Balkan Savaşları’nda İspanya’nın İnsani Yardım Faaliyetleri (1912-1913)

Öz

Bu makale, Avrupa’nın en batısında yer alan İspanya’nın, 1912-1913 yıllarında Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar’dan çekiliş sürecine nasıl baktığını incelemektedir. İspanya, coğrafi olarak kıtanın öbür ucunda olsa da Osmanlı’nın yaşadığı bu toprak kayıplarını yakından takip etmiştir. Bunun temel sebebi, İspanya’nın 1898 yılında Amerika Birleşik Devletleri karşısında aldığı ağır yenilgi ve sömürge kayıpları olan “98 Felaketi”dir (El Desastre del 98). İspanya, kendi imparatorluk mirasını kaybederken yaşadığı sarsıntıyı, Osmanlı’nın Balkanlar’daki vedasıyla benzer bir tarihsel süreci tekrar yaşamıştır. Çalışmanın temel iddiası, İspanya’nın bu süreçte yalnızca pasif bir gözlemci olmadığı, aksine Reina Regente kruvazörünün İstanbul’a gönderilmesiyle somut bir diplomatik, askerî ve insani aktör olarak sahada yer aldığıdır. Metodolojik olarak bu makale, dönemin İspanyol basın arşivlerini ve İspanyolca literatürü merkeze alarak tarih yazımına özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Şimdiye kadar büyük ölçüde İngiliz, Fransız veya Rus belgeleri üzerinden okunan Balkan Savaşları sürecine, İspanyol birincil kaynaklarının sunduğu bakış açısı hem savaşın insani boyutuna dair yeni veriler sunmakta hem de Reina Regente örneği üzerinden literatürdeki bilgi boşluğunu doldurmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı İmparatorluğu
• Balkan Savşları
• İspanyol Basını
• Reina Regente
• 1898 Felaketi

Spanish Humanitarian Aid Activities during the Balkan Wars (1912–1913)

Öz

This article examines how Spain, situated in the far west of Europe, viewed the Ottoman Empire’s withdrawal from the Balkans between 1912 and 1913. Although geographically situated at the other end of the continent, Spain closely followed the territorial losses suffered by the Ottomans. The primary reason for this was the ‘Disaster of ’98’ (El Desastre del 98), the severe defeat and loss of colonies suffered by Spain at the hands of the United States in 1898. As Spain relived the upheaval it had experienced whilst losing its own imperial legacy, it found itself re-enacting a similar historical process with the Ottoman Empire’s departure from the Balkans. The central argument of this study is that Spain was not merely a passive observer during this process; on the contrary, by dispatching the cruiser Reina Regente to Istanbul, it acted as a concrete diplomatic, military and humanitarian actor on the ground. Methodologically, this article aims to make an original contribution to historical writing by focusing on the Spanish press archives and Spanish-language literature of the period. The perspective offered by Spanish primary sources on the Balkan Wars - a period hitherto largely examined through British, French or Russian documents - not only provides new data on the humanitarian dimension of the war but also seeks to fill a gap in the literature through the example of the Reina Regente.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Empire
• Balkan Wars
• Spanish Press
• Reina Regente
• Disaster of 1898

Kaynakça

1. Arşiv Belgeleri
2. Correspondencia Grecia: 1.602.
3. Correspondencia Turquía: H.2697.
4. Süreli Yayınlar
5. La Independencia, 8 de noviembre de 1912.
6. El Debate, 5 de noviembre de 1912.
7. El Debate, 8 de noviembre de 1912.
8. El Debate, 7 de noviembre de 1912.

9. El Liberal, 17 de noviembre de 1912.
10. La Correspondencia de España, 31 de mayo de 1913.
11. La Correspondencia de España, 11 de agosto de 1913.
12. El Socialista, 21 de julio de 1913.
13. El Socialista, 11 de agosto de 1913.
14. Diario Oficial Del Ministerio De Marina, Núm.243, 30 de octubre de 1912, 1637-638.
15. Diario Oficial Del Ministerio De Marina, Núm.3, 4 de enero de 1913, 14-5.
16. Diario Oficial Del Ministerio De Marina, Núm.18, 24 de enero de 1913, 116.
17. Diario Oficial Del Ministerio De Marina, Núm.57, 12 de marzo de 1913, 408.
18. Revista de Sanidad Militar, Núm.3, 1 de febrero de 1914, 86.
19. Revista de Sanidad Militar, Núm.21, 1 de noviembre de 1912, 677-78.
20. Revista de Sanidad Militar, Núm.5, 1 de marzo de 1913, 157-58.
21. Revista de Sanidad Militar, Núm.8, 15 de abril de 1913, 247-49.
22. Revista de Sanidad Militar, Núm.9, 1 de mayo de 1913, 296-97.
23. Revista de Sanidad Militar, Núm.10, 15 de mayo de 1913, 332-33.
24. Revista de Sanidad Militar, Núm.13, 1 de julio de 1913, 434-36.
25. Revista de Sanidad Militar, Núm.15, 1 de agosto de 1913, 501-02.
26. Revista de Sanidad Militar, Núm.17, 1 de septiembre de 1913, 565-67.
27. Araştırma ve İnceleme Eserler
28. Ak, İlyas. “İngiliz Basınına Göre Birinci Dünya Savaşı’nın Başlarında Türk-Yunan Gerginliği (Temmuz-Kasım 1914)”. Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi, C.14, sy.2 (Aralık 2025): 351-400.
29. Alonso Verdugo, Carmen. Perspectivas Alteradas Tras El Desastre Del 98: La Guerra Hispano-Estadounidense
30. A Través De Eduardo Herrera De La Rosa. Salamanca: Epsir, 2025.
31. Anca Alamillo, Alejandro. “La Tradición Humanitaria de La Armada”. Revista de Historia Naval, Núm.167 (2025): 9-65.
32. Antós Viscasillas, Jaime. “Un Siglo De La Presencia Naval De España En El Conflicto De Los Balcanes (1912-1913)”. Revista General De Marina, Vol.264 (Marzo 2013): 207-217.
33. Ayışığı, Metin. “Balkan Savaşları Sırasında Kolera İle Mücadele”. Türk Dünyası Araştırmaları, C. 126, sy. 248 (2020): 49-64.
34. Basciani, Alberto. "Los Dos Desconocidos: España y El Mundo Balcánico Desde La Crisis Oriental Hasta La Primera Guerra Mundial (1877-1918)". Spagna Contemporanea, Núm.14 (1998): 21-34.
35. Basciani, Alberto. “Los Balcanes: El Avispero Revisitado, Desde La Crisis Oriental De 1908 A La Primera Guerra Mundial”. Historia y Política, Núm.32 (Julio-Diciembre 2014): 120-21.
36. Cira, William. The Spanish-American War. Carlisle: USAWC, 1999.
37. Emir, Ali Haydar. Balkan Tarihinde Türk Filosu. İstanbul: Deniz Matbaası, 1932.
38. Gil Pecharromán, Julio. “Los Balcanes Contemporáneos (1)”. Cuadernos Historia 16, Núm.236 (1985): 4-31.
39. Girón Garrote, José. “Los Balcanes: del Congreso de Berlín al nacimiento de Yugoslavia (1878-1918)”. Investigaciones históricas: Época moderna y contemporánea, Núm.22 (2002): 237-49.
40. Herrerín López, Ángel. Historia Contemporánea (1914-1989) “La Primera Guerra Mundial”. Madrid: UNED Editorial, 2004.
41. Instituto Histórico Bachiller Sabuco. Tema 15: La Crisis del 98 y Sus Consecuencias. Albacete: IES Bachiller Sabuco, 2026.
42. Koloğlu, Orhan. Tarihte Balkanlar, Balkanlar. İstanbul: 1993.
43. Martín Asuero, Pablo. “El Consulado de España en Estambul y la protección de sefardies (1804-1913)”. Quaderns de la Mediterrània, Núm.8 (Junio 2007): 320-26.
44. Navarro Gonzáles, Berenice. “Las guerras balcánicas de 1912 y 1913: Solidificación de Identidades Bajo el sistema de Poder Decimonónico”. Tesis Licenciatura en Relaciones Internacionales, Benemérita Universidad Autónoma de Puebla, 2015.
45. Özcan, Halil. “Telgrafçı İhsan (Pere) Bey’in Gözünden Trablusgarp ve Balkan Savaşları Sırasında Çanakkale Boğazı’nın Ablukası ve Bozcaada’nın İşgali”. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi 18, sy. 35 (Bahar 2022): 103-135.
46. Paz Paredes, Lorena. La Otra Revolıción Rusa Populismo y Marxismo en Las Revueltas Campesinas de Los Siglos XIX y XX. Editör Rodríguez, Alicia. Óscar de Pablo ve Armando Bartra. Ciudad de México: Brigada para Leer en Libertad, 2017.
47. Perales Garat, Luis. “El Apasionante Crucero del Goeben”. Revista de Historia Naval, Núm.157 (2022): 107-31.
48. Petrovici, Zorann. “Al encuentro del mundo. Las Redes Diplomática y Consular de La España de Alfonso XIII: Evolución y Adaptación”. APORTES, Vol.36, Núm.106 (Julio-Octubre 2021): 77-107.
49. Pieltain De La Peña, Ricardo. La Guerra Turco-Balcanica De 1912-1913. Madrid: Imprenta del Cuerpo de Artillería, 1914.
50. Rey, Ahmet Reşit. Gördüklerim-Yaptıklarım. İstanbul: 1945.
51. Rodríguez Garat, Juan. “No Eran de Madera. En Defensa del Almirante Pascual Cervera (Parte I. La Escuadra Rumbo a Cuba)”. Revista General de Marina, Vol.287, Núm.3 (2024): 533-49.
52. Sabis, Ali İhsan. Balkan Harbinde Neden Mağlup Olduk?. Yayına Hazırlayan Hasip Saygılı. İstanbul: İlgi Kültür Sanat Yayınları, 2014.
53. Sander, Oral. Siyasî Tarih (İlkçağlardan 1918’e). Ankara: İmge Kitabevi, 1989.
54. Taşkıran, Özlem Makbule. “19. Yüzyıldan Balkan Savaşlarına Makedonya’da Salgın Hastalıklar”. Çağdaş Türkiye Araştırmaları Dergisi, C.XXI, sy.43 (2021): 541-580.
55. Titherington, Richard H. A History of the Spanish-American of 1898. New York: D. Appleton and Company, 1900.
56. Tomar, Ayşe. “İspanyol Kaynaklarına Göre Birinci Dünya Savaşı ve Osmanlı Devleti”. Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi, 2024.
57. Uçarol, Rifat. Siyasî Tarih 1789-1914. C.I, İstanbul: Der Yayınları, 2019.
58. Uçarol, Rifat. Gazi Ahmet Muhtar Paşa (1839-1919) (Askeri ve Siyasi Hayatı). İstanbul: 1989.
59. Vilar, Juan Bautista. “La Cuestión de Oriente” y el Mediterráneo”. İçinde Historia de las relaciones internacionales contemporáneas. Editör Juan Carlos Pereira, 129–152. Barcelona: Ariel, 2001.
60. Zeki, Birinci Ferik Zeki. 1912 Balkan Harbine Ait Hatıralarım. İstanbul: 1337.