Rivasığırkuyruğu (Verbascum bugulifolium Lam.) Türünün Toprak ve İklim Özelliklerinin Değerlendirilmesi

Öz

Rivasığırkuyruğu (Verbascum bugulifolium Lam.) Avrupa-Sibirya fitocoğrafik bölgesine ait olan, Türkiye’nin nadir bitkilerinden biridir. Bu çalışmada türün, Kırklareli ilinde tespit edilen 12 farklı lokasyondaki popülasyonlarının, toprak özellikleri ile dağılım gösterdiği alanın topografik ve iklimsel özellikleri incelenmiştir. İncelenen veriler ışığında, V. bugulufolium türünün kireç ve magnezyum değerleri açısından düşük seviyede, pH, tuzluluk, potasyum ve kalsiyum değerleri açısından orta seviyede, organik madde, toplam azot, fosfor, demir, bakır, çinko ve mangan bakımından yüksek seviyede olan topraklarda yetiştiği görülür. Türün genellikle eğimin düşük olduğu (x= %4,16), deniz seviyesine yakın alanlarda (x= 70,5 m) yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. İklimsel özellikler bakımından incelendiğinde ise daha çok ılıman iklimin hakim olduğu, neredeyse her mevsim yağış alan bölgelerde hakim olduğu görülmüştür. Ayrıca türün yaşam alanları olarak orman altı açıklıkları, kuru fundalık ve asit karakterli kayalıkları özellikle meşe türlerinin baskın olduğu orman açıklıklarını tercih ettiği gözlenmiştir. Bu çalışmada, ülkemizde nadir bir bitki olan V. bugulifolium türünün, izlenmesi, korunması (in-situ ve ex-situ) ve sürdürülebilirliği için yapılacak olan çalışmalara temel oluşturması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Verbascum bugulifolium
• toprak
• iklim
• ekoloji

Evaluation of Soil and Climatic Properties of Riva Mullein (Verbascum bugulifolium Lam.) Species

Öz

Rivasığırkuyruğu / Riva mullein (Verbascum bugulifolium Lam.) is a rare plant of Turkey belonging to the Euro-Siberian phytogeographic region. In this study, populations of the species in 12 different locations in Kırklareli province were examined and soil characteristics plus the topographic and climatic characteristics of the distribution area were investigated. In light of the analyzed data, it has been concluded that V. bugulifolium grows in soils that are low in lime and magnesium values, moderate in pH, salinity, potassium and calcium values, and high in organic matter, total nitrogen, phosphorus, iron, copper, zinc and manganese. It has been determined that the species generally spreads in areas where the slope is low (x= 4.16%) and close to sea level (x= 70.5 m). In terms of climatic characteristics, the ̄ species is more prevalent in temperate climates and in regions that receive precipitation in almost every season. Additionally, it has been observed that the habitats that favor the growth of the species are forest clearings, dry heath, and acidic rocks, especially forest clearings where oak species are predominant. The objective of this study is to form a basis for studies to be carried out for the monitoring, protection (in-situ and ex-situ), and sustainability of V. bugulifolium, which is a rare species in our country.

Anahtar Kelimeler

• Verbascum bugulifolium
• soil
• climate
• ecology

Kaynakça

1. Alaska Satellite Facility Distributed Active Archive Center [ASF DAAC] (2021, Aralık 9). ALOS PALSAR DEM. Erişim adresi https://search. asf.alaska.edu google scholar
2. Atalay, İ. (2006). Toprak Oluşumu, Sınıflandırılması ve Coğrafyası. İzmir: Meta Basım Matbaacılık. google scholar
3. Aydınoğlu, D. (2019). Verbascum yurtkuranianum Kaynak, Daşkın & Yılmaz ve Verbascum bugulifolium Lam. (scrophulariaceae) üzerinde sistematik araştırmalar. (Doktora Tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi, Bursa. google scholar
4. Benedb C. (2009). Verbascum L. C. Bened^ E. Rico, J. Güemens & A. Herrero (Edlr.), Flora Iberica 13 içinde, (s. 49-71). Madrid: Real Jardın Botanico, CSIC. google scholar
5. Cabi, E., Çıngay, B., Şekerciler, F., Demir, O., İldeniz, H. K. (2019). A Reassessment of IUCN Threat Category of Verbascum bugulifolium Lam. (Riva Mullein). International Biological, Agricultural and Life Sciences Congress. Lviv, Ukrayna. google scholar
6. Catara, S., Cristaudo, A., Gualtieri, A., Galesi, R., Impelluso, C., & Onofri, A. (2016). Threshold temperatures for seed germination in nine species of Verbascum (Scrophulariaceae). Seed Science Research, 26(1), 30-46. google scholar
7. Chase, M. W., Christenhusz, M .J., Fay, M. F., Byng, J. W., Judd, W. S., ... & Stevens, P. F. (2016). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. Botanical journal of the Linnean Society, 181(1), 1-20. google scholar
8. Çeçen, Ö., Karavelioğulları, F. A., & Ünal, A. (2015). Verbascum misirdalianum (Scrophulariaceae), a new species from central Anatolia, Turkey. Phytotaxa, 217(1), 96-99. google scholar

9. Çıngay, B., & Karavelioğulları, F. A. (2016). A new species of Verbascum, V. nihatgoekyigitii(Scrophulariaceae), from southeastern Anatolia, Turkey. Phytotaxa, 269(4), 287-293. google scholar
10. Çıngay, B., Demir, O., & Cabi, E. (2018). Verbascum faik-karaveliogullarii (Scrophulariaceae), a new species from southeastern Anatolia, Turkey. Phytotax,a 372(4), 263-272. google scholar
11. Demir, O., Çıngay, .B, Karabacak, E., & Cabi, E. (2020). Anatomical Studies on Verbascum bugulifolium Lam. (Riva Mullein). II. International Agricultural, Biological & Life Science Conference. Edirne, Turkey. google scholar
12. Demir, O. (2020). Tekirdağ ilinde yayılış gösteren sığırkuyruğu (Verbascum L.) taksonları üzerine morfolojik, anatomik, palinolojik ve ekolojik çalışmalar. (Yüksek Lisans Tezi). Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Tekirdağ. google scholar
13. Duman, H., Uzunhisarcıklı, M. E., & Tan, K. (2017). Verbascum mughlaeum (Scrophulariaceae), a new species from SW Anatolia, Turkey. Phytotaxa, 291(3), 231-236. google scholar
14. Duman, H., Uzunhisarcıklı, M. E., & Özbek F. (2020). A new species of Verbascum (Scrophulariacae) from western Turkey. Botany Letters 167(4), 409-416. google scholar
15. Duman, H., Uzunhisarcıklı, M. E., & Özbek F. (2021). A new natural hybrid of Verbascum L. (Scrophulariacae) from Turkey. GU J Sci 34. google scholar
16. ESRI. (2011). ArcGIS Desktop: Release 10. Redlands, CA: Environmental Systems Research Institute. google scholar
17. FAO. (1990). Guidelines for Soil Description (3rd ed). Rome: FAO. google scholar
18. Ferguson, I. K. (1972). Verbascum L. V.H. Heywoood, G.T. Tutin, N.A. Burges, D.M. Moore, D.H. Valentine, S.M. Walters & D.A. Webb (Edlr.), Flora Europaea Vol. 3 içinde (s. 205-216). Cambridge: Cambridge University Press. google scholar
19. Fırat, M. (2015). Verbascum kurdistanicum (Scrophulariaceae), a new species from Hakkâri, Turkey. PhytoKeys, 52, 89-94. google scholar
20. Fırat, M. (2017a). Verbascum gimgimense (Scrophulariaceae), a new species from Muş province (Turkey). Phytotaxa, 291(3), 209-216. google scholar
21. Fırat, M. (2017b). Verbascum golawanense (Scrophulariaceae), a new species from Van, Turkey. Phytotaxa, 305(1), 21-28. google scholar
22. Fick, S. E., & Hijmans, R. J. (2017). WorldClim 2: new 1km spatial resolution climate surfaces for global land areas. International Journal of Climatology, 37(12), 4302-4315. google scholar
23. Fischer, E. (2004). Scrophulariaceae. K. Kubitzki (Ed.), The Families and Genera of Vascular Plants Vol. 7 içinde (s. 333-432). Berlin: Springer. google scholar
24. Follet, R. H. (1969). Zn. Fe. Mn and Cu in Colorado Soils. (Doktora Tezi). Colorado State University, Fort Collins, Colorado. google scholar
25. GBIF.org (2021, Aralık 17). Verbascum bugulifolium. Erişim adresi: https://www.gbif.org/species/3740969. google scholar
26. Gökmen, A., Kusz, N., Karaca, N., Demirci, F., Hohmann, J., & Kirmizibekmez, H. (2017). Bioactivities of Verbascum bugulifolium and isolation of secondary metabolites. Planta Medica International Open, 4(S01), Tu-PO. google scholar
27. Gökmen, A., Kusz, N., Karaca, N., Demirci, F., Hohmann, J., & Kırmızıbekmez, H. (2021). Secondary metabolites from Verbascum bugulifolium Lam. and their bioactivities. Natural product research, 35(23), 5294-5298. google scholar
28. Güner, A., Aslan, S., Ekim, T., Vural, M., & Babaç, M. T. (Edlr.) (2012). Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler). İstanbul: Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi ve Flora Araştırmaları Derneği Yayını. google scholar
29. Heywood, V. H. (1993). Flowering Plants of the World. New York: Oxford Univ. Pres. google scholar
30. Huber-Morath, A. (1978). Verbascum L. P.H. Davis (Ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands Vol. 6 içinde (s. 461-603). Edinburgh: Edinburgh University Press,. google scholar
31. Karavelioğulları, F. A., Vural, M., Şahin, B. ve Aslan, S. (2014). İç Anadolu Bölgesi’nden Türkiye yeni bir tür: Verbascum aydogdui Scrophulariaceae. Bağbahçe Bilim Dergisi, 1(3), 63-71. google scholar
32. Karavelioğulları, F. A., Yüce, E., & Başer, B. (2014). Verbascum duzgunbabadagensis (Scrophulariaceae), a new species from eastern Anatolia, Turkey. Phytotaxa, 181(1), 47-53. google scholar
33. Karavelioğulları, F. A., Çelik, S., & Işık, G. (2016). The Altitudinal, Climatical and Phenological Classification of Verbascum L. Species From Different Phytogeographical Regions of Turkey. Applied Ecology and Environmental Research, 14(4), 15-27. google scholar
34. Karavelioğulları, F. A., Aytaç, Z. (2008). Revision of the genus Verbascum L. (Group A) in Turkey. Botany Research Journal, 1(1), 9-32. google scholar
35. Jackson, M. L. (1958). Soil Chemical Analysis. Englewood Cliffs, NJ: Prentice- Hall. Inc. google scholar
36. Laliberte, E., Zemunik, G., & Turner, B. L. (2014). Environmental filtering explains variation in plant diversity along resource gradients. Science, 345(6204), 1602-1605. google scholar
37. Lamarck, J. B. P. M. (1797). Encyclopedie methodique: botanique (Vol 4(1)). Paris: Panckoucke. google scholar
38. Lindsay, W. L., Norvell. (1978). Development of a DTPA Test for Zinc, Iron, Manganese and Copper. J. Soil Sci. Am. 42, 421-428. google scholar
39. Murbeck, S. S. (1925). Monographie der Gattung Celsia. Lunds Universitets Ârsskrift N.F. Ave ark. 2., 22(1), 1-237. google scholar
40. Murbeck, S. S. (1933). Monographie der Gattung Verbascum. Lunds Universitets Ârsskrift N.F. Ave ark. 2, 29(2), 1-630. google scholar
41. Murbeck, S .S. (1936). Nachtrage zur Monographie der Gattung Verbascum. Lunds Universitets Ârsskrift. N.F. Ave ark. 2, 32(1), 1-46. google scholar
42. Murbeck, S. S. (1939). Weitere Studien über die Gattungen Verbascum und Celsia. Lunds Universitets Ârsskrift N.F. Ave ark. 2., 35(1), 1-70. google scholar
43. Olmstead, R. G., de Pamphilis, C. W., Wolfe, A. D., Young, N. D., Elisons, W. J., & Reeves, P. A. (2001). Disintegration of the Scrophulariaceae. American Journal of Botany, 88(2), 348-361. google scholar
44. Oxelman, B., Kornhall, P., Olmstead, R. G., & Bremer, B. (2005). Further disintegration of Scrophulariaceae. Taxon, 54(2), 411-425. google scholar
45. POWO. (2021, Aralık 21). “Plants of the World Online. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. Erişim adresi: http://www. plantsoftheworldonline.org/ google scholar
46. Tank, D. C., Beardsley, P. M., Kelchner, S. A., & Olmstead, R. G. (2006). Review of the systematics of Scrophulariaceae sl and their current disposition. Australian Systematic Botany, 19(4), 289-307. google scholar
47. Taşova, H., & Akın, A. (2013). Marmara bölgesi topraklarının bitki besin maddesi kapsamlarının belirlenmesi, veri tabanının oluşturulması ve haritalanması. Toprak Su Dergisi, 2(2), 83-95. google scholar
48. Ulukuş, D., Tugay, O., & Sağlam, C. (2020). Verbascum seydisehirense (Scrophulariaceae), a new species from Konya, Central Turkey. Phytotaxa, 450(2), 229-236. google scholar
49. Ülgen, N., & Ateşalp, M. (1972). Toprakta Bitki Tarafından Alınabilir Fosfor Tayini. Toprak ve Gübre Araştırma Enstitüsü Teknik Yayınlar Serisi (21). google scholar
50. Yılmaz, E., & Çiçek, İ. (2018). Detailed Köppen-Geiger climate regions of Turkey Türkiye’nin detaylandırılmış Köppen-Geiger iklim bölgeleri. Journal of Human Sciences, 15(1), 225-242. google scholar
51. Zografidis, A. (2016). Two new infraspecific taxa of Verbascum delphicum (Scrophulariaceae, Scrophularieae) from mainland Greece and the island of Evvia. PhytoKeys, 74(4), 107-122. google scholar