Bâbürlü İmparatoru Ekber Şâh’ın Şahsî Silahları
Öz
Ekber Şâh’ın (1556-1605) kişisel silahlarını derlemek, tanıtmak ve yorumlama bu çalışmanın temel amacıdır. Daha önce Ekber Şâh’ın kişisel silahlarını bir araya getiren herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Bu nedenle Hindistan ve dünya müzeleri ile önemli müzayede evleri dikkatli bir şekilde tarandı. Böylece Ekber Şâh’ın yelek zırhı, tulgası ve iki kolçağı tespit edildi. Üç kılıcı, bir yeşim kabzalı hançeri ve iki yeşim zihgîri bulundu. Hemen hemen hepsinde Ekber Şâh’a ait olduğunu gösteren yazıtlar bulunmaktadır. Bazılarında ayetler, dualar ve beyitler de yer almaktadır. Silahlardaki yazı ve süslemeler altınla oluşturulmuştur. Süslemelerde daha çok bitkisel motifler kullanılmıştır. Ayrıca geometrik motifler ile hayvan (hayvan üslubu) ve insan çizimlerinden de istifade edilmiştir.
Ekber Şâh’ın silahları üzerindeki yazıtların orijinal metinleri aktarıldı. Türkçe çevirileri sunuldu. Silahların nitelikleri ve sanatsal özellikleri üzerinde duruldu. Yapım teknikleri açıklandı. Bu açıklamalar sırasında metalürji ve kuyumculuğa dair terimler yeri geldikçe izah edildi. Silahların imalatında kullanılan değerli taşların özellikleri ve bu taşlara yüklenen anlamlar incelendi. Silahlara nakşedilen şekil ve sembollerin anlamları üzerinde duruldu. Mesela Ekber Şâh’ın, kalkanı üzerindeki sembollerle kendisini Avatar ve Mesih olarak göstermeye çalışmış olabileceği üzerinde duruldu. Söz konusu açıklamalar, devrin tarihi ve dini gelişmeleri ile pekiştirilerek daha anlaşılır bir hale getirildi. Silahlar üzerindeki unvanların tarihsel bağlamları ve anlamları incelendi. Zikredilen malumatlara ulaşabilmek için Babürlü tarihiyle ilgili ana kaynaklardan ve araştırma eserlerden istifade edildi. İlave olarak sanat tarihi, mücevhercilik, kuyumculuk ve kıymetli taşlarla ilgili kitaplarından faydalanıldı. Söz konusu silahların savaştan ziyade zenginlik ve ihtişamı sergilemek üzere sosyal ve törensel amaçlarla kullanıldıkları sonucuna varıldı.
Günümüz Hindistan’ında Türk ve Müslüman mirasına pek sıcak bakılmadığı görülmektedir. Bu durum, Hindistan’da Babürlü Hanedanı silahları haklarında yeterli çalışma yapılmamasına neden olmaktadır. Dolayısıyla akademisyenlerimizin bu sahadaki boşluğu doldurmaları gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Personal Weapons of Baburid (Mughal) Emperor Akber Shah
Öz
The main purpose of this study is to compile, introduce and interpret the personal weapons of Baburid Emperor Akbar Shah (1556-1605). No previous study has been conducted to bring together Akbar Shah's personal weapons. For this reason, Indian and world museums and important auction houses were carefully scanned. Thus, Akbar Shah's cuirass, helmet, and two arm guards identified. Furthermore, Three swords, a jade-hilted dagger and two jade thumb rings were found. Almost all of them have inscriptions indicating that they belong to Akbrer Shah. Some also include verses, prayers and couplets. The writings and decorations on the weapons were created with gold. Plant motifs were mostly used in the decorations. In addition, geometric motifs and animal (animal style) and human drawings were also used.
The original texts of the inscriptions on Akbar Shah's weapons were transferred. Turkish translations were presented. The characteristics and artistic features of the weapons were presented. Their manufacturing techniques were explained. During these explanations, terms related to metallurgy and jewelry were explained where appropriate. The characteristics of the precious stones used in the manufacture of the weapons and the meanings attributed to these stones were examined. The meanings of the shapes and symbols engraved on the weapons were emphasized. For example, it was emphasized that Akbar Shah may have tried to portray himself as an Avatar and Messiah with the symbols on his shield. The explanations in question were reinforced with the historical and religious developments of the period and made more understandable. The historical contexts and meanings of the titles on the weapons were examined. In order to reach the aforementioned information, primary sources and research works related to Mughal history were utilized. In addition, books on art history, jewelry, jewelry and precious stones were utilized. It was concluded that the weapons in question were used for social and ceremonial purposes to display wealth and magnificence rather than war.
It is seen that in today’s India, the Turkish and Muslim heritage is not looked upon favorably. This situation causes insufficient studies to be conducted on the weapons of the Mughal Dynasty in India. Therefore, our academics need to fill the gap in this field.
Anahtar Kelimeler
İki Farsça beytin okunmasında yardımcı olan Prof. Dr. Necdet Tosun'a ve Urduca bir beyti tercüme etmeye yardımcı olan Doç. Dr. Arzu Çiftsüren’e teşekkür ederim.
