı olanları(p<0,001), eğitim sırasında mesleğe bakış açısının olumlu yönde değiştiğini düşünenlerin (p<0,001) ve mezuniyet sonrası yurtdışında çalışmak isteyenlerin (p=0,001) kültürlerarası duyarlılık ölçeği puan ortalamalarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerden kadın cinsiyette olanların erkeklere göre ahlaki duyarlılık anketi puan ortalamalarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin kültürlerarası duyarlılık ölçeği ve ahlaki duyarlılık anketi puan ortalamaları arasında anlamlı ilişki olduğu (r=-0,218, p<0,001), buna göre kültürlerarası duyarlılıkları arttıkça ahlaki duyarlılıklarının da arttığı belirlenmiştir. Sonuç: Sağlık bilimleri öğrencilerinin yabancı dil gelişimlerinin desteklenmesi, başka kültürden bireylerle bir arada olmalarını sağlayacak değişim programları, konferans ve seminerlere katılım konusunda cesaretlendirilmesi, kültürlerarası duyarlılıklarını artıracak derslerin müfredata eklenmesi ve sosyokültürel etkileşimlerini artıracak fırsatların sunulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kültürlerarası duyarlılık
• Ahlaki duyarlılık
• Sağlık bilimleri öğrencileri
• Etik

Evaluation of Intercultural and Ethical Sensitivity Levels of Students Studying at the Faculty of Health Sciences

Öz

Objective: This descriptive and cross-sectional study was carried out to evaluate the intercultural and ethical sensitivity levels of students at the faculty of health sciences and the affecting factors. Method: The research was conducted with the participation of 423 students studying at Gulhane Faculty of Health Sciences between May-July 2022. Personal information form, Intercultural Sensitivity Scale (ISS) and Moral Sensitivity Scale (MSS) were used to collect data. Results: The average scores of the ISS and MSS are 91,41±9,08 and 85,77±22,06, respectively. It was determined that the students who spoke a foreign language (p=0,001), who had the opportunity to be with people from another culture (p=0,002), who cared about the culture of people from different cultures (p<0,001), who had friends from another country (p<0,001), who thought that their perspective on the profession changed positively during their education (p<0,001) and who wanted to work abroad after graduation (p=0,001) had higher ISS score averages. It was determined that the average MSS scores of female students were significantly higher than male students. It was determined that there was a significant relationship between the students' average scores on the ISS and MSS scores (p<0,001), and accordingly, as their intercultural sensitivity increased, their moral-sensitivity also increased. Conclusion: It is recommended to support the foreign language development of health sciences students, to encourage them to-participate in exchange programs, conferences&seminars that will enable them to be-together with individuals from other cultures, to add courses that will increase their intercultural sensitivity to the-curriculum, and to provide opportunities that will increase their sociocultural-interactions.

Anahtar Kelimeler

• Intercultural sensitivity
• Moral sensivity
• Health sciences students
• Ethic

Kaynakça

1. Ahn, S. H., & Yeom, H. A. (2014). Moral sensitivity and critical thinking disposition of nursing students in Korea. International Journal of Nursing Practice, 20(5), 482-489.
2. Akça, N. K., Şimşek, N, Arslan, D. E., Şentürk, S., Akça, D. (2017). Moral sensitivity among senior nursing students in Turkey. International Journal of Caring Sciences, 10(2), 1031-1039.
3. Amiri, E., Ebrahimi, H., Vahidi, M., Asghari Jafarabadi, M., & Namdar Areshtanab, H. (2019). Relationship between nurses’ moral sensitivity and the quality of care. Nursing Ethics, 26(4), 1265-1273.
4. Aslan, G. K., Kartal, A., Turan, T., Yiğitoğlu, G. T., & Kayan, S. (2019). Sağlıkla ilgili bölümlerde okuyan üniversite öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılıkları ve ilişkili bazı faktörler. Florance Nightingale Journal of Nursing, 27(2), 188-200.
5. Baykara, Z. G., Gündüz, C. S., & Eyüboğlu, G. (2019). Hemşirelik öğrencilerinin ahlaki duyarlılıklarının profesyonellik tutum düzeylerine etkisi. Çukurova Medical Journal, 44(3), 712-722.
6. Bilgiç, Ş., & Şahin, İ. (2019). Hemşirelik öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık ve etnik merkezcilik düzeyleri. SDÜ Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(3), 230-236.
7. Borhani, F., Abbaszadeh, A., & Hoseinabadi-Farahani, M. J. (2016). Moral sensitivity and its dimensions in Iranian nursing students. Journal of Medical Ethics and History of Medicine, 9,19.
8. Budak, F., & Karasu, F. (2020). Hemşirelik öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık algıları ve klinik liderlik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Healthcare Management and Leadership, 1, 15-27.

9. Bulduk, S., Tosun, H., & Ardıç, E. (2011). Türkçe kültürlerarası duyarlılık ölçeğinin hemşirelik öğrencilerinde ölçümsel özellikleri. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics, 19(1), 25-31.
10. Bulduk, S., Usta, E., & Dinçer, Y. (2017). Kültürlerarası duyarlılık ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Bir sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu örneği. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(2), 73-77.
11. Chaddha, R., & Agrawal, G. (2023). Ethics and morality. Indian Journal of Orthopaedics, 57(11), 1707-1713.
12. Dalcalı, B. K., Şendir, M. (2016). Hemşirelerin kişisel değerleri ile etik duyarlılıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 24(1), 1-9.
13. Delibaş, L., Dürmüş, G., Bilir, İ., Ekren, A., & Çelikli, S. (2020). Sağlık programlarında öğrenim gören öğrencilerin kültürlerarası duyarlılık ve etnik merkezcilik düzeyleri. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 8(1), 1-14.
14. Dinç, L. (2009). Hemşirelik hizmetlerinde etik yükümlülükler. Hacettepe Tıp Dergisi, 40, 113-119.
15. Durgun, H., Uzunsoy, E., Tümer, A., & Huysuz, K. (2019). Hemşirelik öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılıkları ile dünya vatandaşlığı için karakter ve değerler algıları. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 2(2), 87-95.
16. Gordon, S. R., & Mwavita, M. (2018). Evaluating the international dimension in an undergraduate curriculum by assessing students’ intercultural sensitivity. Studies in Educational Evaluation, 59, 76-83.
17. Gürdoğan, E. P., Aksoy, B., & Kınıcı, E. (2018). Hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılık düzeyleri ve mesleki değerler ile ilişkisi. Journal of Health and Nursing Management, 5(3), 147-154.
18. Hua, J., Kondo, A., & Moross, J. (2023). Enhancing intercultural sensitivity in Japanese nursing students through international online nursing courses: a quasi-experimental study. Nurse Education Today, 128, 105870.
19. Karadağ Arlı, Ş., & Bakan, A. B. (2018). Cerrahi hemşirelerde kültürlerarası merhamet ve kültürlerarası duyarlılığı etkileyen faktörler. STED, 27(4), 277-283.
20. Karasu, F., Polat, F., & Okuyan, C. (2022). The determination of intercultural sensitivity and ethnocentrism levels among nurses and nursing students: A border city, Turkey. Perspectives in Psychiatric Care, 58, 314-322.
21. Kaya, Y., Arslan, S., Erbaş, A., Yaşar, B. N., & Küçükkelepçe, G. E. (2021). The effect of ethnocentrism and moral sensitivity on intercultural sensitivity in nursing students, descriptive cross-sectional research study. Nurse Education Today, 100, 104867.
22. Kim, W. J., & Park, J. H. (2019). The effects of debate-based ethics education on the moral sensitivity and judgment of nursing students: A quasi-experimental study. Nurse Education Today, 83, 104200.
23. Kohansal, Z., Avaznejad, N., Bagherian, B., & Jahanpour, F. (2018). Evaluation of moral sensitivity in nursing students of Bushehr University of Medical Sciences in 2016. Iranian Journal of Medical Ethics and History of Medicine, 11, 242-252.
24. Kurt, D. (2021). Hemşirelik öğrencilerinde mahremiyet bilinci ve etik duyarlılık. Türkiye Biyoetik Dergisi, 8(3), 144-153.
25. Lee, H. L., Huang, S. H., & Huang, C. M. (2017). Evaluating the effect of three teaching strategies on student nurses’ moral sensitivity. Nursing Ethics, 24(6), 732-743.
26. Lucza, L., Martos, T., Sallay, V., Simon, T., Weiland, A., Vermeir, P., & Csabai, M. (2024). Profiles of intercultural sensitivity of healthcare students: a person-centred approach. International Journal of Medical Education, 15, 113-123.
27. Lützen, K., Dahlqvist, V., Eriksson, S., & Norberg, A. (2006). Developing the concept of moral sensitivity in health care practice. Nursing Ethics, 13(2), 187-196.
28. Meydanlıoğlu, A., Arikan, F., & Gozum, S. (2015). Cultural sensitivity levels of university students receiving education in health disciplines. Advances in Health Science Education, 20, 1195-1204.
29. Milliken, A. (2018). Nurse ethical sensitivity: An integrative review. Nursing Ethics, 25(3), 278-303.
30. Öğüt, N., & Olkun, E. O. (2018). Üniversite öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık düzeyi: Selçuk Üniversitesi örneği. Selçuk İletişim, 11(2), 54-73.
31. Özcan, H., Elkoca, A., & Baykan, N. (2023). Ebelik öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık düzeyleri. Kadın Sağlığı ve Hemşireliği Dergisi, 9(3), 162-172.
32. Özkan, M., & Adana, F. (2023). Intercultural and Ethical Sensitivity Levels of Healthcare Professionals and Related Factors. Florence Nightingale Journal of Nursing, 31(1), 11-17.
33. Roh, S. Z. (2014). A study on the factors affecting the intercultural sensitivity of middle and high school students in Korea. Advanced Science and Technology Letters, 47, 266-269.
34. Sagarra-Romero, L., Ramón-Arbués, E., Huércanos-Esparza, I., Kalkan, I., Kömürcü, N., Vanceulebroeck, V., ... & Antón-Solanas, I. (2024). Cultural competence of undergraduate student nurses: a multicenter study. Revista Latino-Americana de Enfermagem, 32, e4230.
35. Solmaz, E., & Alparslan, Ö. (2023). Ahlaki duyarlılığın eleştirel düşünme becerisi üzerine etkisi: Ebelik öğrencileri örneği. Artuklu International Journal of Health Sciences, 3(2), 159-166.
36. Tosun, H. (2018). Ahlaki duyarlılık anketi (ADA): Türkçe geçerlik ve güvenirlik uyarlaması. Journal of Contemporary Medicine, 8(4), 316-321.
37. Yıldız, G. N., & Kaşıkçı, M. K. (2023). Klinik uygulamaya çıkan hemşirelik öğrencilerinin ahlaki duyarlılıkları ve eleştirel düşünme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities, 7(3), 683-702.
38. Yıldırım, K., & Çağlayan, S. (2020). Üniversite öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılık algıları. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 50, 77-103.
39. Yurttaş, A., & Aras, G. N. (2020). Hemşirelik öğrencilerinin kültürlerarası duyarlılıkları ile empati düzeyleri arasındaki ilişki. Necmettin Erbakan Üniversitesi Genel Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(3), 117-125.
40. Zhang, X., & Zhou, M. (2019). Interventions to promote learners’ intercultural competence: A meta-analysis. International Journal of Intercultural Relations, 71, 31-47.
41. Zengin, O., & Hasgül, E. (2019). Evde hasta bakım programı öğrencilerinin etik duyarlılıkları ve hasta hakları bilgi düzeyleri üzerine bir araştırma. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 19(1), 44-53.