Savaş Propagandası Kavramı ve Tarihî Gelişimi

Öz

Bu çalışmada; modern savaş olgusunun ayrılmaz bir parçası olan savaş propagandası kavramının çerçevesi çizilmekte, tarih boyunca savaş propagandası faaliyetlerinin gelişimi ortaya konmakta ve savaş propagandası için kullanılan araçların dönüşümü gözler önüne serilmektedir. Çalışmada “Savaş propagandası nedir?”, “Savaş propagandası tarihinin dönüm noktaları nelerdir?” ve “Tarih boyunca savaş propagandasının araçları ve yöntemleri nasıl gelişmiştir?” sorularından yola çıkılmıştır. Bu doğrultuda; Antik zamanlardan günümüze dek psikolojik harbin, öne çıkan savaşlar ekseninde, iletişimsel karakteri ve teknik altyapısı açıklanmıştır. Bu çerçevenin çizilmesi savaş propagandasının birey ve toplum üzerindeki nüfuzunu git gide artıran bir sosyolojik fenomen olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

• İkna
• İletişim
• Propaganda
• Psikolojik Harp
• Savaş

The Concept of War Propaganda and its Historical Development

Öz

This study emphasizes the concept of war propaganda as an inevitable part of modern warfare. Our study reveals the development of war propaganda activities throughout history and the transformation of the mediums used for war propaganda. The study focuses on the following questions: “What constitutes war propaganda?”, “What are the turning points in the history of war propaganda?” and “How have the mediums and methods of war propaganda evolved over time?”. This approach reveals the communicative character and technical structure of psychological warfare during wartime. Clarifying this historical schema demonstrates that war propaganda is a sociological phenomenon that increasingly impacts individuals and societies.

Anahtar Kelimeler

• Communication
• Persuasion
• Propaganda
• Psychological Warfare
• War

Kaynakça

1. AKAD, Mehmet Tanju, Modern Savaşın Temel Kavramları, Kitap Yayınevi, İstanbul 2011
2. AKARCALI, Sezer, 2. Dünya Savaşında İletişim ve Propaganda, İmaj Yayıncılık, Ankara 2003
3. ANDREWS, J. Cutler, “The Confederate Press and Public Morale”, The Journal of Southern History, Sayı 4 (1966), c. 32, s. 445-465
4. ATABEK, Nejdet, “Propaganda ve Toplumsal Kontrol”, Selçuk İletişim, Sayı 4 (2003), c. 2, s. 4-12
5. BENETT, Todd, “The Celluloid War: State and Studio in Anglo-American Propaganda Film-Making, 1939-1941”, The International History Review, Sayı 1 (2002), c. 24, s. 64-102
6. BENJAMIN, Hazel C., “Official Propaganda and the French Press during the Franco-Prussian War”, The Journal of Modern History, Sayı 2 (1932), c. 4, s. 214-230
7. BERKHOFF, Karel C., Motherland in Danger Soviet Propaganda during World War II, Harvard University Press, Massachusetts 2012
8. BERNAYS, Edward L., “The Marketing of National Policies: A Study of War Propaganda”, Journal of Marketing, Sayı 3 (1942), c. 6, s. 236-244

9. BRCAK, Nancy ve John R. Pavia, “Racism in Japanese and U.S. Wartime Propaganda”, The Historian, Sayı 4 (1994), c. 56, s. 671-684
10. CHAPMAN, James, “Savaş Propagandası Kültürel Propagandaya Karşı: İkinci Dünya Savaşı Esnasında Britanya’nın Projeksiyonu Konusunda Kurumsal ve İdeolojik Gerilimler”, Propaganda, Güç ve İkna, der. David Welch, çev. Selim Sezer, İnkılâp Yayınevi, İstanbul 2019, s. 119-142
11. CLARK, Toby, Sanat ve Propaganda, çev. Esin Hoşsucu, Ayrıntı Yayınları, İstanbul 2004
12. COLLINS, Ross F. ve Andrew D. Pritchard, “Pictures From the Sky: Propaganda Leaflet Psyop During the Korean War”, Visual Communication Quarterly, Sayı 4 (2016), c. 23, s. 210-222
13. CORTESI, Luca, “Russian First World War Propaganda Literature through Its Anthologies. Some Observations on Russian Soldier-Literature and Journalistic Reporting”, Literature, Sayı 1 (2021), s. 58-70
14. CROSS, Anthony, “The Crimean War and the Caricature War”, The Slavonic and East European Review, Sayı 3 (2006), c. 84, s. 460-480
15. CULL, Nicholas J., “Justifying Vietnam: The United States Information Agency’s Vietnam Campaign for International Audiences”, Justifying War Propaganda, Politics and the Modern Age, ed. David Welch ve Jo Fox, Palgrave Macmillan, Hampshire 2012, s. 288-310
16. ÇABUK, Mustafa, İngiltere’nin I. Dünya Savaşı’nda Orta Doğu’daki Propaganda Faaliyetleri, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2021
17. ÇAKI, Caner, “Birinci Dünya Savaşında İtalyan Propaganda Afişlerinde Almanlara Yönelik Nefret Söylemi”, İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, Sayı 1 (2019), c. 11, s. 21-38
18. ÇETİN, Beyzade Nadir, “Propaganda Olgusu ve Propagandanın Amerikanlaşması”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 2 (2014), c. 24, s. 239-265
19. DAVIDSON, Philip, Propaganda and the American Revolution 1763-1783, The Norton Library, New York 1973
20. DEMM, Eberhard, “Propaganda and Caricature in the First World War”, Journal of Contemporary History, Sayı 1 (1993), c. 28, s. 163-192
21. DOMENACH, Jean-Marie, Politika ve Propaganda, çev. Tahsin Yücel, Varlık Yayınları, İstanbul 1969
22. DOOB, Leonard W., “Goebbels’in Propaganda İlkeleri”, çev. Ünsal Oskay, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Sayı 3 (1968), c. 23, s. 337-366
23. DOWD, David L., “Art as National Propaganda in the French Revolution”, The Public Opinion Quarterly, Sayı 3 (1951), c. 15, s. 532-546
24. DURUGÖNÜL, Serra, Roma Devlet Kabartmalarında Propaganda ve Sanat, Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara 2021
25. EKİNCİ, Necdet, “Antik Yunan’dan Roma’ya Retorikten Propagandaya”, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, Sayı 4 (2016), c. 5, s. 149-174
26. EKİNCİ, Necdet, Antik Dönem Dünyası’nda Sanat Retorik ve Propaganda, Gece Kitaplığı, Ankara 2023
27. ELLUL, Jacques, Propaganda the Formation of Men’s Attitudes, Vintage Books, New York 1973
28. FONDREN, Elisabeth, “Breathless Zeal and Careless Confidence”: German Propaganda in World War I (1914-1918), Louisiana State University Doktora Tezi, Louisiana 2018
29. FOX, Jo, “Careless Talk: Tensions within British Domestic Propaganda during the Second World War”, Journal of British Studies, Sayı 4 (2012), c. 51, s. 936-966
30. FREIDEL, Frank, “The Loyal Publication Society: A Pro-Union Propaganda Agency”, The Mississippi Valley Historical Review, Sayı 3 (1939), c. 26, s. 359-376
31. GILLY, Carlos, “The ‘Midnight Lion’, the ‘Eagle’ and the ‘Antichrist’: Political, religious and chiliastic propaganda in the pamphlets, illustrated broadsheets and ballads of the Thirty Yers War”, Dutch Review of Church History, Sayı 1 (2000), c. 80, s. 46-77
32. GOLL, Nicole-Melanie, “Heroes wanted! Propagandistic war efforts and their failure in Austria-Hungary during World War I”, War and Propaganda in the XXth Century, ed. Maria Fernando Rollo vd., IFC/FCSH, Lizbon 2013, s. 90-96
33. GRADE, Tiffany Joy, Warfare, the Royal Image, and National Indentity: Succession and Propaganda during the Hundred Years War, 1337-1422, University of Notre Dame Doktora Tezi, Indiana 2005
34. GÜRGEN, Halûk, “Propaganda”, Kurgu Dergisi, Sayı 8 (1990), s. 135-157
35. JOWETT, Garth S. ve Victoria O’Donnel, Propaganda and Persuasion, Sage Publications, Fifth Edition, Washington 2012
36. JOWETT, Garth S. ve Victoria O’Donnel, Propaganda ve İkna, çev. Rana Kahraman Duru vd., Artes Yayınları, İstanbul 2017
37. KARACA, Mustafa, “İtalyan Propagandasında Kült Lider Olgusu: ‘Il Duce’ Benito Mussolini”, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Sayı 2 (2018), c. 6, s. 1203-1220
38. KASIM, Metin, “Hitler Döneminde Propaganda Aracı Olarak Radyo”, Selçuk İletişim, Sayı 4 (2011), c. 6, s. 64-75
39. KERSHAW, Ian, “How Effective was Nazi Propaganda?”, Nazi Propaganda-The Power and the Limitations, ed. David Welch, Routledge, New York 2015, s. 180-205
40. KUNZLE, David, “Gustave Dore’s History of Holy Russia: Anti-Russian Propaganda from the Crimean War to the Cold War”, The Russian Review, Sayı 3 (1983), c. 42, s. 271-299
41. MALESEVIC, Sinisa, The Sociology of War and Wiolence, Cambridge University Press, New York 2010
42. POLAT, Ü. Gülsüm, “I. Dünya Savaşında İngiliz ve Türk Propaganda Gazetelerinin Etkinliği Üzerine Bir Değerlendirme (el-Hakika ve Musavver Çöl)”, OTAM, Sayı 36 (2014), s. 141-155
43. PRETORIUS, Frans-Johan, “Justifying the South African War: Boer Propaganda, 1899-1902”, Justifying War Propaganda, Politics and the Modern Age, ed. David Welch ve Jo Fox, Palgrave Macmillan, Hampshire 2012, s. 23-45
44. QUALTER, Terence H., “Propaganda Teorisi ve Propagandanın Gelişimi”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, çev. Ünsal Oskay, Sayı 1-4 (1980), c. 35, s. 255-307
45. REED-WOOD, Louis, “‘Makers of loyalty’: recruiting propaganda in the Civil War North”, American Nineteenth Century History, Sayı 1 (2021), c. 22, s. 1-25
46. RIBEIRO, Nelson, “Using a new medium for propaganda: The role of transborder broadcasts during the Spanish Civil War”, Media, War & Conflict, Sayı 1 (2014), c. 7, s. 37-50
47. RIZVANOĞLU, Kerem, Propaganda Afişlerinin Tarihsel Gelişimi: Başlangıcından 1968’e, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2001
48. ROW, Thomas, “Mobilizing the Nation: Italian Propaganda in the Great War”, The Journal of Decorative and Propaganda Arts (Design, Culture, Identity: The Wolfsonian Collection), (2002), c. 24, s. 141-169
49. SANDERS, M.L., “Wellington House and British Propaganda during the First World War”, The Historical Journal, Sayı 1 (1975), c. 18, s. 119-146
50. SCHMAUCH, Joseph, “Au Pays de la Marseillaise. French propaganda and the question of Alsace-Lorraine during First World War”, War and Propaganda in the XXth Century, ed. Maria Fernando Rollo vd., IFC/FCSH, Lizbon 2013, s. 75-89
51. SEZGİN, Suat, Basında Fotoğrafçılık, Der Yayınları, İstanbul 1994
52. SHOVLIN, John, “Selling American Empire on the Eve of the Seven Years War: the French Propaganda Campaign of 1755-1756”, Past&Present, Sayı 206 (February 2010), s. 121-149
53. SILVER, James W., “Propaganda in the Confederacy”, The Journal of Southern History, Sayı 4 (1945), c. 11, s. 487-503
54. SOSTARIC, Mia, “The American Wartime Propaganda during World War II How Comic Books Sold the War”, Australasian Journal of American Studies, Sayı 1 (2019), c. 38, s. 17-44
55. SPIERS, Edward M., “Nato ve Enformasyon Savaşı”, Propaganda, Güç ve İkna, der. David Welch, çev. Selim Sezer, İnkılâp Yayınevi, İstanbul 2019, s. 213-230
56. TAYLOR, Philip M., “The Foreign Office and British Propaganda during the First World War”, The Historical Journal, Sayı 4 (1980), c. 23, s. 875-898
57. TAYLOR, Philip M., Munitions of the Mind, Manchester University Press, Manchester 2003 (3. Edisyon)
58. TAYLOR, Philip M., War and the media Propaganda and persuasion in the Gulf War, Machester University Press, Manchester 1992
59. ULUCUTSOY, Hasan, “Birinci Dünya Savaşı’nda Donanma Mecmuasının Cihat İlânı Özel Sayısı”, Türkiyat Mecmuası, Sayı 2 (2018), c. 28, s. 177-204
60. ULUCUTSOY, Hasan, Cihattan İttihatçı Propagandaya: Osmanlı Savaşlarında Propaganda ve Edebiyat (1828-1912), Libra Kitap, İstanbul 2020
61. VON LUDENDORFF, Erich, Topyekûn Harp, çev. Aynur Onur Çifci, Erhan Çifci, Dergâh Yayınları, İstanbul 2017
62. WELCH, David, “‘Bugün Almanya, Yarın Bütün Dünya’: Nazi Propagandası ve Topyekûn Savaş, 1943-45”, Propaganda, Güç ve İkna, der. David Welch, çev. Selim Sezer, İnkılâp Yayınevi, İstanbul 2019, s. 143-161
63. WELCH, David, “Hun İmajları: Birinci Dünya Savaşı’nda İngiliz Propagandasında Alman Düşman Tasviri”, Propaganda, Güç ve İkna, der. David Welch, çev. Selim Sezer, İnkılâp Yayınevi, İstanbul 2019, s. 65-93
64. WELCH, David, “Nazi Propaganda and the Volksgemeinschaft: Constructing a People’s Community”, Journal of Contemporary History, Sayı 2 (2004), c. 39, s. 213-238
65. WELCH, David, Germany, Propaganda and Total War, 1914-1918, Rutgers University Press, Londra 2000
66. WHITTAKER, James O., “Psychological Warfare in Vietnam”, Political Psychology, Sayı 1 (1997), c. 18, s. 165-179
67. WRIGHT, Quincy, A Study of War, The University of Chicago Press, Chicago 1983
68. ZHENG, Aihua, “World War II Propaganda and Japanese Americans”, Race and Ethnicity in the United States: From Pre-contact to the Present, c. 3, Greenwood, Santa Barbara 2019, s. 267-270