SIEGES OF FORTRESSES DURING THE REIGN OF I. IZZEDDIN KEYKAVUS: STRATEGY, TECHNOLOGY, AND ADMINISTRATIVE PRACTICES

Yıl 2025, Cilt: 22 Sayı: 56, 76 - 94, 29.12.2025

Mesut Çıtak

Öz

This study examines the sieges of Sinop, Antalya, Geben, Çinçin, and Kancin conducted during the reign of the Seljuk Sultan of Turkey, I.Izzeddin Keykavus (1211–1220), in order to analyze the siege strategies of the period, the structure of the military organization, and the prevailing conception of warfare shaped by political objectives. The principal aim is to identify the methods through which these sieges achieved success and to reveal how Seljuk statecraft functioned within military decision-making processes. Existing scholarship on Seljuk siege strategies remains limited, and comprehensive assessments focusing specifically on the reign of I. Izzeddin Keykavus are particularly lacking. Accordingly, this research seeks to fill this gap by considering the employment of siege weapons and techniques alongside diplomatic maneuvering and administrative arrangements. The findings indicate that Seljuk siege policy rested upon a strong central authority, entrenched military traditions, and strategic planning aligned with political aims; thus, the sieges were conducted not merely through military techniques, but within a multidimensional framework of governance. This perspective demonstrates that the military practices of the period become more intelligible when evaluated together with diplomacy, logistics, and internal security, thereby offering a comprehensive overall picture.

Anahtar Kelimeler

Seljuk of Turkey , Izzeddin Keykavus I , Siege Weapon , Siege Strategy

I. İZZEDDİN KEYKÂVUS DÖNEMİ KALE KUŞATMALARI: STRATEJİ, TEKNOLOJİ VE YÖNETİM UYGULAMALARI

Öz

Bu çalışma, Türkiye Selçuklu Sultanı I. İzzeddin Keykâvus (1211–1220) döneminde gerçekleştirilen Sinop, Antalya, Geben, Çinçin ve Kancin kuşatmalarını inceleyerek dönemin kuşatma stratejilerini, askerî örgütlenmesini ve siyasî hedeflerle bağlantılı savaş anlayışını analiz etmektedir. Temel amaç, bu kuşatmaların hangi yöntemlerle başarıya ulaştığını ve Selçuklu devlet aklının askerî karar süreçlerinde nasıl işlediğini ortaya koymaktır. Literatürde Selçuklu kuşatma stratejilerine dair çalışmalar sınırlı olup özellikle I. İzzeddin Keykâvus Keykâvus devrini merkeze alan bütüncül değerlendirmeler eksiktir. Bu nedenle araştırma, muhasara silah ve usullerinin uygulanışı ile diplomatik manevra kabiliyeti ve idari düzenlemelerin birlikte ele alınması bakımından söz konusu boşluğu doldurmayı hedefler. Elde edilen bulgular, Selçuklu kuşatma politikalarının güçlü bir merkezi irade, yerleşik askerî gelenek ve siyasal hedeflerle uyumlu stratejik planlama üzerine kurulduğunu; dolayısıyla kuşatmaların yalnızca askerî tekniklerle değil, çok boyutlu bir yönetim anlayışıyla yürütüldüğünü göstermektedir. Bu çerçeve, dönemin askerî pratiğinin diplomasi, lojistik ve iç güvenlik unsurlarıyla birlikte düşünüldüğünde daha anlaşılır hale geldiğini ortaya koymakta ve kapsamlı bir genel tablo sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Türkiye Selçuklu , I. İzzeddin Keykâvus , Kuşatma Silahı , Kuşatma Stratejisi

Kaynakça

• Abû’l-Farac, G. (1950). Abû’l-Farac tarihi 2. Ö. R. Doğrul (Çev.), TTK Yayınları.
• Akgün, A. (2020). Türkiye Selçukluları zamanında denizcilik faaliyetleri ve deniz ticari anlaşmaları. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, (5), 135-159.
• Anonim, Selçuknâme. (2014). H. İ. Gök ve F. Coşkuner (Çev.), Atıf Yayınları.
• Atik, N. (2018). Antalya ili Anadolu Selçuklu dönemi kayıp taş kitâbeleri. İlahiyat Araştırmaları Dergisi, (10), 111-158.
• Ayönü, Y. (2014). Selçuklular ve Bizans. TTK Yayınları.
• Bakır, A. (2008). Yazıcızade Ali’nin Selçukname adlı eserinin edisyon kritiği (Tez No.227370) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Bozkurtoğlu, Ö. (2017). Lusignanlar döneminde Kıbrıs-Antalya ilişkileri (1192-1489) (Tez No. 465929) [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
• Cahen, C. (1979). Osmanlılardan önce Anadolu’da Türkler. Y. Moran (Çev.), E Yayınları.
• Demir, M. (2024). Türkiye Selçuklu Sultanı I. İzzeddîn Keykâvus’un Antalya’yı fethi ve fetihnâmeleri. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 7(2), 595-613.
• Doğan, N. Ş. (2016). Anadolu Selçuklu Sultanı I. İzzeddin Keykavus döneminde (1211-1220) baniler ve imar faaliyetleri. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (24), 219-250.
• Emecen, F. (1991). İçinde Antalya (Cilt 3, ss. 232-236). TDV Yayınları.
• Er-Râvendi. (2020). Râhat-üs-Sudûr ve Âyet-üs-Sürûr: Cilt I-II. A. Ateş (Çev.), TTK Yayınları.
• Gökhan, İ. (2012). Türkiye Selçukluları ile Kilikya Ermenileri arasındaki siyasi ilişkiler. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 1(2), 70-108.
• Gökhan, İ. (2016). Türkiye Selçukluları zamanında Maraş uç beyliği (1071-1258). Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, (1), 115-173.
• Göksu, E. (2023). Türkiye Selçuklularında ordu. TTK Yayınları.
• Halıcı, F. (1993). Çevgân. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 8, ss. 294-295). TDV Yayınları.
• İbn Bibi. (2014). El-Evâmirü’l-Alâ’iyyefi’l-Umûri’l-Alâ’iyye. M. Öztürk (Çev.), TTK Yayınları.
• İbn Bîbî. (2015). Selçuknâme. M. H. Yinanç (Çev.). Kitabevi Yayınları.
• İbnü’l-Esîr. (1987). El-Kâmil fi’t-Târih: Cilt XII. A. Özaydın (Çev.), Bahar Yayınları.
• Kesik, M. (2021). Selçuklu müesseseleri ve medeniyeti. Bilge Kültür-Sanat Yayınları.
• Khoniates, N. (2013). Niketas Khoniates’in Historia’sı (1195-1206) İstanbul’un Haçlılar Tarafından Zaptı ve Yağmalanması. I. Demirkent (Çev.), Dünya Yayıncılık.
• Kılıç, M. E. (2001). İbnu’l-Arabi’nin I. İzzeddin Keykavus’a yazdığı mektubun ışığında dönemin dini ve siyasi tarihine bakış. İçinde O. Eravşar (Edl.), I. Uluslararası Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Kongresi
• Koca, S. (1997). Sultan I. İzzeddin Keykâvus (1211-1220). TTK Basımevi.
• Koca, S. (2008). “Diyâr-ı Rûm”un (Roma Ülkesi=Anadolu) “Türkiye” hâline gelmesinde Türk Kültürünün rolü. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (23), 1-53.
• Köymen, M. A. (2020). Büyük Alâeddin Keykubad ve zamanı. Kronik Kitap.
• Muhyiddîn İbnü’l-Arabî. (1906). Muhâdaratü’l-Ebrâr ve Müsâmeretü’l-Ahyârfî’l-Edebiyât ve’n-Nevâdirve’l-Ahbâr. El-Matbaatü’s-Saâde.
• Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah. (2001). Câmiu’d-Düvel: Cilt II. A. Öngül (Çev.), Akademi Kitapevi.
• Niğdeli Kadı Ahmed. (2015). Niğdeli Kadı Ahmed’in El-Veledü’ş-ŞefîkVe’l-Hâfidü’l-Halîk’ı (Anadolu Selçuklularına dair bir kaynak) (Cilt 1). TTK Yayınları.
• Öngül, A. (2018). Anadolu Selçukluları. Çamlıca Yayınları.
• Öz, M. (2009). Sinop. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 37, ss. 258-256). TDV Yayınları.
• Redford, S., ve Leiser, G. (2008). Taşa yazılan zafer (Antalya içkale surlarındaki Selçuklu fetih nâmesi). İ. Türkoğlu (Çev.), Suna ve İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü.
• Sevim, A., ve Merçil, E. (2014). Selçuklu devletleri tarihi siyaset, teşkilat ve kültür. TTK Yayınları.
• Simbat. (t.y.). Başkumandan Simbat Vekayinamesi (951-1334). H. D. Andreasyan (Çev.).
• Takiyüddin Ebi’l-Abbâs Ahmed b. Ali b. Abdülkadir el-Ubeydî el-Makrîzî. (1997). Es-Sülûkli Marifeti Düveli’l-Mülûk. Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye.
• Takkuş, M. S. (2002). Târîh Selâcikati’r-Rûm fi Asya’s-Sugra. Dâru’n-Nefâis.
• Turan, O. (1977). Keykâvus I. İçinde İslâm Ansiklopedisi (Cilt 6, ss. 631-642). Milli Eğitim Basımevi.
• Turan, O. (2013). Selçuklular zamanında Türkiye. Ötüken Yayıncılık.
• Turan, Ş. (1988). Karadeniz ticaretinde Anadolu şehirlerinin yeri. İçinde M. Sağlam ve B. Kodaman (Edl.), Birinci Tarih Boyunca Karadeniz Kongresi (13-17 Ekim 1986) Bildirileri (ss.159-202), On dokuzmayıs Üniversitesi Yayınları
• Tütüncü, M. (2012). Sultanü’lbahreyn iki denizin hâkimi: Selçuklular zamanında Sinop ve Sinop-Alanya ticaret yolu. İçinde H. Çetin (Edl.), Kuzey Anadolu’da Beylikler Dönemi Sempozyumu Bildirileri Çobaoğulları-Candaroğulları-Pervaneoğulları (ss. 99-120). Çankırı Karatekin Üniversitesi Yayınları.
• Urfalı Mateos. (2019). Urfalı Mateos Vekayi-Nâmesi ve Papaz Grigor’un Zeyli. H. D. Andreasyan (Çev.), TTK Yayınları.
• Uzluk, F. N. (1952). Anadolu Selçukluları devleti tarihi III. Uzluk Matbaası.
• Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Osmanlı devleti teşkilâtına medhal. TTK Basımevi.
• Ülkütaşır, M. Ş. (1949). Sinop’ta Selçukiler zamanına ait tarihi eserler. Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya Dergisi, (5), 112-151.
• Vahram Rabuni, ve Hetum, H. D. (2023). Kilikya Kralları Tarihi- Rubenyanların Manzum Tarihi-Gorigos Senyörü Hetum Vekayinamesi. H. D. Andreasyan (Çev.), TTK Yayınları
• Yakupoğlu, C. (2012). Sultan I. İzzeddin Keykâvus. İçinde R. Turan (Edl.), Selçuklu Tarihi El Kitabı. Grafiker Yayınları.
• Yazıcızâde Alî. (2014). Selçuk-Nâme (İndeksli Tıpkı Basım). TTK Yayınları.
• Yinanç, M. H. (2020). Türkiye Tarihi Selçuklular Devri: C. II. TTK Yayınları.