TR
EN
Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme
Abstract
Aralık 2024'te Suriye'de Baas rejiminin çökmesiyle, on dört yıldır devam eden iç savaşın fiilen sona erdiği yönündeki değerlendirmeler hem uluslararası alanda hem de Türkiye'de devlet söyleminde Suriyelilerin geri dönüşü meselesini yeniden görünür kılmıştır. Bu çalışma, geri dönüş olgusunu uluslararası hukuk perspektifinden ele alarak 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin statünün sona erdirilmesine dair hükümleri, geri göndermeme kuralı ve BMMYK’nin gönüllülük, güvenlik ve onur ilkeleri arasındaki ilişkiyi tartışmakta; geçici koruma statüsünün sona erdirilmesine ilişkin hukuki sınırları ve imkanları değerlendirmektedir. Makalede, Bosnalı mültecilerin Almanya’dan geri dönüş deneyimlerinin ve Ukraynalı mültecilere yönelik AB geçici koruma rejiminin karşılaştırmalı bir incelemesi üzerinden, geçici korumanın sonlandırılmasına dair hukuki ve pratik belirsizlikler tartışılmaktadır. Son bölümde Türkiye’nin Suriyelilere yönelik geçici koruma rejimi, 1951 Mülteci Sözleşmesi’ne koyduğu coğrafi çekince ve ulusal mevzuat temelinde değerlendirilmekte, bu özel hukuki statünün geri dönüş planlamaları üzerindeki hukuki ve pratik etkileri analiz edilmektedir. Çalışma, Türkiye özelinde yürütülen dönüş tartışmalarına normatif ilkeler ve uygulama arasındaki gerilimi görünür kılan, eleştirel ve yapıcı bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Keywords
References
- Amnesty International. (1997). Bosnia-Herzegovina: “Who’s living in my house?” Obstacles to the safe return of refugees and internally displaced people (AI Index: EUR 63/001/1997). Amnesty International. Erişim adresi: https://www.amnesty.org/en/documents/eur63/001/1997/en/
- Amnesty International. (2019). Turkey: Syrians illegally deported into war ahead of anticipated ‘safe zone’ [Press release]. Amnesty International. Erişim adresi: https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2019/10/turkey-syrians-illegally-deported-into-war-ahead-of-anticipated-safe-zone/ Ausländergesetz [Aliens Act]. (1965). Bundesgesetzblatt, Teil I, 353. Erişim adresi: https://perma.cc/ETG7-ELMS Baban, F., Ilcan, S., & Rygiel, K. (2017). Syrian refugees in Turkey: Pathways to precarity, differential inclusion, and negotiated citizenship rights. Journal of Ethnic and Migration Studies, 43(1), 41–57. https://doi.org/10.1080/1369183X.2016.1192996
- Barutciski, M. (1998). Involuntary repatriation when refugee protection is no longer necessary: Moving forward after the 48th session of the Executive Committee. International Journal of Refugee Law, 10(1/2), 236–255. https://doi.org/10.1093/ijrl/10.1-2.236
- Council Directive 2001/55/EC of 20 July 2001 on minimum standards for giving temporary protection in the event of a mass influx of displaced persons and on measures promoting a balance of efforts between Member States in receiving such persons and bearing the consequences thereof. Official Journal of the European Communities, L 212, 12–23. Erişim adresi: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32001L0055
- Council of the European Union. (2022). Council Implementing Decision (EU) 2022/382 of 4 March 2022 establishing the existence of a mass influx of displaced persons from Ukraine within the meaning of Article 5 of Directive 2001/55/EC, and having the effect of introducing temporary protection (OJ L 71, 4.3.2022, pp. 1–6). EUR-Lex. Erişim adresi: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32022D0382
- Cowell, A. (1996). Germans plan to return refugees to Bosnia. The New York Times. Erişim adresi: https://www.nytimes.com/1996/09/20/world/germans-plan-to-return-refugees-to-bosnia.html
- Crisp, J. (2003). A new asylum paradigm? Globalization, migration and the uncertain future of the international refugee regime (New Issues in Refugee Research, Working Paper No. 100). UNHCR. Erişim adresi: https://www.unhcr.org/sites/default/files/legacy-pdf/3fe16d835.pdf
- Durieux, J.-F., & Hurwitz, A. (2004). How many is too many? African and European legal responses to mass influxes of refugees. German Yearbook of International Law, 47, 105–159.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Migration, International Migration, International Law
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
April 30, 2026
Submission Date
September 4, 2025
Acceptance Date
February 9, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 19 Number: 1
APA
Karadağ Avcı, Y. (2026). Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme. Hitit Journal of Social Sciences, 19(1), 72-91. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1778035
AMA
1.Karadağ Avcı Y. Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme. Hitit Journal of Social Sciences. 2026;19(1):72-91. doi:10.17218/hititsbd.1778035
Chicago
Karadağ Avcı, Yasemin. 2026. “Uluslararası Hukuk Perspektifinden Türkiye’de Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin Geri Dönüşü: Karşılaştırmalı Deneyimler ışığında Bir Değerlendirme”. Hitit Journal of Social Sciences 19 (1): 72-91. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1778035.
EndNote
Karadağ Avcı Y (April 1, 2026) Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme. Hitit Journal of Social Sciences 19 1 72–91.
IEEE
[1]Y. Karadağ Avcı, “Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme”, Hitit Journal of Social Sciences, vol. 19, no. 1, pp. 72–91, Apr. 2026, doi: 10.17218/hititsbd.1778035.
ISNAD
Karadağ Avcı, Yasemin. “Uluslararası Hukuk Perspektifinden Türkiye’de Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin Geri Dönüşü: Karşılaştırmalı Deneyimler ışığında Bir Değerlendirme”. Hitit Journal of Social Sciences 19/1 (April 1, 2026): 72-91. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1778035.
JAMA
1.Karadağ Avcı Y. Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme. Hitit Journal of Social Sciences. 2026;19:72–91.
MLA
Karadağ Avcı, Yasemin. “Uluslararası Hukuk Perspektifinden Türkiye’de Geçici Koruma Altındaki Suriyelilerin Geri Dönüşü: Karşılaştırmalı Deneyimler ışığında Bir Değerlendirme”. Hitit Journal of Social Sciences, vol. 19, no. 1, Apr. 2026, pp. 72-91, doi:10.17218/hititsbd.1778035.
Vancouver
1.Yasemin Karadağ Avcı. Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme. Hitit Journal of Social Sciences. 2026 Apr. 1;19(1):72-91. doi:10.17218/hititsbd.1778035