Araştırma Makalesi

Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim

Cilt: 19 Sayı: 1 30 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim

Öz

Bu makale, toplumsal düzenin görünmez duygusal mimarisinde utançtan itibara uzanan dönüşümü incelemektedir. Klasik toplumlarda birey, normatif düzeni utanç yoluyla içselleştirirken; geç modern ve dijital toplumlarda toplumsal kontrol, itibar üzerinden dışsallaşmış bir görünürlük ve performans mantığına evrilmiştir. Entegratif literatür taraması ve kavramsal sentez yöntemiyle yürütülen çalışma, duyguların toplumsal düzenin yeniden üretimindeki işlevini çok katmanlı biçimde analiz etmektedir. Foucault’nun disipliner iktidar çözümlemesi, Goffman’ın dramaturjik etkileşim kuramı, Bourdieu’nun sembolik sermaye yaklaşımı ve Han’ın şeffaflık toplumu kavramsallaştırması temel kuramsal dayanakları oluşturmaktadır. Bulgular, duygusal denetimin içsel öz-disiplinden dışsal görünürlük zorunluluğuna doğru kaydığını ve dijital çağda utanç ile itibarın yeni bir “görünürlük ekonomisi” nin iki tamamlayıcı duygusu hâline geldiğini göstermektedir. Analiz, bu dönüşümün altı temel önerme (P1–P6) etrafında örgütlenen bir duygusal iktidar modeli ürettiğini ortaya koymaktadır: içselleştirilmiş utançtan dışsallaştırılmış itibara geçiş; performansın makro meşruiyete dönüşmesi, ahlâkın metrikleşmesi; utanç-itibar döngüsünün karşılıklı üretimi; itibarın ekonomik bir sermayeye dönüşmesi ve sürekli görünürlük baskısının yarattığı duygusal yorgunluk. Bu süreç, sosyal kredi sistemleri, dijital linç pratikleri ve algoritmik görünmezlik gibi güncel uygulamalarda somutlaşmaktadır. Sonuç olarak çalışma, iktidarın modern biçimlerinin giderek duyguları ve tanınma arzusunu yöneterek işlediğini göstermektedir. Böylece toplumsal kontrol cezalandırıcı bakıştan ödüllendirici tanınmaya kaymakta; birey artık “utanmamak” için değil “tanınmak” için uyum göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma ikincil veriler içeren teorik bir çalışmadır. Bu nedenle etik kurul raporu gerektirmemektedir. Araştırma sürecinde tüm diğer etik kurallara uyulmuştur.

Kaynakça

  1. Abidin, C. (2021a). Instagram: Visual social media cultures. Polity Press.
  2. Abidin, C. (2021b). Mapping internet celebrity: Understanding contemporary celebrity culture. Emerald Publishing.
  3. Ahmed, S. (2021). The cultural politics of emotion (2nd ed.). Edinburgh University Press.
  4. Alvesson, M., & Sköldberg, K. (2018). Reflexive methodology: New vistas for qualitative research (3rd ed.). Sage.
  5. Bauman, Z. (2000). Liquid modernity. Polity Press.
  6. Bauman, Z. (2007). Consuming life. Polity Press.
  7. Benedict, R. (1946). The chrysanthemum and the sword: Patterns of Japanese culture. Houghton Mifflin.
  8. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyasal İletişim , Siyasal Teori ve Siyaset Felsefesi , Siyaset Bilimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

25 Kasım 2025

Kabul Tarihi

10 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Ateşoğlu, N. (2026). Duyguların siyaseti: dijital çağda utanç, itibar ve denetim. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 214-234. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1830364
  Hitit Sosyal Bilimler Dergisi  Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.