Review

Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri

Volume: 44 Number: 1 March 1, 2024
TR EN

Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri

Abstract

Karite veya Shea ağacı, Vitellaria paradoxa (Syn: Butyrospermum paradoxum, B. paradoxa, B. parkii) (Sapotaceae), Batı Afrika’nın kuru savan kuşağında doğal olarak yetişir. V. paradoxa subsp. paradoxa ve V. paradoxa subsp. nilotica olmak üzere iki alt türü tanımlanmıştır. Ağaç farklı ülkelerde farklı isimlerle bilinir. Karite ağacının önemi yüzyıllar önce meyvesi, çekirdekleri ve yağı aracılığıyla anlaşılmıştır. Günümüzde ise karite ağacı büyük bir ekonomik potansiyele sahiptir. Geleneksel olarak bitkinin farklı kısımlarının çok çeşitli kullanımları kayıtlıdır. Yağ; gıda hazırlama, ilaç ve kozmetik endüstrisinde kullanılır. Yağın ve yağdan izole edilen bileşiklerin anti-inflamatuvar, antimikrobiyal, antioksidan, anti-diyareyik, anti-artritik, antitümör, UV-koruyucu, emoliyan, nemlendirici, yaşlanma karşıtı ve proteaz inhibisyon etkilerinin olduğu çeşitli araştırmalarda gösterilmiştir. Ayrıca yağın kolesterol ve protein metabolizması üzerine etkisi bildirilmiştir. Yağ sabunlaşmayan maddelerin yüksek yüzdesi nedeniyle uluslararası kozmetik endüstrisinde oldukça talep görmektedir. Bu çalışmada; karite ağacının yayılışı, geleneksel kullanımı, ağaçtan elde edile meyve, çekirdek ve yağın kimyasal içerikleri; besinsel faydaları ve yağın tıbbi özellikleri ve kullanım alanları ile ilgili güncel bilgiler derlenmiştir.

Keywords

References

  1. 1. Segman O, Wiesman Z, Yarmolinsky L. Methods and Technologies Related to Shea Butter Chemophysical Properties and to the Delivery of Bioactives in Chocolate and Related Products. In: Garti N, Widlak NR, editors. Cocoa Butter and Related Compounds. USA: AOCS Press; 2012. p. 417-24.
  2. 2. Honfo FG, Akissoe N, Linnemann AR, Soumanou M, Boekel MAJSV. Nutritional composition of shea products and chemical properties of Shea butter: A review. Crit Rev Food Sci Nutr. 2014;54(5):673-13. https://doi.org/10.1080/10408398.2011.604142
  3. 3. Israel MO. Effects of topical and dietary use of shea butter on animals. Am J Life Sci. 2014;2(5):303-4. https://doi.org/10.11648/j.ajls.20140205.18
  4. 4. Maanikuu PMI, Peker K. Medicinal and nutritional benefits from the shea tree- (Vitellaria paradoxa). Journal of Biology, Agriculture and Healthcare. 2017;7(22):51-6.
  5. 5. Nwankwo CC, Daodu Bamidele T. Antimicrobial and antihelmentic properties of shea butter (Vitellaria paradoxa). Global Journal of Pure and Applied Sciences. 2021;27(3):263-8. https://doi.org/10.4314/gjpas.v27i3.1
  6. 6. Elsewedy HS, Shehata TM, Soliman WE. Shea butter potentiates the anti-bacterial activity of fusidic acid incorporated into solid lipid nanoparticle. Polymers (Basel). 2022;14(12):2436-15. https://doi.org/10.3390/polym14122436
  7. 7. Lovett PN. Specialty Oils and Fats in Food and Nutrition Properties, Processing and Applications. In: Talbot G, editor. Shea butter: Properties and Processing for Use in Food. UK: WP Publishing; 2015. p 125-3.
  8. 8. Choungo Nguekeng PB, Hendre P, Tchoundjeu Z, Kalousová M, Tchanou Tchapda AV, Kyereh D, et al. The current state of knowledge of shea butter tree (Vitellaria paradoxa C.F. Gaertner.) for nutritional value and tree improvement in west and central Africa. Forests. 2021;12(12):1740-26. https://doi.org/10.3390/f12121740

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Pharmacognosy, Pharmaceutical Botany

Journal Section

Review

Publication Date

March 1, 2024

Submission Date

July 17, 2023

Acceptance Date

February 12, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 44 Number: 1

APA
Karaca, E., & Güzel Kara, S. (2024). Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy, 44(1), 46-61. https://doi.org/10.52794/hujpharm.1328634
AMA
1.Karaca E, Güzel Kara S. Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri. HUJPHARM. 2024;44(1):46-61. doi:10.52794/hujpharm.1328634
Chicago
Karaca, Esra, and Sevda Güzel Kara. 2024. “Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları Ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri”. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy 44 (1): 46-61. https://doi.org/10.52794/hujpharm.1328634.
EndNote
Karaca E, Güzel Kara S (March 1, 2024) Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy 44 1 46–61.
IEEE
[1]E. Karaca and S. Güzel Kara, “Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri”, HUJPHARM, vol. 44, no. 1, pp. 46–61, Mar. 2024, doi: 10.52794/hujpharm.1328634.
ISNAD
Karaca, Esra - Güzel Kara, Sevda. “Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları Ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri”. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy 44/1 (March 1, 2024): 46-61. https://doi.org/10.52794/hujpharm.1328634.
JAMA
1.Karaca E, Güzel Kara S. Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri. HUJPHARM. 2024;44:46–61.
MLA
Karaca, Esra, and Sevda Güzel Kara. “Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları Ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri”. Hacettepe University Journal of the Faculty of Pharmacy, vol. 44, no. 1, Mar. 2024, pp. 46-61, doi:10.52794/hujpharm.1328634.
Vancouver
1.Esra Karaca, Sevda Güzel Kara. Karite Ürünlerinin Besinsel Faydaları ve Karite Yağının Tıbbi Özellikleri. HUJPHARM. 2024 Mar. 1;44(1):46-61. doi:10.52794/hujpharm.1328634