Kandiye Haini: Andreas Barotsis

Öz

Bu çalışma Yunan tarihçi Nikos Stavrinidis'in "O Andreas Borotsis O Prodotis Tou Maegalou Kastrou" başlıklı makalesinin Türkçeye çevrilmiş halidir.1947 yılında yayımlanan makalede Kandiye kalesinin Osmanlı güçlerine teslimi sırasında kalede bulunan Andreas Barotsi'nin faaliyetleri Türk, İtalyan ve Yunan arşivlerinden ve dönemin kaynaklarından incelenerek değerlendirilmiştir. Barotsis Osmanlı güçlerine surların zayıf noktaları ve diğer stratejik bilgileri vererek kalenin düşmesinde önemli bir rol oynamıştır. Makalede Barotsis'in ailesinin kökenleri, Kandiye kuşatmasındaki faaliyetleri ve daha sonra bir suikastle öldürülmesine giden süreç incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• GİRİT
• KANDİYE
• KUŞATMA
• ANDREA BAROTSİ

TRAITOR OF KANDIYE: ANDREAS BAROTSİS

Öz

This study constitutes a translation into Turkish of the article "O Andreas Borotsis O Prodotis Tou Maegalou Kastrou", authored by the Greek historian Nikos Stavrinidis. The article, which was published in 1947, analysed the activities of Andreas Barotsi, who was present in the castle during the surrender of Heraklion to the Ottoman forces. This analysis drew upon Turkish, Italian and Greek archives and sources from the period. Barotsis' actions played a pivotal role in the fall of the castle, as he provided the Ottoman forces with crucial information, including the weak points of the walls and other strategic data. The article further explores the origins of Barotsis' family, his activities during the siege of Heraklion, and the eventual circumstances that led to his assassination.

Anahtar Kelimeler

• CRETE
• KANDIYE
• SIEGE
• ANDREAS BAROTSIS

Kaynakça

1. ALQUİE, François Savinien d’, Les memoires du voyage de Monsieur le Marquis de Villeau Levant, ou l’Histoire curieuse du Siège de Candie, le tout tire des Memoires de F. B. Rostagne, Amsterdam, 1671
2. BOUNİALİS, Marinos Zane, O Kritikos Polemos [Girit Savaşı], Agathangelos Xirouchakis Yayınları, Triste 1908
3. PÎRÎ PAŞAZÂDE, Hüseyin Fahri Bey, Târîh-i Feth-i Hanya.
4. VALİERO, Andrea, Storia Della Guerradi Candia, Colombo Coen, Trieste 1859
5. Pavanello tarafından yayımlanan, Venedikli Balyos’ların Senato’ya gönderdiği raporların parçaları ve Senato Müfettişlerinin (Inquisitirodi Senato) şifreli notları: Senato Costant.-Inquisit. Di Stato, dispacci dai Balivi a Costant., 418, 419, 420.-Inquisit. Di Stato, lettereai Balivied Amb. in Cost., busta 419
6. Kandiye Türk Arşivi’nde (T.A.H.) ek olarak yayımlanan belgeler
7. BİGGE, Wilhelm. Der Kampf um Candia in den Jahren 1667-1669 [1667-1669 Yıllarında Kandiye Muharebesi], E.S. Mittlerund Sohn, 1899
8. DERU, Le Comte. Histoire de la Republique de Venise. Cilt VII, Bruxelles, 1840

9. ETAİRİA KRİTİKON SPOUDON, Epetiris Etairias Kritikon Spoudon (EEKS) [Girit Çalışmaları Derneği Yıllığı], Cilt Α, Etairia Kritikon Spoudon, Atina, 1938
10. FAFOUTAKİ, P. İ., Syllogi İroikon Kritikon Asmaton Kritikoneis tin Dimodi Glossan [Kahraman Giritli Şarkılar Koleksiyonu Halk Dilinde], Atina Matbaası, 1889
11. GERLAND, Ernst. Histoire de la noblesse Crétoise au moyen âge, E. Leroux, 1907
12. GEROLA, Giuseppe, “I Francescani in Creta al tempo del dominio veneziano”, Collectanea Franciscana, c. II, Assissi, 1937
13. GEROLA, Giuseppe, Topografia delle chiese della città di Candia [estratto], Tipografia Pontificianell’ Istitutopio IX, Roma, 1918
14. GİANNARİ, Antonio N., Asmata Kritika Meta Distichon kai Paroimion [Atasözleri ve Beyitler ile Girit Halk Şarkıları], Leipzig, 1876
15. Hristianiki Kriti, Cilt 2, Styl. Aleksiou Matbaası, Kandiye, 1913
16. HAMMER, J. von. Geschichtedes Osmanischen Reiches. Cilt III, C. A. Hartleben, 1840
17. HATZİDAKİ, G. N., Dialexis Peri tou Kritikou Polemou [Girit Savaşı Üzerine Konferans]. Atina, 1910
18. KRİARİS, Aristidou, Pliris Syllogi Kritikon Dimodon Asmaton : İroikon, İstorikon, Polemikon, tou Gamou, tis Tavlas, tou Chorou Klp.Kai Apason ton Kritikon Paroimion Distichon kai Ainigmaton Meth’ Ermineftikon Yposimeioseon [Girit Halk Şarkılarının Tam Koleksiyonu: Kahramanlık Şarkıları, Tarihi Şarkılar, Savaş Şarkıları, Düğün Şarkıları, Tavla Şarkıları, Dans Şarkıları, vb. ve Tüm Girit Atasözleri, Beyitleri ve Bilmeceleri Açıklayıcı Dipnotlarla], Atina, 1920
19. LAMPROU, Spyros, Katalogos ton Kritikon oikon Kerkyras “Neos Ellinomnimon” [Korfu’daki Giritli Ailelerin Kataloğu “Neos Ellinomnimon”], cilt 10, 1913.
20. NOİRET, Hippolyte, Documents inédits pour servir à l’histoire de la domination vénitienne en Crète de 1380 à 1485: Tirésdes Archives de Venise, Thorin&Fils, Paris, 1892
21. PASHLEY, Robert, Girit’te Seyahatler, 2 cilt, John Murray, 1837
22. PAVANELLO, Giuseppe, “II tradimento nella caduta di Candia”. Ateneo Veneto, Cilt I, fas. 2, 1904, s. 200-218
23. PSİLAKİS, Vasilios, İstoria tis Kritis [Girit Tarihi], Minotauros, Cilt 3, Hanya, 1909
24. REDİADİS, P., Epetiris Etairias Kritikon Spoudon [Girit Çalışmaları Derneği Yıllığı], Cilt Α, Atina, 1938
25. SCHEİTHER, J. B., Novissima praxis militaris, oder Neu-Vermehrte und Verstarekte Vestungs-Bau- und Krieges-Schuel, Frederich Zilliger und Gaspar Gruber, Braunschweig, 1672
26. SİFAKA, A. George, Parachorisis Ypο tis Enetikis Synklitou tou Diamerismatos ton Xanion os Feoudou eis Enetous Evgeneis en Etei 1252[Venedik Senatosu'nun Hanya bölgesini 1252 yılında Venedik soylularına bir fief olarak vermesi], Atina 1940
27. SİFAKA, G., Epetiris Etairias Kritikon Spoudon [Girit Çalışmaları Derneği Yıllığı], Cilt Α, Atina, 1938
28. SPANAKİS, St., Ypomnima tou Morozini pros ty Loudoviko XIV(1669) [Morozini’nin XIV. Louise’e Sunduğu Rapor], Kritika Hronika, Cilt I, 1947
29. STAVRAKİS, N.,Statistiki tou plithismou tis Kritis meta diaforon geografikon, istorikon, arhaiologikon, ekklisiastikon k.tl. eidiseon peri tis nisou[Adayla İlgili Çeşitli Coğrafi, Tarihî, Arkeolojik, Dinî Bilgilerle Birlikte Girit Nüfusunun İstatistikleri] Paliggenesia Press I. Aggelopoulos, 1890
30. TEA, Eva. “Saggio sulla storia religiosa di Candia dal 1590 al 1630”. Atti del Reale Istituto Veneto di scienze, lettere ed arti, Cilt LXXII-2, 1912-1913, s. 1359-1433
31. THEOTOKİS, Spyros, Eisagogi eis tin Ereiiian ton Mnimeion tis İstorias ton Ellinismou kai İdia tis Kritis en to Kratiko Archeio tou Venetikou Kratous, [Venedik Devlet Arşivleri'nde Bulunan Helenizm ve Özellikle Girit Anıtlarının Tarihine Giriş], Korfu, 1926
32. TOMADAKİS, Nik., ve Vogiatzakis, Sol., Simiomata tis İeras Monis Gonias [İera Gonia Manastırı Notları], Hanya, 1931
33. WERDMÜLLER, Zeller-Werdmüller, Hans Rudolf. als Venetianischer Generallieutenant der Artillerie in der Levante, 1664-1667. Neujahrsblatt d. Feuerwerker-Gesellschaft, LXXXXV, 1900
34. XANTHOUDİDİS, Stefanos. Crete under Venetian rule and the struggle of the Cretans against the Venetians. Atina, 1939
35. XİROUCHAKİS, Agathangelos, İ Venetokratoumeni Anatoli, Kriti kaı Eptanisos[Venedik Yönetimindeki Doğu, Girit ve İyon Adaları], Atina: Typ. Foinikos, 1934
36. XİROUCHAKİS, Agathangelos, Kritikos Polemos [Girit Savaşı], Trigeste, 1908
37. YPSİLANTİS, Ath. Ta Meta tin Alosin[Düşüşün Ardından Yaşananlar], İstanbul, 1870
38. ZOLOTA, G. The History of Chios. Cilt III, P.D. Sakellariou Publications, 1926