Araştırma Makalesi

Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme

Cilt: 19 Sayı: 1 30 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme

Öz

Aralık 2024’te Suriye’deki savaşın resmen sona erdiğinin ilanı, Türkiye’de geçici koruma altındaki milyonlarca Suriyelinin geri dönüş ihtimalini yeniden ulusal ve uluslararası tartışmaların merkezine taşımıştır. Bu çalışma, geri dönüş olgusunu uluslararası hukuk perspektifinden ele alarak 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin statünün sona erdirilmesine dair hükümleri, geri göndermeme kuralı ve BMMYK’nin gönüllülük, güvenlik ve onur ilkeleri arasındaki ilişkiyi tartışmakta; geçici koruma statüsünün sona erdirilmesine ilişkin hukuki sınırları ve imkanları değerlendirmektedir. Makalede, Bosnalı mültecilerin Almanya’dan geri dönüş deneyimlerinin ve Ukraynalı mültecilere yönelik AB geçici koruma rejiminin karşılaştırmalı bir incelemesi üzerinden, geçici korumanın sonlandırılmasına dair hukuki ve pratik belirsizlikler tartışılmaktadır. Son bölümde Türkiye’nin Suriyelilere yönelik geçici koruma rejimi, 1951 Mülteci Sözleşmesi’ne koyduğu coğrafi çekince ve ulusal mevzuat temelinde değerlendirilmekte, bu özel hukuki statünün geri dönüş planlamaları üzerindeki hukuki ve pratik etkileri analiz edilmektedir. Çalışma, Türkiye özelinde yürütülen dönüş tartışmalarına normatif ilkeler ve uygulama arasındaki gerilimi görünür kılan, eleştirel ve yapıcı bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Amnesty International. (1997). Bosnia-Herzegovina: “Who’s living in my house?” Obstacles to the safe return of refugees and internally displaced people (AI Index: EUR 63/001/1997). Amnesty International. Erişim adresi: https://www.amnesty.org/en/documents/eur63/001/1997/en/
  2. Amnesty International. (2019). Turkey: Syrians illegally deported into war ahead of anticipated ‘safe zone’ [Press release]. Amnesty International. Erişim adresi: https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2019/10/turkey-syrians-illegally-deported-into-war-ahead-of-anticipated-safe-zone/ Ausländergesetz [Aliens Act]. (1965). Bundesgesetzblatt, Teil I, 353. Erişim adresi: https://perma.cc/ETG7-ELMS Baban, F., Ilcan, S., & Rygiel, K. (2017). Syrian refugees in Turkey: Pathways to precarity, differential inclusion, and negotiated citizenship rights. Journal of Ethnic and Migration Studies, 43(1), 41–57. https://doi.org/10.1080/1369183X.2016.1192996
  3. Barutciski, M. (1998). Involuntary repatriation when refugee protection is no longer necessary: Moving forward after the 48th session of the Executive Committee. International Journal of Refugee Law, 10(1/2), 236–255. https://doi.org/10.1093/ijrl/10.1-2.236
  4. Council Directive 2001/55/EC of 20 July 2001 on minimum standards for giving temporary protection in the event of a mass influx of displaced persons and on measures promoting a balance of efforts between Member States in receiving such persons and bearing the consequences thereof. Official Journal of the European Communities, L 212, 12–23. Erişim adresi: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32001L0055
  5. Council of the European Union. (2022). Council Implementing Decision (EU) 2022/382 of 4 March 2022 establishing the existence of a mass influx of displaced persons from Ukraine within the meaning of Article 5 of Directive 2001/55/EC, and having the effect of introducing temporary protection (OJ L 71, 4.3.2022, pp. 1–6). EUR-Lex. Erişim adresi: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32022D0382
  6. Cowell, A. (1996). Germans plan to return refugees to Bosnia. The New York Times. Erişim adresi: https://www.nytimes.com/1996/09/20/world/germans-plan-to-return-refugees-to-bosnia.html
  7. Crisp, J. (2003). A new asylum paradigm? Globalization, migration and the uncertain future of the international refugee regime (New Issues in Refugee Research, Working Paper No. 100). UNHCR. Erişim adresi: https://www.unhcr.org/sites/default/files/legacy-pdf/3fe16d835.pdf
  8. Durieux, J.-F., & Hurwitz, A. (2004). How many is too many? African and European legal responses to mass influxes of refugees. German Yearbook of International Law, 47, 105–159.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Göç , Uluslararası Göç , Uluslararası Hukuk

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

4 Eylül 2025

Kabul Tarihi

9 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Karadağ Avcı, Y. (2026). Uluslararası hukuk perspektifinden Türkiye’de geçici koruma altındaki Suriyelilerin geri dönüşü: karşılaştırmalı deneyimler ışığında bir değerlendirme. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 72-91. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1778035
  Hitit Sosyal Bilimler Dergisi  Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.