TAHADDI VERSES IN THE CONTEXT OF PSYCHOLOGICAL IʿJĀZ
Abstract
The iʿjāz of the Holy Qur’ān is a subject that is agreed upon. The part that is disputed is the way or ways in which the iʿjāz is realised. The issue has been handled under many headings in the classical and modern period and different interpretations have been brought. While some scholars put a certain limitation on the iʿjāz of the Qur’ān, some scholars stated that no limitation can be put on this issue and pointed to different aspects of iʿjāz. One of these aspects is psychological iʿjāz. When analysed from the point of view of psychology, which is a young science, it is seen that the Qur’ān has started to influence human beings from the moment it was first revealed. This situation is called psychological iʿjāz. In classical times, it was expressed as nafssi iʿjāz, although it was not expressed much and not in the foreground. When it came to the contemporary period, it was expressed by many scholars as Qur’ānic studies began to be carried out with an interdisciplinary perspective. However, this type of iʿjāz was expressed separately by some scholars, while some scholars expressed it under the title of eloquence and verse. One of the most important issues that the science of iʿjāz al-Qur'ān deals with is undoubtedly the verses of tehaddī, in which the Qur’ān is asked to bring a similar one. The verses of Tehaddī occur in five verses in the Qur’ān in stages. The Qur’ān challenged those who denied the prophethood of Prophet Muhammad, doubted the Qur’ān, and claimed that it was fabricated, by inviting them to produce a copy of the Qur’ān and by mentioning different interlocutors, stating that this was never possible and could never happen. Therefore, the study will focus on the connection between the verses of tehaddī and psychological iʿjāz. It will be tried to search for the mental states that constitute the reasons for the denial of those who cannot help themselves while listening to the verses of the Qur’ān, who are incapable of bringing a similar one, but still slander the Qur’ān. The study firstly aims to define the science of psychology and iʿjāz al-Qur'ān, then to include information about psychological iʿjāz and the views of scholars on this subject, and finally to analyse the verses of tehaddī in the light of classical and contemporary tafsirs in terms of psychological iʿjāz.
Keywords
Psikolojik İ'câz Bağlamında Tehaddî Ayetleri
Öz
Kur’ân-ı Kerîm’in i‘câzı, üzerinde ittifak edilen bir konudur. İhtilaf edilen kısmı ise i‘câzın hangi vecih veya
vecihler ile gerçekleştiğidir. Mesele, klasik ve modern dönemde pek çok başlık altında ele alınmış ve farklı yorumlar getirilmiştir. Kimi âlimler, Kur’ân’ın i‘câzı konusunda belli bir sınırlama getirirken kimi âlimler bu hususta bir sınırlama getirilemeyeceğini dile getirmiş ve farklı i‘câz yönlerine işaret etmişlerdir. Bu yönlerden biri “psikolojik i‘câzdır”. Psikoloji ilmi açısından incelendiğinde Kur’ân-ı Kerîm’in ilk inmeye başladığı andan itibaren insanı etkisi altına almaya başladığı görülmektedir. Bu durum psikolojik i‘câz olarak adlandırılmaktadır. Klasik zamanda çok fazla dile getirilip ön planda olmasa da “nefsî i‘câz” olarak ifade edilmiştir. Çağdaş döneme gelindiğinde ise Kur’ân çalışmalarının interdisipliner bakış açısıyla yürütülmeye başlanmasıyla bu durum birçok âlim tarafından dile getirilmiştir. Ancak söz konusu olan bu i‘câz çeşidi, bazı âlimler tarafından müstakil olarak ifade edilirken bazı âlimler tarafından belâgat ve nazım başlığının altında dile getirilmiştir. İ‘câzu’l-Kur’ân ilminin ilgilendiği en önemli meselelerden biri şüphesiz Kur’ân’ın bir benzerinin getirilmesi istenildiği tehaddî ayetleridir. Tehaddî ayetleri Kur’ân’da beş ayette aşamalı olarak geçmektedir. Kur’ân, Hz. Muhammed’in (s.a.s.) peygamberliğini yalanlayan, Kur’ân hakkında şüpheye düşen ve onun uydurma olduğunu öne sürenlere karşı kendisinin bir benzerini meydana getirmeye davet etmiş ve farklı farklı muhataplar zikrederek bunun asla mümkün olmadığını ve olamayacağını dile getirerek meydan okumuştur. Dolayısıyla çalışmanın ilgi alanını tehaddî ayetlerinin psikolojik i‘câz ile bağlantısı oluşturacaktır. Kur’ân ayetlerini dinlerken kendilerini alamayan, bir benzerini getirmekten âciz olan ama buna rağmen Kur’ân’a iftira atanların inkâr nedenlerini oluşturan ruh hâlleri aranmaya çalışılacaktır. Çalışma öncelikli olarak psikoloji ilmini ve İ’câzü’l-Kur’ân’ı tanımlamayı, sonrasında psikolojik i‘câza dair bilgilere ve âlimlerin bu konu hakkındaki görüşlerine yer vermeyi, son olarak da tehaddî ayetlerini klasik ve çağdaş tefsirler ışığında psikolojik i‘câz açısından tahlil etmeyi amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
