A Terracotta Appliqué Relief Mould From Parion

Öz

The ancient city of Parion lies on the coast of the Dardanelles in Turkey and is blessed with two natural harbours; it thus sits in an extremely important geopolitical location. The city experienced a golden age in the imperial Roman period as a religious and cultural centre. In 2006 a terracotta figure mould was found on the surface in the vicinity of Taşkule. The mould produces an Apollo figure. . According to Strabo and Apollon Aktaios legend seen on the local coins dated to 165-160 BC, the existence of an Apollo cult at Parion is known. In addition to its important association with the cult of Apollo at Parion, the mould also offers some information about ceramic production in the city. No other evidence related to the production of ceramic or terracotta figures has been discovered since excavations commenced in 2005. The mould is also stylistically important. The stylistic features indicate a date in the late Classical period. On the basis of its iconography and stylistic features, the figure may represent Apollo Patroos.

Anahtar Kelimeler

• Apollo
• Figurine
• Mould
• Parion
• Terracotta
• Troad

Parion’dan Terrakotta Aplik Kalıbı

Öz

Çanakkale Boğazı’nın Anadolu kıyısında, Marmara Denizi’ne doğru genişlediği bölümde yer alan Parion, sahip olduğu doğal limanlarla son derece önemli bir jeopolitik konuma sahiptir. Roma İmparatorluk Dönemi’nde altın çağını yaşayan Parion, yüzyıllar boyunca dini ve kültürel cazibe merkezi olmuştur. 2006 yılı kazı sezonunda Taş Kule mevkiinde yüzeyde bir terrakotta figür kalıbı bulunmuştur. Kalıbın içerisinden alınan örnek incelendiğinde, kalıbın bir Apollon figürüne ait olduğu anlaşılmıştır. Parion antik kentinde Strabon’un ifadesine ve MÖ 165-160 yıllarına ait Parion sikkeleri üzerinde görülen Apollon Aktaios lejantına göre Parion’da bir Apollon kültünün varlığı bilinmektedir. Yüzeyde ele geçen kalıbın içerisindeki figürün Apollon’a ait olması Parion antik kentindeki Apollon Aktaios kültünü akla getirmektedir. Dolayısıyla figür kalıbı Parion’daki Apollon kültüyle alakalı olması açısından önemlidir. Kalıbın ikonografik içeriğiyle beraber üretimle ilgili bilgiler vermesi de önemlidir. Parion’da 2005 yılında başlayan ve hâlen devam eden kazılar sonucunda seramik ya da terrakotta figürin üretimiyle ilgili herhangi bir mimari veriye ulaşılamamıştır. Kalıbın ele geçmesi Parion’da bir üretimi işaret edebilir. Kalıpla ilgili diğer bir konu ise kalıptan alınan figürün stilistik özellikleridir. Kalıp her ne kadar yüzeyde ele geçmiş olsa da kalıptan alınan örneğin stilistik özellikleri Geç Klasik Dönem’i işaret etmektedir. Figüre ikonografik ve stilistik açıdan en yakın örneğin ise Apollon Patroos olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Apollo
• Figürin
• Kalıp
• Parion
• Terrakotta
• Troas

Kaynakça

1. Ashton et al. 1998: Ashton, R. - Meadows, A. - Sheedy, K. - Wartenberg, U., “Some Greek Coins in the British Museum”, The Numismatic Chronicle (1966-), NC 158, London.
2. Boardman 2002: Boardman, J., Kırmızı Figürlü Atina Vazoları: Arkaik Dönem, Translation: G. Erkin, Homer Yayınları, İstanbul.
3. Browning et al. 2005: Browning, R. - Roberts, A. - Karlin, D., The Major Works, Oxford University Press, Oxford.
4. Carpenter 2002: Carpenter, T., Antik Yunan’da Mitoloji, Translation: B. B. M. Ünlüoğlu, Homer Yayınları, İstanbul.
5. Chesterman 1975: Chesterman, J., Classical Terracotta Figures, The Overlook Press, London.
6. Cohen 1955: Cohen, H., Description Historique des Monnaies Frappees Sous L’empire Romain Communement appelees Medailles Imperials, Vol. II, IV. Akademische Druck und Verlagsanstalt, Graz.
7. Condra 2008: Condra, J., The Greenwood Encyclopedia of Clothing Through World History: Prehistory to 1500 CE, Vol. I., Greenwood Publishing, Greenwood.
8. Ergürer 2017: Ergürer, E. H., “Parion Nekropolisi M 143 Mezarı ve Buluntuları”, Arkeoloji Dergisi XXII, İzmir.

9. Frisch 1983: Frisch, P. “Die Inschriften von Parion”, Inschriften Griechischer Städte aus Kleinasien, Bd: 25, Bonn.
10. Ful 2013: Ful, Ş. D., “Mysia Bölgesi’nde Apollon Kültü”, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Vol. I/No: 8, Tokat.
11. Gardner 1903: Gardner, P., “Two Heads of Apollo”, The Journal of Hellenic Studies, Vol. 23, Liverpool.
12. Grace 1932: Grace, V.R. “Scopas in Chryse”, The Journal of Hellenic Studies, Vol. 52, Part: 2, Liverpool.
13. Grandjouan et al. 1989: Grandjouan, C. - Markson, E. - Rotroff, S. I., “Hellenistic Relief Molds From The Athenian Agora”, Hesperia Supplements, Vol. 23, Atina.
14. Gürbüzer 2016: Gürbüzer, E. D., “Terracotta Figurines With Stringed Instruments From Claros”, Musicians in Ancient Coroplastic Art: Iconography, Ritual Contexts and Functions, ed. A. Bellia and C. Marconi, Pisa.
15. Hansen-Nielsen 2004: Hansen, M. H. - Nielsen, T. H., An Inventory of Archaic And Classical Polies. Oxford University Press, Oxford.
16. Helvacı 2007: Helvacı, Z., Lirin Tarihi: Eski Ön Asya ve Yunan Uygarlıklarında Kullanılan Lirlerin Karşılaştırılması, Unpublished Master Thesis, Başkent University Yayınları, Ankara.
17. Heres-Heres 1980: Heres, H. - Heres, G., “Achill unter den Töchtern des Lykomedes. Zur Geschichte einer Statuengruppe”, Forschungen und Berichte, Bd. 20, Berlin.
18. Hübner 1993: Hübner, G., Die Applikenkeramik Von Pergamon, Berlin.
19. Keleş 2015: Keleş, V., “Introduction”, Parion:The Flourishing City of Ancient Troad, ed. C. Başaran, Ege Yayınları, İstanbul.
20. Kennedy-Bourne 2004: Kennedy, M. - Bourne, J., The Concise Oxford Dictionary of Music. Oxford University Press, Oxford.
21. Kleiner 1992: Kleiner, D. E. E., Roman Sculpture, Yale University Press, Yale.
22. Krappe 1947: Krappe, A. H., “Apollωn Onos”, Classical Philology, Vol. 42/No.4, Chicago.
23. Paine 1907: Paine, J. K., The History of Music to the Death of Schubert, Ginn & Company Publishing, Boston.
24. Palagia 1982: Palagia, O., “A Colossal Statue of A Personification From The Agora of Athens”, Hesperia, Vol. 51, California.
25. Pfeiffer 1952: Pfeiffer, P., “The Image of the Delian Apollo and Apolline Ethics”, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, Vol. 15/No. 1-2, Londra.
26. Pfuhl-Möbius 1977: Pfuhl, E.-Möbius, H., Die Ostgriechischen Grabreliefs, Text und Tafel, Bd. I, Verlag von Zabern Mainz am Rhein, Mainz.
27. Pinkwart 1965: Pinkwart, D., “Das Relief Des Archelaos Von Prene”, Antike Plastik: Herausgegeben Im Auftrage Des Deutschen Archäologischen Institutes Von Walter-Hervig Schuchhardt, Lieferung IV. Teil.
28. Richter 1944: Richter, G. M. A., “Two Greek Statues”, American Journal of Archaeology, Vol. 48/No. 3, Amerika.
29. Robinson 1896: Robinson, E., Catalogue of Casts: Part III: Greek And Roman Sculpture, BiblioLife, Boston.
30. Roccos 1989: Roccos, L.J., “Apollo Palatinus: The Augustan Apollo on the Sorrento Base”, American Journal of Archaeology, Vol. 93/No. 4, Amerika.
31. Roccos 1991: Roccos, L.J, “Athena From A House on The Areopagus”, Hesperia, Vol. 60/No. 3, California.
32. Roccos 1995: Roccos, L.J, “The Kanephoros and Her Festival Mantle in Greek Art”, American Journal of Archaeology, Vol. 99/No. 4, Amerika.
33. Roccos 2000: Roccos, L. J, “Back-Mantle and Peplos: The Special Costume of Greek Maidens in 4th-Century Funerary and Votive Reliefs”, Hesperia, Vol. 69/No. 2, Atina.
34. Roccos 2002: Roccos, L.J, “The Citharode Apollo in Villa Contexts: A Roman Theme With Variations”, Memoirs of the American Academy in Rome, Supplementary Volumes, Vol. 1: The Ancient Art of Emulation: Studies in Artistic Originality and Tradition from the Present to Classical Antiquity, 273-293.
35. Rotroff 1997: Rotroff, S. I., The Athenian Agora Volume XXIX: Hellenistic Pottery Athenian and Imported Wheel-made Table and Related Material, Part 2: Illustration, American School of Classical Studies at Athens, Princeton.
36. Schafer 1968: Schafer, J., Hellenistische Keramik Aus Pergamon, Walter De Gruyter&CO, Berlin.
37. Scott 1922: Scott, J. A., “Apollo as an Asiatic Divinity”, The Classical Journal, Vol. 17/No. 8, Amerika.
38. Smith-Anthon 1862: Smith, W. - Anthon, C., Dictionary of Greek And Roman Antiquities, Harper & Brother, New York.
39. Stewart 1990: Stewart, A., Greek Sculpture, Yale University Press, Yale.
40. Stewart 2017: Stewart, A., “Hellenistic Sculpture from the Athenian Agora, Part 4: The East Pediment and Akroteria of the Temple of Apollo Patroos”, Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens, Atina.
41. Şahin 2016: Şahin, N., “Etude Iconographique Des Monnaies Autonomes Frappees Par Colophon-Sur-Mer: Nouveaux Acquis”, Anatolia Antiqua XXIII, Paris.
42. Weitzmann 1951: Weitzmann, K., “A Bone Carving of the Lyre-Playing Apollo”, Record of the Art Museum, Vol. 10/No. 2, Princeton.