Osmanlı Harita Resim Geleneği ve Isparta Şehrinde Uygulanması

Haritacılık, insanlığın çevresini anlama, düzenleme ve kayıt altına alma ihtiyacından doğmuş en eski bilim dallarından biridir. Tarihsel süreç içerisinde büyük bir önem kazanan bu disiplin, özellikle İslam coğrafyasında geliştirilerek Osmanlı döneminde hem bilimsel hem de sanatsal bir nitelik kazanmıştır. Osmanlı haritacılığı kapsamında, farklı tekniklerde hazırlanmış pek çok eser günümüze ulaşmıştır. Bu eserler arasında kroki tarzında planlar, topografik nitelikteki haritalar ile kıyı ve limanlara ilişkin ayrıntılı bilgileri içeren portolan örnekleri öne çıkmaktadır. 16. yüzyılda harita-resim tekniği denildiğinde akla gelen en önemli isimlerden biri olan Matrakçı Nasuh, çalışmalarında haritayı resim sanatıyla birleştirerek özgün bir üslup ortaya koymuştur. Bununla birlikte, farklı dönemlerde faaliyet göstermiş nakkaşlar da şehir temsillerine dayalı harita örnekleri üretmeye devam etmişlerdir. Bu çalışmada, özellikle Matrakçı Nasuh’un eserleri temel alınarak, Osmanlı dönemi harita resim geleneğinde uygulanan teknik ve tasarım anlayışına benzer biçimde, Isparta ili ve 12 ilçesinin çizimleri gerçekleştirilmiştir. Çizimlerde şehir gerçekliğinden uzaklaşmadan önemli kültür varlıkları farklı şekillerde vurgulanmış ve şehirler daha masalımsı, daha çevreci ve daha yaşanılabilir şehirler olarak betimlenmiştir. Isparta ilinin ve ilçelerinin Osmanlı harita resim geleneğine göre tasarımlarının yapılmasının, minyatür sanatımızın yaygınlaştırılmasının yanı sıra günümüz modern şehirlerinin geleneksel resim ve geleneksel tasvir sanatıyla tanıtımına katkı sağlaması umulmaktadır.

Cartography is one of the oldest branches of science, born from humanity's need to understand, organize, and record its environment. This discipline, which gained significant importance throughout history, developed particularly in the Islamic world and attained both scientific and artistic significance during the Ottoman period. Numerous works crafted in various techniques have survived within the scope of Ottoman cartography. Among these works, sketch-style plans, topographic maps, and portolan specimens containing detailed information about coasts and ports stand out. Matrakçı Nasuh, one of the most important figures who comes to mind when it comes to map-painting techniques in the 16th century, combined map-painting with painting, creating a unique style in his works. Furthermore, muralists from different periods continued to produce map examples based on city representations. Based on these advantages, drawings of Isparta and its 12 districts were created using techniques and designs similar to those employed in the Ottoman map-painting tradition. The drawings emphasized important cultural heritage in various ways without straying from the city's reality, and depicted cities as more fairy-tale-like, more environmentally friendly, and more livable. It is hoped that the design of Isparta and its districts, based on the Ottoman map painting tradition, will contribute to the dissemination of our traditional art and the promotion of our modern cities through traditional painting and depiction.