AZƏRBAYCAN VƏ RUS UŞAQ ƏDƏBİYYATININ TƏŞƏKKÜLÜ VƏ İNKİŞAF MƏRHƏLƏLƏRİ

Öz

Məlum olduğu kimi hər bir predmetin tarixi ilə nəzəriyyəsi ayrılmazdır. Əgər biz bu günkü uşaq ədəbiyyatının daha dolğun mənzərəsini canlandırmaq və gələcək inkişafına istiqamət vermək istəyiriksə, mütləq onun keçmişinə nəzər salmalıyıq. Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı bu günkü nailiyyətlərinə görə özünün keçmişinə borcludur. Çünki o, əvvəlki ənənənin özülü üzərində dayanır və onun davamı kimi inkişaf edir. Elə buna görə də, uşaq ədəbiyyatımızın keçmişini onun təşəkkül dövründən başlayaraq öyrənməyə zəruri ehtiyac hiss olunur.

XIX əsrin axırları – XX əsrin əvvəllərində rus və Azərbaycan inqilabçı demokratları ədəbiyyatın və mədəniyyətin bu təlatümlü dövründə uşaq ədəbiyyatının inkişafına düzgün istiqamət vermək istəyirdilər. Belə hesab edirdilər ki, yeni insan, yeni vətəndaş tərbiyəsində uşaq ədəbiyyatının istiqaməti sosialist realizmi yaradıcılıq metoduna əsaslanın, proletar ədəbiyyatının bir qolu kimi fəaliyyət göstərməlidir. Lakin ictimai-siyasi quruluşun təsirindən asılı olmayaraq uşaq ədəbiyyatı da ziyalı sənətkarların qələmlərinin gücü ilə inkişafını davam etdirirdi.Uşaq ədəbiyyatının məqsəd və vəzifəsindən göründüyü kimi, bu ədəbi aləm müxtəlif elmlərlə: pedaqogika, psixologiya, etika, estetika, incəsənət, təbabət və dəqiq elmlər – əlaqəli şəkildə inkişaf edir. Yeni nəslin hərtərəfli inkişaf etməsində, kamala çatmasında hər birinin özünəxas yeri var.

Anahtar Kelimeler

• uşaq ədəbiyyatı,yeni nəsil,təşəkkül,istiqamət,yaradıcılıq

THE ESTABLISHING OF AZERBAIJANI AND RUSSIAN CHILDREN'S LITERATURE, IT’S DEVELOPMENT STAGES

Abstract

As is known, the history and the theory of each object are indivisible. If we want to form more complete picture of modern children's literature and direct it’s future development, we must consider its past first of all.

At the end of the XIX - beginning of XX century, in most difficult period of literature and culture Russian and Azerbaijani revolutionary democrats wanted to give a right direction to the development of children's literature. Official ideology considered that activity of the new human, new citizen upbringing, the direction of child literature shoud be aimed on the new civilian education and children’s literature should be based on the socialist realism's creative method, acting as a branch of proletarian literature. As it is seen from the purpose and the aims of children's literature, this literary world develops in various directions, e.g. pedagogy, psychology, ethics, aesthetics, art, medicine and accurate sciences. Everyone has a unique place in the overall development of the new generation.

Keywords

• children's literature,new generation,creativity,direction,creativity.

Kaynakça

1. BƏKTAŞİ S. XX əsr uşaq mətbuatında ədəbiyyat. Bakı, 1965.
2. XƏLİL Z. Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı (rus dilində). M., 1987.
3. MƏMMƏDOV Ə. Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı. Bakı, 1977.
4. YUSİFOĞLU R. Uşaq ədəbiyyatı. Bakı, 2006.
5. Антология русской литературы. В 6-ти т. т.3., М., ООО «Мир энциклопедий», 2008.
6. МОМЕТОВ С. Счастливый труд. 1974
7. Политковская Л. Антология русской детской литературы. В 6-ти т. т.6., М., ООО «Мир энциклопедий», 2009.