DENİZ İŞ KANUNU KAPSAMINDA KIDEM TAZMİNATI UYGULAMASI

Öz

Kıdem tazminatı farklı tanımlamalara tabi tutulmuş olmakla birlikte nihayetinde bir işçi alacağı olarak karşımıza çıkmaktadır. İş görenler için oldukça önemli bir kavram olan kıdem tazminatı işçinin yıllar içerisinde işverene sadakatinin bir karşılığı olarak iş ilişkisinin sona ermesi ile ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, iş hukukunun temel ilkelerinden biri olan kıdem tazminatı kurumunu, özellikle gemiadamlarına özgü hukuki düzenlemeler çerçevesinde incelemektedir. İşçi-işveren ilişkilerinin doğası gereği işçilerin emeği karşılığında korunmaya ihtiyaç duyduğu, bu nedenle kıdem tazminatının bir güvence aracı olarak geliştirildiği görülmektedir. Türk iş hukukunda kıdem tazminatına ilişkin düzenlemelerin tarihsel gelişimi, genel kanunlar ve özel kanunlar (özellikle Deniz İş Kanunu) kapsamında ele alınmakta; farklı çalışan grupları için getirilen hükümler arasındaki ayrımlar değerlendirilmektedir. Sonuç bölümünde, gemiadamlarına ilişkin kıdem tazminatı düzenlemelerinde mevcut eksiklikler tespit edilerek, kıdem tazminatının tüm işçiler için yeknesak bir sistemle düzenlenmesinin gerekliliği ortaya konulmaktadır. Ayrıca kıdem tazminatının ödenmemesi halinde uygulanacak faiz oranı, zamanaşımı süresi ve istisnai haklar bakımından Deniz İş Kanunu’nda ki eksik hükümlerin giderilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Deniz İş Sözleşmesi
• Gemiadamı
• Kıdem Tazminatı

APPLICATION OF SEVERANCE PAY UNDER MARITIME LABOR LAW

Öz

Although severance pay is subject to different definitions, it is ultimately an employee receivable. Severance pay, which is a very important concept for employees, arises upon the termination of the employment relationship as a reward for the employee's loyalty to the employer over the years. This study examines the severance pay institution, which is one of the basic principles of labor law, within the framework of legal regulations specific to seafarers. Due to the nature of employee-employer relations, it is seen that workers need protection in return for their labor, and therefore severance pay has been developed as a means of assurance. The historical development of severance pay in Turkish labor law is examined within the scope of general laws and special laws (especially the Maritime Labor Law), and the distinctions between the provisions for different groups of employees are evaluated. In the concluding section, the existing deficiencies in the severance pay regulations for seafarers are identified and the necessity of a uniform system for severance pay for all workers is demonstrated. In addition, it is suggested that the missing provisions in the Maritime Labor Law should be eliminated in terms of the interest rate to be applied in case of non-payment of severance pay, statute of limitations and exceptional rights.

Anahtar Kelimeler

• Maritime Employment Contract
• Seafarer
• Severance Pay

Kaynakça

1. Alpagut, G. (2011), Türk Borçlar Kanunu’nun Hizmet Sözleşmesinin Devri, Sona Ermesi, Rekabet Yasağı, Cezai Şart ve İbranameye İlişkin Hükümleri, Legal İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, 31, 124-166.
2. Akcagündüz, E. (2021), Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Kilit Bir Aktör: Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(2), 422-438.
3. Akkan, M. (2018), Arabuluculuk Faaliyeti Sonucunda Anlaşılan Hususlarda Dava Açma Yasağı ve Sonuçları, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 20(2), 1-31.
4. Akkanat, H. (2004), Ölümün Özel Hukuk İlişkilerine Etkisi, İstanbul, Filiz Kitabevi.
5. Akyiğit, E. (2010), Kıdem Tazminatı, 2.Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
6. Akyiğit, E. (2011), Ölüm ve İş İlişkisindeki Yeni Sonuçları, Sicil İş Hukuku Dergisi, 22, 32-45.
7. Anadolu, F. K. (2002), İş Güvencesi ve Kıdem Tazminatı, Ankara, Nobel Yayıncılık.
8. Anadolu, F. (2003), Kıdem Tazminatı Koşulları ve İşçinin Kıdeminin Hesaplanması, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10, 239-264.

9. Arslan Durmuş, S. (2021), İş Hukukunda Kıdem Kavramı, 4.Baskı, İstanbul, On iki Levha Yayınları.
10. Badur, E. (2021), Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Borçlar Hukuku Açısından Değerlendirilmesi, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 18, 49-87.
11. Baskan, Ş. E. (2013), 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Hükümleri Çerçevesinde Ölümün Hizmet Sözleşmesine Etkisi ve Yeni Bir Tazminat: Ölüm Tazminatı, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 104, 55-72.
12. Başterzi, S. (1995), Kıdem Tazminatı-İşsizlik Sigortası İlişkisi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 44(1–4), 314-334.
13. Bozkurt Gümrükçüoğlu, Y. (2024), İş Sözleşmesinin Taraflardan Birinin Ölümü ile Sona Ermesine Bağlanan Hukuki Sonuçları Üzerine Genel Bir Değerlendirme, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 14(1), 737 – 767.
14. Bozkurt Gümrükçüoğlu, Y., vd. (2023), İş Hukukunda Uzman Arabuluculuk, Ankara, Motif Matbaacılık.
15. Bulun Tokkaş, S. (2021), İş İlişkisinde Tarafların Ölümünün Bireysel İş Hukukuna Etkisi, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 29(1), 179-217.
16. Burtan Doğan, B., Anğay Yıldırım, E. (2016), Kıdem Tazminatı ve Ülke Örnekleri, Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(10), 16-31.
17. Çenberci, M. (1968), İş Kanunu Şerhi, Ankara, Güzel İstanbul Matbaası.
18. Çil, Ş. (2009), Açıklamalı İçtihatlı Kıdem Tazminatı, Ankara, Turhan Kitabevi.
19. Çil, Ş. (2009), Kıdem Tazminatının Hesaplanmasında Ücret, Sicil İş Hukuku Dergisi, 13, 59-74.
20. Cuhruk, M. (1978), Kıdem Tazminatı ve Uygulaması, Ankara, Yarı Açık Cezaevi Matbaası.
21. Demirbilek, T. (2014), Kıdem Tazminatına Hak Kazanabilmek İçin Öngörülen Koşullar, TBB Dergisi, 115, 431-448.
22. Doğan Yenisey, K. (2016), İş Mahkemeleri Kanunu Tasarısı Taslağının Değerlendirilmesi, İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Derneği 40.Yıl Uluslararası Toplantısı, İstanbul, TİSK.
23. Dural, M., Öz, T. (2024), Miras Hukuku, 20. Bası, İstanbul, Filiz Kitabevi.
24. Ekonomi, M. (1976), İş Hukuku Ferdi İş Hukuku, İstanbul, Teknik Üniversite Matbaası.
25. Ekin, A., Topçu, M. (2017), İşçi Alacakları Açısından Gelir Vergisi ve Yasal Kesintiler, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 8, 115-149.
26. Ekmekçi, Ö., Yiğit, E. (2022), Bireysel İş Hukuku, 4.Baskı, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık.
27. Ergin, B. (1989), Türk İş Hukukunda Kıdem Tazminatının Geçirdiği Safhalar, İstanbul, Filiz Kitabevi.
28. Ertan, E. (2022), İş Sözleşmesinin İşverenin Ölümüyle Sona Ermesi, Sicil İş Hukuku Dergisi, 2(48), 129-144.
29. Esener, T. (1978), İş Hukuku, 3.Baskı, Ankara, Sevinç Matbaası.
30. Günay, A. (2023), İşçinin Ölümü veya Gaipliğinin İş Sözleşmesine Yönelik Sonuçları, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(1), 113-142.
31. Günay, C. İ. (1994), Kıdem Tazminatının Hukuki Niteliği ve Askerlik Borçlanmasının Kıdem Süresine Etkisi, Yargıtay Dergisi, 20(1-2).
32. Günay, C. İ. (2009), İş Kanunu Şerhi, Ankara, Yetkin Yayınları.
33. Holzmann, R., vd. (2011), Severance Pay Programs around the World: History, Rationale, Status, and Reforms, World Bank and IZA.
34. Kahraman, A. (2023), Genel Olarak Ücret ve Ücretin Tahakkuku, Kamu-İş Dergi ve Yayınları, 7(2), 1-17.
35. Kar, B. (2021), Deniz İş Hukuku, 3.Baskı, Ankara, Yetkin Yayınları.
36. Karabağ, T. (2020), Kıdem Tazminatının Dünü, Bugünü ve Yarını, Çalışma ve Toplum Dergisi, 4, 2341-2376.
37. Kılıçoğlu, M., Şenocak, K. (2008), İş Kanunu Şerhi, 2. Baskı, İstanbul, Legal Yayıncılık.
38. Kocagil, İ. (2014), İşçinin Ölümünün İş İlişkisi Bakımından Sonuçları, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 1(1), 429-458.
39. Kutal, M. (1969), İş Hukuku Ders Notları, İstanbul.
40. Kutal, M. (1988), İş Güvencesi ile İlgili İLO Normları ve Türk Mevzuatının Durumu, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 46, 23-37.
41. Limon, R. (2015), Türkiye’de Kıdem Tazminatının Tarihi Gelişimi ve Kıdem Tazminatı Fonu, İş ve Hayat, 1(1), 147-170.
42. Mollamahmutoğlu, H. (2008), İş Hukuku, 3.Baskı, Ankara, Turhan Kitabevi.
43. Moral, D., Kişi, H. (2010), Deniz Hizmet Sözleşmelerinin Sona Ermesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 2(2), 21-42.
44. Narmanlıoğlu, Ü. (1973), Türk Hukukunda Kanundan Doğan Kıdem Tazminatı, İstanbul, Fakülteler Matbaası.
45. Okay, S. (1975), Kıdem Tazminatı Müessesesi ve Türkiye’deki Uygulaması, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 26, 105-124.
46. Oğuzman, M. K. (1955), Türk Borçlar Kanunu ve İş Mevzuatına Göre Hizmet "İş" Akdinin Feshi, İstanbul, İsmail Akgün Matbaası.
47. Oğuzman, M. K. (1967), 931 Sayılı Yeni İş Kanunu’nun Özellikleri, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 33(3-4), 215-227.
48. Oğuzman, M. K., Seliçi, Ö., Oktay-Özdemir, S. (2024), Kişiler Hukuku, 23. Bası, İstanbul, Filiz Kitabevi.
49. Öktem Songu, S. (2004), Deniz İş Hukukunda İş Sözleşmesinin Sona Ermesi ve Sonuçları, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, 1(3), 835-866.
50. Özkaraca, E. (2013), Sigortalılık Süresi ve Prim Ödeme Gün Sayısını Tamamlama Suretiyle Kıdem Tazminatı Hakkı ve Bu Sebeple Yapılan Feshin Sözleşmesel Kayıtlara Etkisi, Çalışma ve Toplum Dergisi, 1(36), 149-190.
51. Özveri, M. (2020), İş Mahkemeleri Kanunu ve Zorunlu Arabuluculuk Uygulamaları, Çalışma ve Toplum Dergisi, 2, 917-938.
52. Reisoğlu, S. (1976), 1927 Sayılı Yasa Açısından Kıdem Tazminatı, Ankara, TÜTİS Yayınları.
53. Sarıoğlu, H. (2000), Gemiadamının Hizmet Akdinin Sona Ermesinin Sonuçları, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 50(1-4), 197-222.
54. Saymen, F. H. (1954), Türk İş Hukuku, İstanbul, İsmail Akgün Matbaası.
55. Sevimli, A. (2004), 4857 Sayılı İş Yasası Çerçevesinde İş Sözleşmesinin İşveren Tarafından Feshine Genel Bakış, Çimento İşveren Dergisi, 6, 11-26.
56. Şahlanan, F. (2000), İş Yasaları İçin Yeni Arayışlar, MESS Mercek, 20.
57. Şen, M. (2021), Türkiye’de Kıdem Tazminatı ve İşsizlik Sigortası İkileminde Fon Tartışmaları, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 81, 325-366.
58. Süzek, S., Başterzi, S. (2024), İş Hukuku, 24.Baskı, İstanbul, Beta Yayınları.
59. Tuncay, A. C. (2000), 21. yüzyılda Türk Çalışma Mevzuatı Nasıl Olmalıdır? MESS Mercek, 20.
60. Ulucan, D. (1997), 158 Sayılı İLO Sözleşmesi ve Türkiye’nin Uyumu, ILO Normları ve Türk İş Hukuku, Ankara, Kamu İş Yayınları.
61. Umutlu, H. H. (2021), Yargıtay Kararları Işığında İşverenin İşçinin Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Davranışları Nedeniyle İş Sözleşmesini Derhal Fesih Hakkı, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık.
62. Yamakoğlu, E. (2024), İşçinin 4857 Sayılı İş Kanunu’ndan Kaynaklanan Tazminat ve Alacaklarına Esas Ücretinin Tespiti’, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 30(2), 839-860.
63. Werne, B. (1963), Administration of the Labor Contract, Mundelein, Ill, Callaghan.
64. https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:1:0::NO:::
65. https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%201184/volume-1184-I-18961-English.pdf
66. www.kazanci.com.tr