Araştırma Makalesi

Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki

Cilt: 17 Sayı: 3 31 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki

Öz

Ahlak, toplumdaki bireylerin refah içerisinde birlikte yaşamalarına yardımcı olan önemli bir kavramdır. Ahlaki kimlik ise kişiyi bir davranışa güdüleyen ve davranışı düzenleyen mekanizma olarak tanımlanabilir. Ahlaki kimliğin iki bileşeni bulunmaktadır. Bunlar, içselleştirme ve sembolleştirmedir. İçselleştirme, başkalarının mutlaka görmediği veya bilmediği özel ahlaki kimlik deneyimini ifade eder. Diğer taraftan sembolleştirme, eylemlere veya kişisel eşyalara yansıyan gibi ahlaki kimliğin dışa vurumunu ifade eder. Ahlaki kimliğin gelişmesinde etkili olan faktörlerden birisi empatik beceridir. Empati bilişsel, duyusal, davranışsal ve ahlaki bileşenleri olan çok boyutlu ve karmaşık bir kavramdır. Hemşirelerin doğumdan ölüme yaşamın her aşamasına eşlik eden bakım rolleri, savunmasız bireylerle kurduğu etkileşimlerde empatik olmayı ve ahlaklı davranmayı zorunlu kılmaktadır. Hemşirelik eğitiminin temel amaçlarından biri, öğrencilerin kişisel değerlerinin, doğru ve yanlış algılamalarının, hemşirelik mesleğinin ahlaki normlarıyla uyumlu olan profesyonel bir hemşirelik kimliğine dönüştürülmesidir. Bu nedenle ahlaki kimliğin gelişimine etki eden faktörlerin neler olduğunu bilmek ve hemşirelik temel eğitiminde ahlaki kimliğe yer vermek önemlidir. Bu araştırma tanımlayıcı ve analitik türde tasarlanmış olup, mesleki sorumlulukları nedeniyle hem ahlaki kimliklerinin hem de empatik becerilerinin gelişmiş olması beklenen hemşirelik öğrencilerinin ahlaki kimlik ve empati düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini bir devlet üniversitesinde hemşirelik bölümümde öğrenim gören hemşirelik öğrencileri oluşturmaktadır. Evreni bilinen örneklem hesaplaması yapılmış ve toplamda 341 hemşirelik öğrencisi ile araştırma tamamlanmıştır. Veriler çevrimiçi olarak Tanıtıcı Bilgi Formu, Ahlaki Kimlik Ölçeği ve Toronto Empati Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizi Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 29 paket programı ile yapılmıştır. Öncelikle katılımcıların ve ölçüm araçlarının tanımlayıcı istatistikleri (sayı, yüzde, ortalama, iç tutarlık kat sayısı vb.) yapılmıştır. Verilerin normallik analizi için Kolmogorov-Smirnov Testi yapılmış olup, veriler normal dağılma uymadığından parametrik olmayan testler kullanılmıştır. Hemşirelik öğrencilerinin kişisel ve aile özellikleri Mann-Whitney ve Kruskal Wallis testleriyle değerlendirilmiş ve ilişkileri belirlemek için Spearman korelasyon analizi, basit ve doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Hemşirelik öğrencilerinin Ahlaki Kimlik Ölçeği-içselleştirme alt boyutu puan ortalaması 29,73±4,70 (17-35), Ahlaki Kimlik Ölçeği- sembolleştirme puan ortalaması 23,28±5,97 ve Toronto Empati Ölçeği puan ortalaması 53,61±7,23 olarak hesaplanmıştır. Öğrencilerin içselleştirme ve empati düzeylerinin yüksek, sembolleştirmenin ise orta düzeyin biraz üstünde olduğu gözlenmiştir. Araştırmada kadınların erkeklere ve çekirdek ailesiyle yaşayanların geniş ailesiyle yaşayanlara göre içselleştirme ve empati düzeylerinin anlamlı şekilde yüksek, hiç kardeşi olmayanların sembolleştirme düzeyinin ise anlamlı şekilde zayıf olduğu belirlenmiştir. İçselleştirme düzeyi ve empati düzeyi arasında orta şiddette pozitif korelasyon istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Çalışmada incelenen değişkenler arasındaki bağımlılık yapısını açıklamak için farklı basit ve çoklu doğrusal regresyon modelleri ele alınmıştır. Öğrencilerin AKÖ-içselleştirme düzeyi, empati düzeyindeki değişimin %30,7’sini açıklamaktadır. Buna karşın AKÖ-sembolleştirme düzeyi, empati düzeyi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim yaratmamaktadır. Ayrıca AKÖ-içselleştirme düzeyi sabitken, kadın olmanın empati düzeyindeki pozitif yönlü bir değişimi açıklayabileceği belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma ile hemşirelik öğrencilerinin ahlaki kimlik ve empati düzeylerinin ortalamanın üstünde olduğu, bu kavramların birbirlerini etkiledikleri görülmüştür. Ahlaki kimliğin içselleştirme boyutu ve empati düzeylerinin aile yapısından ve cinsiyet değişkeninden etkilendiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yoktur.

Etik Beyan

Bu çalışmanın tüm hazırlama süreçlerinde etik kurallara uyulmuştur. Aksi bir durumun tespiti halinde Hitit Sosyal Bilimler Dergisi’nin hiçbir sorumluluğu olmayıp, tüm sorumluluk biz yazarlara aittir.

Kaynakça

  1. Aquino, K., Freeman, D., Reed, A., Felps, W., & Lim, V. K. (2009). Testing a social-cognitive model of moral behavior: the interactive influence of situations and moral identity centrality. Journal of Personality and Social Psychology, 97(1), 123-141. https://doi.org/10.1037/a0015406
  2. Aquino K, & Reed II. (2002). The self-importance of moral identity. Journal of Personality and Social Psychology, 83(6),1423-1440. https://doi.org/10.1037//0022-3514.83.6.1423
  3. Aquino, K., Reed, A. II, Thau, S. ve Freeman, D. (2007). A grotesque and dark beauty: How moral identity and mechanisms of moral disengagement in luence cognitive and emotional reactions to war. Journal of Experimental Social Psychology, 43(3), 385-392. https://doi.org/10.1016/j.jesp.2006.05.013
  4. Blasi, A. (2005). Moral character: A pschological approach. In D.K. Lapsley ve F.C. Power (Eds.), Character psychology and character education (pp. 18-35). Notre Dame: University of Notre Dame Press
  5. Buldan, Ö., & Arslan, S. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin empati düzeyi ile mahremiyet bilinci arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 13(2), 318-329. https://doi.org/10.5336/nurses.2020-78050
  6. Çoban, G. İ., & Türer, S. (2014). Ahlâki gelişim ve hemşirelik. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 948-958. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/gumussagbil/issue/23832/253888
  7. Decety, J., & Cowell, J. M. (2014). The complex relation between morality and empathy. Trends in Cognitive Sciences, 18(7), 337-339. https://doi.org/10.1016/j.tics.2014.04.008
  8. Decety, J., Michalska, K. J., & Kinzler, K. D. (2012). The contribution of emotion and cognition to moral sensitivity: a neurodevelopmental study. Cerebral Cortex (New York, N.Y.: 1991), 22(1), 209-220. https://doi.org/10.1093/cercor/bhr111

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoekonomik Gelişim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Kasım 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

14 Mart 2024

Kabul Tarihi

18 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 17 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Seki Öz, H., Sarıkaya, Ö., & Ayhan, D. (2024). Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 17(3), 426-439. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1453109
AMA
1.Seki Öz H, Sarıkaya Ö, Ayhan D. Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;17(3):426-439. doi:10.17218/hititsbd.1453109
Chicago
Seki Öz, Hilal, Özkan Sarıkaya, ve Didem Ayhan. 2024. “Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki”. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi 17 (3): 426-39. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1453109.
EndNote
Seki Öz H, Sarıkaya Ö, Ayhan D (01 Aralık 2024) Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi 17 3 426–439.
IEEE
[1]H. Seki Öz, Ö. Sarıkaya, ve D. Ayhan, “Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki”, Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 3, ss. 426–439, Ara. 2024, doi: 10.17218/hititsbd.1453109.
ISNAD
Seki Öz, Hilal - Sarıkaya, Özkan - Ayhan, Didem. “Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki”. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi 17/3 (01 Aralık 2024): 426-439. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1453109.
JAMA
1.Seki Öz H, Sarıkaya Ö, Ayhan D. Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;17:426–439.
MLA
Seki Öz, Hilal, vd. “Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki”. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 3, Aralık 2024, ss. 426-39, doi:10.17218/hititsbd.1453109.
Vancouver
1.Hilal Seki Öz, Özkan Sarıkaya, Didem Ayhan. Hemşirelik Öğrencilerinin Ahlaki Kimlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2024;17(3):426-39. doi:10.17218/hititsbd.1453109
  Hitit Sosyal Bilimler Dergisi  Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.