Araştırma Makalesi

İşyeri Nezaketsizliğinin Örgütsel Sinizm Üzerindeki Etkisinde Yengeç Sepeti Sendromunun Aracılık Rolü

Cilt: 18 Sayı: 2 31 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

İşyeri Nezaketsizliğinin Örgütsel Sinizm Üzerindeki Etkisinde Yengeç Sepeti Sendromunun Aracılık Rolü

Öz

Modern iş yaşamı kuralların, insanların ve görevlerin fazlaca olduğu yoğun bir ortamı ifade etmektedir. Bu modern iş yaşamı sürecinde bireyler birbirleriyle sürekli etkileşim halinde olup olumlu ve olumsuz duygular hissetmesi olağan bir durumdur. Bunun yanı sıra iş yaşamında yaşanan olayların örgütlere karşı bazı sonuçlarının olması da mümkündür. Örgütlerde yaşanan negatif olaylar, çalışanları ve dolaylı yönden örgütü etkilemektedir. Her ne kadar teknoloji çağında yaşıyor olsak da özellikle emek yoğun örgütlerde insanın varlığın göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir. Bu araştırmada örgütlerde meydana gelen bazı negatif olaylar, çalışanların düşüncelerine göre araştırılmıştır. Araştırmanın problemini örgütlerde meydana gelen negatif olaylar, bunların öncülleri ve ardılları, örgüte ve çalışanlara etkileri çerçevesinde şekillenmektedir. Dolayısıyla örgütlerde var olan nezaketsizliklerin çalışanların negatif davranışlarını etki edip etmediği ve buna aracılık eden yengeç zihniyetinin var olup olmadığıdır. Bu araştırmanın amacı işyeri nezaketsizliğinin örgütsel sinizm üzerindeki etkisinde yengeç sepeti sendromunun aracılık rolünün belirlenmesidir. Bu amaçla çalışmada nicel araştırma deseni benimsenmiş ve anket uygulaması yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Yozgat Bozok Üniversitesinde görev yapan idari personel oluşturmaktadır. Veri toplama tekniğinde örnekleme olarak kolayda örnekleme yöntemi belirlenen araştırmada 438 kişiden anket toplanmış olup bu anketler çevrimiçi bir şekilde elde edilmiştir. Elde edile verilerin analizi Smart-PLS (PLS-SEM) istatistik programında analiz edilmiş olup kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modeli kurulmuştur. Araştırma verilerinden elde edilen bulgulara göre işyeri nezaketsizliğinin örgütsel sinizm üzerindeki etkisinde yengeç sepeti sendromunun aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir. İşyeri nezaketsizliği hem örgütsel sinizm hem de yengeç sepeti sendromu üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre işyeri nezaketsizliği örgütsel sinizmin artmasına yol açmakta ve bu etkiye yengeç sepeti sendromu aracılık etmektedir. Her sektörde olabileceği gibi kamu örgütlerinde de bu durumun yaygın olarak yer alması, negatif örgütsel davranışın var olduğunun göstergesi olarak kabul edilebilir. Araştırma sonuçlarına göre örgütlerde var olan negatif davranışların azaltılması açısından örgüt kültürünün adalet temelinde oluşturulması, her yönden bunun sağlanması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma için etik onay, 16.02.2022 tarihli ve 30/02 sayılı karar ile Yozgat Bozok Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu’ndan alınmıştır.

Kaynakça

  1. Akiş, E., & Çetin, M. (2016). Comparison of Turkish chemical industry with BRIC countries on the basis of revealed comparative advantages. Istanbul University Econometrics and Statistics e-Journal, (24), 40-59.
  2. Abubakar, A. M., Megeirhi, H. A., & Shneikat, B. (2018). Tolerance for workplace incivility, employee cynicism and job search behavior. The Service Industries Journal, 38(9–10), 629–643. https://doi.org/10.1080/02642069.2017.1420171
  3. Ağralı Ermiş, S., & Akyol, G. (2023). The relationship of academicians’ levels of crabs in a barrel syndrome and their organizational justice. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 6(2), 476–496. https://doi.org/10.38021/asbid.1253699
  4. Alhas, F., & Seçkin, Ş. N. (2023). İş yeri nezaketsizliği ve sanal kaytarma arasındaki ilişkide örgütsel sinizmin aracılık rolü. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 58, 123–143. https://doi.org/10.30794/pausbed.1259840
  5. Alola, U. V., Asongu, S., & Alola, A. A. (2019). Linking supervisor incivility with job embeddedness and cynicism: The mediating role of employee self-efficacy. Gadjah Mada International Journal of Business, 2(3), 330–352. https://doi.org/10.2139/ssrn.3509787
  6. Andersson, L. M., & Pearson, C. M. (1999). Tit for tat? The spiraling effect of incivility in the workplace. Academy of Management Review, 24(3), 452–471. https://doi.org/10.2307/259136
  7. Anjum, M. A., Anjum, P., & Ahmed, A. (2017). Relationship dynamics of burnout, turnover intentions and workplace incivility perceptions. Business & Economic Review, 9(3), 155–172. https://doi.org/10.22547/BER/9.3.6
  8. Aydın, G. Z., & Oğuzhan, G. (2019). The “crabs in a barrel” mentality in healthcare personnel: A phenomenological study. Hitit University Journal of Social Sciences Institute, 12(2), 618–630. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.628375

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnsan Kaynakları Yönetimi , İşyeri Refahı ve Çalışma Hayatının Kalitesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

24 Ocak 2025

Kabul Tarihi

11 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Altıntaş, M. (2025). İşyeri Nezaketsizliğinin Örgütsel Sinizm Üzerindeki Etkisinde Yengeç Sepeti Sendromunun Aracılık Rolü. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 533-554. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1626505
  Hitit Sosyal Bilimler Dergisi  Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.