Sürdürülebilir kalkınma hedefleri bağlamında katılım bankacılığında dijitalleşme

Öz

Finans sektöründe yaşanan dijital dönüşüm; mobil bankacılık, yapay zekâ ve FinTek çözümleri aracılığıyla bankacılık hizmetlerinin daha hızlı, düşük maliyetli ve erişilebilir bir yapıya kavuşmasını sağlamıştır. Bu dönüşüm süreci, finansal kapsayıcılığı artırarak daha önce finansal sistem dışında kalan bireylerin sisteme entegrasyonunu mümkün kılmaktadır. Katılım bankacılığı ise faizsiz finans ilkeleri, risk paylaşımına dayalı yapısı ve reel ekonomi ile kurduğu güçlü ilişki sayesinde sürdürülebilir finans yaklaşımıyla yüksek düzeyde uyum göstermektedir. Dijitalleşmenin etkisiyle katılım bankaları, yalnızca ekonomik büyümeye katkı sağlamakla kalmayıp aynı zamanda sosyal adaletin tesisine ve gelir dağılımının dengelenmesine de önemli katkılarda bulunmaktadır. Bu bağlamda dijital finansal uygulamalar, özellikle düşük gelirli bireyler ile küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştırmakta; zekât ve sadaka gibi sosyal finans araçlarının daha şeffaf ve etkin bir şekilde yönetilmesine imkân tanımaktadır. Bununla birlikte, söz konusu dönüşümün sürdürülebilir ve etkin bir şekilde devam edebilmesi, veri güvenliği, tüketici haklarının korunması ve düzenleyici çerçevenin güçlendirilmesi gibi unsurların sağlanmasına bağlıdır. Sonuç itibarıyla çalışma, katılım bankacılığında dijitalleşmenin finansal sistemi daha kapsayıcı, şeffaf ve sürdürülebilir bir yapıya dönüştürdüğünü ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşılması sürecinde stratejik bir araç işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda makalenin temel amacı, sürdürülebilir kalkınma hedefleri perspektifinden katılım bankacılığında dijitalleşme sürecini kapsamlı bir biçimde analiz etmek ve dijital finansal uygulamaların finansal kapsayıcılık, ekonomik büyüme ve sürdürülebilir finans üzerindeki etkilerini bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmektir.

Anahtar Kelimeler

• Katılım bankacılığı
• dijital dönüşüm
• finansal kapsayıcılık
• sürdürülebilir finans
• sürdürülebilir kalkınma hedefleri

Digitalization in participation banking in the context of sustainable development goals

Öz

The digital transformation in the financial sector, driven by mobile banking, artificial intelligence, and FinTech solutions, has made banking services faster, more cost-effective, and more accessible. This transformation has also enhanced financial inclusion by enabling individuals who were previously excluded from the financial system to participate. Participation banking, based on interest-free principles, risk-sharing, and a strong connection to the real economy, is highly compatible with the concept of sustainable finance. With digitalization, participation banks contribute not only to economic growth but also to social justice and a more balanced income distribution. In this context, digital financial applications facilitate access to finance for low-income individuals and small and medium-sized enterprises, while also allowing social finance tools such as zakat and charity to be managed in a more transparent and efficient way. However, the sustainability of this transformation depends on strengthening data security, consumer protection, and regulatory frameworks. Overall, the study demonstrates that digitalization in participation banking promotes a more inclusive, transparent, and sustainable financial system and plays an important role in achieving sustainable development goals. Accordingly, the main aim of the article is to analyze the digitalization process in participation banking from the perspective of sustainable development goals and to evaluate its effects on financial inclusion, economic growth, and sustainable finance in a comprehensive manner.

Anahtar Kelimeler

• Participation banking
• digital transformation
• financial inclusion
• sustainable finance
• sustainable development goals

Kaynakça

1. Ahmetoğulları, K. (2023). Katılım Bankacılığı Sektörünün Finansal Performansında Dijitalleşmenin Rolü. In Özgür Yayınları eBooks. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub298.c1469
2. Akbaş, F., & Kaya, F. (2022). Katılım Bankalarının Kurumsal Sürdürülebilirliklerini Etkileyen Finansal Performans Göstergelerinin İncelenmesi. Maliye Finans Yazıları, 117, 159. https://doi.org/10.33203/mfy.1069368
3. Apak, S., & Açıkgöz, A. F. (2011). The locus of participation banking within the banking sector and its contribution to the financial stability in Turkey. Accounting and Financial History Research Journal, 1, 70-85. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49SC27UZ
4. Aydoğdu, C. C, & Karsak, B. (2023). Dijital çağda kurumsal sosyal sorumluluğa yeni bir yaklaşım: kurumsal dijital sorumluluk kavramının bankacılık sektörü açısından incelenmesi. Uluslararası Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları Dergisi, 6(1), 36-68. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99WP48BA
5. Banna, H., Hassan, M. K., & Alam, M. R. (2020). Digital financial inclusion, Islamic banking stability and sustainable economic growth. Islamic Perspective for Sustainable Financial System, 20(1), 131-152. https://doi.org/10.26650/b/ss10.2020.017.06
6. Bansal, S., Kumar, S., Ali, S., Singh, S., Nangia, P., & Bamel, U. (2024). Harnessing digital finance for sustainability: An integrative review and research agenda. Research in International Business and Finance, 74, 102682. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2024.102682
7. Bedir, A. (2022). Kapsayıcı büyüme ölçümüne yönelik uluslararası kuruluşlarca geliştirilen yaklaşımlar ve bir yöntem önerisi. Gazi Journal of Economics and Business, 8(2), 310-335. https://doi.org/10.30855/gjeb.2022.8.2.008
8. Bulut, E., & Akyüz, G. Ç. (2020). Türkiye’de dijital bankacilik ve ekonomik büyüme ilişkisi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 42(2), 223. https://doi.org/10.14780/muiibd.854325

9. Canbaz, M. F. (2022). Sustainable development goals and Islamic finance perspective. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 21(4), 1948. https://doi.org/10.21547/jss.1109383
10. Canbaz, M. F., & Erbaş, S. (2021). Katılım bankacılığında fintek eğilimleri ve sektöre katkıları. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(3), 477. https://doi.org/10.29106/fesa.977015
11. Çetin, A. (2020). Türkiye’de finansal tabana yayılımın artırılmasında katılım bankacılığının rolü ve önemi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 16(1), 155-171. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57TP78KB
12. Dzulkepli, S., & Barom, M. N. (2021). Financial inclusion and the goal of distributive justice in Islamic economics. The Journal of Muamalat and Islamic Finance Research, 66. https://doi.org/10.33102/jmifr.v18i1.330
13. Garg, M., & Kumar, P. (2024). Harnessing digital technologies for triple bottom line sustainability in the banking industry: A bibliometric review. Future Business Journal, 10(1), 62. https://doi.org/10.1186/s43093-024-00336-2
14. Güney, G. (2023). Türkiye’de İslami finansta dijital bankacılık anlayışı. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 10(4), 932-944. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83LE28KL
15. Harsono, I., & Suprapti, I. A. P. (2024). The role of fintech in transforming traditional financial services. Accounting studies and tax journal (COUNT), 1(1), 81-91. https://doi.org/10.62207/gfzvtd24
16. Harunoğulları, E. (2023). Is an interest-free small open economy possible in a global economy? JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 8(1), 325-334. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76XC65CJ
17. Jabbari, N., & Polat, A. (2024). Dijital yardımlaşma, dijital insani yardım ekosistemi ve yeni bir model önerisi: ‘bir tık bir el’. Ulisa: Uluslararası Çalışmalar Dergisi, 8(2), 95-108. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37BB36XH
18. Kalaycı, M., & Cevherli, F. (2024). Katılım bankacılığı ve sürdürülebilirlik: finansal dönüşümde ikili etki. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 39, 135-150. https://doi.org/10.20875/makusobed.1468591
19. Kaya, S. S., Karakeleş, K. N., & Gövdeli, N. (2024). Sürdürülebilir kalkınma ve yeşil finans kavramı. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Turhal Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 1-10. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88PR33BU
20. Küçükkıralı, Z., & Afşar, K. E. (2022). Dijital verinin finansallaşması ve platform kapitalizmi. Öneri Dergisi, 17(58), 665-690. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1069841
21. Nuriyah, N.S., & Muchtar, A.R.F. (2024). Transformasi ekonomi Islam melalui solusi fintech digital: Jalan menuju pertumbuhan berkelanjutan. Anggaran: Jurnal Publıkası Ekonomı Dan Akuntansı Учредители: Asosiasi Riset Ilmu Manajemen Dan Bisnis Indonesia, 3(1), 89-100. https://doi.org/10.61132/anggaran.v3i1.1139
22. Osman, M., & Elamin, I. (2023). Advancing ethical and sustainable economy: Islamic finance solutions for environmental, social, & economic challenges in the digital age. International Journal, 10(5), 408-429. https://doi.org/10.15379/ijmst.v10i5.2515
23. Özbay, A., Ekim, E., Acar, I., Acartürk, A. O., & Berber, Ş. (2025). Yerel yazında yeşil finans: tematik bir analiz. Turkish Academic Research Review, 10(3), 647-672. https://doi.org/10.30622/tarr.1733891
24. Özmerdivanlı, A. (2024). Gelişmekte olan ülkelerde dijital dönüşüm kârlılık ilişkisi: bankacılık sektöründe bir araştırma. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 135-144. https://doi.org/10.29106/fesa.1449043
25. Salihoğlu, E. (2022). Türkiye’de katılım bankacılığı büyüklüğünü etkileyen seçilmiş faktörler üzerine bir analiz. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(Özel Sayı), 211-234. https://doi.org/10.30784/epfad.1148425
26. Sari, E. (2025). Transforming Islamic finance: Innovation opportunities, global challenges, and the role of artificial intelligence in Islamic financial management. Journal of Islamic Economics and Finance, 1(1), 34-48. https://doi.org/10.64845/wvj79694
27. Satar Şenel, G. (2024). Bankacılık sürdürülebilirlik uygulamalarında kullanıcı dostu bir girişim örneği: Yapı Kredi STEP. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 11(1), 4-27. Erişim adresi: https://izlik.org/JA79NK92GD
28. Şener, S., & Şenol, Z. (2025). Banka finansal performanslarının hibrit gri ilişkisel analiz yöntemi ile incelenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 21(3), 1017-1046. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1632884
29. Sezal, L. (2020). Fintek Hizmetlerinin Finans Sektörüne Etkileri ve Sağlanan Devlet Teşvikleri. Ekonomi İşletme ve Maliye Araştırmaları Dergisi, 2(3), 233-248. https://doi.org/10.38009/ekimad.779084
30. Susanti, K. H. (2024). Tantangan dan peluang perbankan syariah di era digital dalam pertumbuhan berkelanjutan. Persya: Jurnal Perbankan Syariah, 2(1), 13-19. https://doi.org/10.62070/persya.v2i1.53
31. Tekbaş, M. (2024). Türkiye’nin sürdürülebilir kalkınma sürecinde bankacılık sektör gelişimi ile CO2 emisyonu ilişkisi. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 9(Special Issue), 66-77. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23WM96RY
32. Tlemsani, I., Zaman, A., Mohamed Hashim, M. A., & Matthews, R. (2025). Digitalization and sustainable development goals in emerging Islamic economies. Journal of Islamic Accounting and Business Research, 16(5), 890-914. https://doi.org/10.1108/jiabr-03-2023-0092
33. Wanof, M. I. (2023). Digital technology innovation in improving financial access for low-income communities. Technology and Society Perspectives (TACIT), 1(1), 26-34. https://doi.org/10.61100/tacit.v1i1.35
34. Yücel, D., & Yücel, R. (2023). Finansal inovasyon: bankacılık sektöründe bir inceleme. Dijitalleşmenin Finans Sektörüne Getirdiği Yenilikler, 1.