Nysa Girlandlı / Eros Figürlü Korinth Başlıklar

Öz

Bu makalede Aydın ili, Sultanhisar ilçesi sınırları içerisinde yer alan Nysa Antik Kenti’nde 2013-2020 yılları arasında yürütülen kazı çalışmalarında ele geçen dört adet girlandlı / Eros fgürlü korinth başlığı ile benzer ölçü ve stildeki yirmi iki adet Eros fgür parçası ve elli sekiz adet defne yapraklı girland askısı parçasının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Nysa Antik Kenti’nde, kent merkezinde yer alan forumun doğu kenarı boyunca inşa edilmiş çarşı bazilikasının kuzeyindeki tribunal bölümünde ve forumu kuzeyden sınırlandıran doğu-batı yönünde uzanan kentin sütunlu ana caddesi olan Cadde 1 kazılarında ele geçen girlandlı / Eros fgürlü başlıkların girland dekorasyonuna ait öğelerinin incelendiği çalışmada benzer komposizyonu gösteren Anadolu örnekleriyle tipolojik yönden karşılaştırmaları yapılmaktadır. Korinth başlıklarının ve girland dekorasyonunun bezeme ve stilistik özelliklerine göre MS 2. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenmiş ancak Nysa’da ait oldukları yapı kesin olarak saptanamamıştır. Buluntu yeri itibarıyla değerlendirilen başlıkların farklı alanlar olan forum ve çarşı bazilikasının fgürlü “skylla” başlıklarıyla aynı yapı projesine ait olabilecekleri üzerine bir hipotez sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Nysa
• Figürlü Korinth Başlığı
• Eros
• Girland
• Sütunlu Cadde
• Çarşı Bazilikası
• Forum

Destekleyen Kurum

Nysa Antik Kenti kazı çalışmaları Doç. Dr. S. Hakan ÖZTANER’in 2012-2016 yılları arasında bilimsel danışmanlığında, Aydın Müze Müdürlüğü başkanlığında, 2017 yılından itibaren kazı başkanlığında, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Ankara Üniversitesi adına yürütülmüştür.

Garland / Eros Figured Corinthian Capitals at Nysa

Öz

In this paper, it is aimed to evaluate the four garland - Eros figured Corinthian capitals and the capital fragments with garland / Eros figures, 22 Eros pieces and 58 bay laurel leafed garland pendants having the same size and style which were unearthed during the excavations between 2013-2020 years, in the ancient city of Nysa located within the borders of Sultanhisar in Aydın Province. The garland decorations of the garland / Eros figured capitals unearthed during the excavations at the tribunal section in the northern part of the market basilica situated at the eastern edge of the forum and at the colonnaded street /street 1 in the ancient city of Nysa are examined. Within the scope of the study, these elements with garland and other Anatolian examples with similar iconography are typologically compared. According to the ornamental and stylistic features of the Corinthian capitals and garland decoration, the capitals were dated back to the second half of the second century AD., but it was not determined with certainty which building they belong to in Nysa. A hypothesis is presented that the capitals evaluated regarding their findspots may have belonged to the same building complex as the figured “skylla” capitals of the forum and the market basilica.

Anahtar Kelimeler

• Nysa
• Figured Corinthian Capital
• Eros
• Garland
• Colonnaded Street
• Market Basilica
• Forum

Kaynakça

1. Alzinger 1974: Alzinger, W., Augusteische Architektur in Ephesos, Im Selbstverlag, Wien.
2. Anabolu 1984: Anabolu, M. U., “Batı Anadolu’da Bulunan Hellenistik Çağ ve Roma İmparatorluk Çağı Girland (Askı)lı Sunakları”, Arkeoloji ve Sanat III, 1-17.
3. Asgari 1977: Asgari, N., “Die Halbfabrikate kleinasiatischer Girlandensarkophage und ihre Herkunft”, AA, 329- 380.
4. Atik 2000: Atik, N., “Die Bauornamentik der Bühnenfassade des Theaters von Perge”, AA, 298-322.
5. Başaran 1995: Başaran, C., “Antik Çağ Mimarisinde Estetik Anlatım”, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, S.1, 9-14.
6. Başaran 1997: Başaran, C., “Kyzikos Korinth Başlıkları”, Türk Arkeoloji Dergisi, XXXI, 1-52.
7. Başaran 2016: Başaran, C., “Roma Tiyatrosu Kabartma ve Heykeltıraşlık Eserleri”, Parion Roma Tiyatrosu 2006-2015 Yılı Çalışmaları, Mimarisi ve Buluntuları, ed. C. Başaran, H.E. Ergürer, Ankara, 105-123.
8. Berns 1998: Berns, C., “Zur Datierung der Tempel in Seleukeia am Kalykadnos und in Elaiussa-Sebaste (Kilikien)”, DaM , S.10, 135-154.

9. Bingöl 1982: Bingöl, O., Apollon Smintheus Tapınağı Üst Yapısı (Yayınlanmamış Doç. Tezi), Ankara.
10. Bingöl 1992: Bingöl, O., “Das Skyllakapitell von Magnesia am Mäander”, Kotinos. Festschrift für Erika Simon, 418-423.
11. Cavalier 2012: Cavalier L., “Chapiteaux de la Basilique çivile de Smyrne: une école smyrniote?” Basiliques et Agoras de Grece et d’Asie Mineure, Bordeaux, 159-160.
12. Cooper 1996: Cooper, F. A., The Temple of Apollo Bassitas I: The Architecture, Princeton.
13. Coulton 1977: Coulton, J. J., Greek Architects at Work: Problems of Structure and Design, Cornell University Press, London.
14. D’Andria- Rossignani 2012: D’Andria, F. - Rossignani M. P., “La stoa-basilique de Hiérapolis de Phrygie. Architecture et contexte urbain” Basiliques et Agoras de Grèce et d’Asie Mineure, 127-152.
15. Dillon 1997: Dillon, S., “Figured Pilaster Capitals from Aphrodisias” AJA, S. 101/4, 731-769.
16. Fischer 1990: Fischer, M. L, Das Korintische Kapitell im Alten Israel in der Hellenistischen und Römischen Periode: Studien zur Geschichte der Baudekoration im Nahen Osten, Mainz am Rhein: Philipp von Zabern.
17. Fossel-Peschl 1982: Fossel-Peschl, E. A.,.Die Basilica am Staatmark in Ephesos, Graz.
18. Freyberger 1990: Freyberger, K. S., Stadtrömische Kapitelle aus der Zeit von Domitian bis Alexander Severus. Zur Arbeitsweise und Organisation stadtrömischer Werkstätten der Kaiserzeit, Mainz am Rhein: von Zabern.
19. Grüßinger 2001: Grüßinger, R., Dekorative Architecturfriese in Rom und Latinum İkonologische Studien zur römischen Baudekoration der späten Republik und Kaiserzeit, Inauguraldissertation zur Erlangung des Doktorgrades, Heidelberg.
20. Harper 1968: Harper, R. P., Tituli Commanorum Cappadociae, Anatolian Studies, Vol. 18, 93-147.
21. Heilmeyer 1970: Heilmeyer, W.-D., Korinthische Normalkapitelle Studien Zur Geschichte Der Römischen Architekturdekoration, Mitteilungen Des Deutschen Archäologischen Instituts, Römische Abteilung, S. 16, Ergänzungsheft, Heidelberg.
22. Hirschland 1967: Hirschland, N. L.,“The Head-Capitals of Sardis”, Papers of the British School at Roma, Vol. 35,12-22.
23. Hoepfner 1966: Hoepfner, W., Herakleia Pontike-Ereğli: eine baugeschichtliche Untersuchung, Forschungen an der Nordküste Kleinasiens II, Vienna.
24. Honroth 1971: Honroth, M., Stadrömische Girlanden Ein Versuch zu Entwicklungsgeschichte römischer Ornamentik, ÖAI, Band XVII, Wien.
25. Işık 1975: Işık, F., Anadolu Girlandlı Lahitleri, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Erzurum.
26. İdil 1984: İdil, V., “Anadolu’da Roma İmparatorluk Çağı Korinth Başlıkları”, Anadolu XX, 1-4.
27. İdil 1999: İdil, V., Nysa ve Akharaka, İstanbul.
28. İnan 1996: İnan, J., “Perge Tiyatrosu Yayın Çalışmalarının Ön Raporu”, KST XVIII, II, 65-85.
29. Kadıoğlu 2001: Kadıoğlu, M., “Zweı Korinthische Kapitelle aus Nysa am Mäander” eds. C. Özgünel, O. Bingöl, V. İdil, S. Doruk, K. Görkay, M. Kadıoğlu Günışığında Anadolu Cevdet Bayburtluoğlu İçin Yazılar, Anatolia in Daylight, Essays in Honour of Cevdet Bayburtluoğlu, İstanbul, 156-160.
30. Kadıoğlu 2006: Kadıoğlu, M., Die Scaenae Frons des Theaters von Nysa am Mäander (2006), Forschungen in Nysa am Mänder Band I, Philipp von Zabern, Mainz am Rhein.
31. Kadıoğlu-Görkay-Mitchell 2011: Kadıoğlu, M.-Görkay, K.- Mitchell, S., Roma Döneminde Ankyra, Yapı Kredi Yayınları.
32. Kadıoğlu 2014: Kadıoğlu, M., Das Gerontikon von Nysa am Mäander. Forschungen in Nysa am Mäander. Band 3, Darmstadt.
33. Kahıl 1969: Kahıl, L.,“IVe partie: Petits Objets”, Laodicée du Lycos le Nymphée, Campagnes 1961-1963, Paris, 235-246.
34. Kaplan 2008: Kaplan, D., “Kappadokia Komanası’nda (şar) Bulunan Tapınak Üzerine Yeni Gözlemler”, Arkeoloji Dergisi XI (2008/1), 105-117.
35. Kaplan 2013: Kaplan, D., Kilikia Bölgesi Roma İmparatorluk Dönemi Mimari Süslemeleri (Yayınlanmamış Doktora Tezi) Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
36. Kaplan-Koçak-Alkan 2021: Kaplan, D.-Koçak, İ. E.-Alkan, A., “Kappadokia’dan Yeni Bir Anıt: Ozan Köyü Anıt Mezarı (?)” Olba XXIX, 287-313.
37. Kaya 2018: Kaya, F. H., “Roma Dönemi’nde Anadolu Kökenli Korinth Başlıklarının Yayılım Alanı: Sanat ve Sanatçının Devrimi”, Meltem İzmir Akdeniz Akademisi Dergisi No:4, (Kış 2018), 6-32.
38. Kleiner 1992: Kleiner, D.. E. E., Roman Sculpture, London.
39. Koch 1998: Koch, G. (ed.), Akten des Symposiums “125 Jahre Sarkophag-Corpus” Marburg.- 4.-7. October 1995, Mainz.
40. Koch 2001: Koch, G., Roma İmparatorluk Dönemi Lahitleri, İstanbul.
41. Koch 2007: Koch, G. (ed.), Akten des Symposiums des Sarkophag-Corpus 2001, Marburg 2.- 7. Juli 2001, Mainz.
42. Koch 2010: Koch, G., Türkiye’deki Roma İmparatorluk Dönemi Lahitleri, Antalya.
43. Koçak 2019: Koçak, İ. E., Anadolu’da Hellenistik ve Roma Dönemi Cephe Mimarisinde Girland Dekorasyonu, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara .
44. Korkut 2006: Korkut, T., Girlanden–Ostotheken aus Kalkstein in Pampyhylien und Kilikien Untersuchungen zu Typologie, Ikonographie und Chronologie, Mainz.
45. Kramer 1997: Kramer, J., Spätantike Korinthische Säulenkapitelle İn Rom, Band 3, Wiesbaden.
46. Mendel 1912-1914: Mendel, G., Catalogue des Sculptures Grecques, Romaines et Byzantines I-III, İstanbul.
47. von Mercklin 1962: von Mercklin, E., Antike Figuralkapitelle, Berlin.
48. Napp 1933: Napp, A. E., Bukranion und Guirlande. Beiträge zur Entwicklungsgeschichte der hellenistischen und römischen Dekorationskunst, Heidelberg.
49. Özarslan 2013: Özarslan, S. A., Pisidia Antiocheia’sı Augusutus Tapınağı Mimari Bezemeleri, ed. B. Hürmüzlü, M. Fırat, A. Gerçek, Pisidia Araştırmaları I, Isparta, 395-412.
50. Özdemir 2018: Özdemir, B. Ş., “The Cult of Dionysus in the Friezes of the Tlos Theatre”, ed. T. Korkut, K. B. Özen, Festschrift für Heide Froning, 373- 387.
51. Öztaner 2006: Öztaner, S. H., “Menderes Magnesiası Çarşı Bazilikası”, Anadolu / Anatolia 31, 123-152.
52. Öztaner 2012: Öztaner, S. H., “La Basilique Civile de Magnésie du Méandre”, eds. L.Cavalier, R.Descat, J.des Courtils, Basiliques et Agoras de Grèce et d’Asie Mineure, Ausonius Ėditions, M 27, 167-187.
53. Öztaner-Çizmeli Öğün 2012: Öztaner, S. H.-Çizmeli Öğün, Z. “Kaunos Bazilikası”, eds. O.Bingöl, A.Öztan, H.Taşkıran, DTCF 75.Yıl Armağanı, Arkeoloji Bölümü Tarihçesi ve Kazıları (1936-2011), Anadolu/Anatolia Ek III.2, 357-366.
54. Öztaner-Akdoğu Arca-Gökalp Özdil 2014: Öztaner, S. H.-Akdoğu Arca, E. N.-Gökalp Özdil, N., “Nysa Ad Maeandrum’daki Yeni Bulgular Üzerine Bir Değerlendirme”, In Memoriam Filiz Öktem, 225-246.
55. Öztaner 2016: Öztaner, S. H., “La Basilique Civile de Nysa du Méandre”, Anatolia Antiqua XXIV, Paris, 311-320.
56. Öztaner-Çizmeli Öğün 2017: Öztaner, S. H.-Çizmeli Öğün, Z., “The Kaunos Civil Basilica”, eds. A.Diler, S.Özen, U.Çörtük, M.Doyran, B.Özen-Kleine, S.Akerdem, N.Oğuz Özer, Y.Say Özer, Basileus, 50.Yılında Kaunos/kbid , 315-325.
57. Öztaner 2018a: Öztaner, S. H., “Nysa Çarşı Bazilikası” XVII. Türk Tarih Kongresi (15-17 Eylül 2014, Ankara) Kongreye Sunulan Bildiriler, Cilt 1, Eski Anadolu Uygarlıkları, Ankara, 517-532.
58. Öztaner 2018b: Öztaner, S. H., “Nysa Antik Kenti Şehir Planlaması” Yarının Kentleri, II. Uluslararası Şehir, Çevre ve Sağlık Kongresi, Tam Metinler Kitabı, 843-849.
59. Öztürk 2009: Öztürk, A., Die Architectur der Scaenae Frons des Theaters in Perge, DAA, Band XX, Berlin.
60. Rohmann 1998: Rohmann, J., Die Kapitellproduktion der Römischen Kaiserzeit in Pergamon, Pergamenische Forsch. 10.
61. Rossignani-Sacchi 2011: Rossignani M. P.-Sacchi, F., “Progetto architettonico e cicli figurativi nella stoa-basilica di Hierapolis di Frigia” F. D’andria-I Romeo (eds), Roman Sculpture in Asia Minor (JRA Suppl.80).
62. Rumscheid 1994: Rumscheid, F., “Untersuchungen zur kleinnasiatischen Bauornamentik des Hellenismus.”, Mainz.
63. Söldner 2018: Söldner, M., “Die Bauornamentik des Zwölfeckbaus in Alexandria Troas” AMS 88, Neue Forschungen in Alexandria Troas, 179-234.
64. Squarciapino 1943: Squarciapino, M., La scuola di Afrodisia, Rome.
65. Stephan 1931: Stephan, M., Die Griechische Guirlande. Ein Beitrag zur Griechischen Ornamentik, Berlin.
66. Strocka 1988: Strocka, V. M., Wechselwirkungen der stadtrömischen und kleinasiatischen Architektur unter Trajan und Hadrian, IstMitt 38, 291- 307.
67. Stinson 2016: Stinson, P., The Civil Basilica, Aphrodisias VII, Wıesbaden.
68. Taşkıran-Çaplak 2019: Taşkıran, M.-Çaplak, S., “Bursa Müzesi’nden Bir Korinthos Başlığı”, Cedrus VII, 497-510.
69. Temür-Çelik 2019: Temür, A.-Çelik, M., “Bolu Müzesi’nden Bir Grup Roma Dönemi Korinth Başlığı” Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Vol. 41 (Spring-2019), 120-135.
70. Türkmen 2007: Türkmen, M., Pamphylia ve Kilikia’da Severuslar Dönemi Mimari Bezemesi, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
71. Vandeput 1997: Vandeput, L., The Architectural Decoration in Roman Asia Minor. Sagalossos: a case Study, SEMA I.
72. Vitruvius 1998: Vitruvius, Mimarlık Üzerine On Kitap, Şevki Varlık Mimarlık Vakfı.
73. Webb 1996: Webb, P. A., Hellenistic Architectural Sculpture, Figural Motif in Western Anatolia and the Aegean Islands, Wisconsin.
74. Wotschitzky 1948: Wotschitzky, A. “Untersuchungen zur Frügeschichte des Korinthischen Baustils.” Öjh 37, 53.
75. Yılmaz 2020: Yılmaz, O.,“Soloi-Pompeipolis Sütunlu Caddesi’nde Yer Alan Friz Blokları Paralelinde Yeni Gözlem, Tespit ve Öneriler”, eds. B. Öztürk, H. S. Öztürk, K. Eren, B. B Aykanat, H. Azeri, Mnemes Kharin: Filiz Dönmez Öztürk Anısına Makaleler Anadolu Arkeolojisi, Epigrafisi ve Eskiçağ Tarihine Dair Güncel Araştırmalar, İstanbul, 641-655.