TR
EN
Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz
Öz
takviyelerinin çocukların zihinsel gelişimi üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya dahil edilen randomize kontrollü çalışmalar ve klinik araştırmalar, PRISMA yönergelerine uygun olarak sistematik literatür taraması sonucunda belirlenmiştir. Dahil edilme kriterleri; müdahalenin gebeliğin ikinci trimesterinden itibaren başlaması, zihinsel gelişimin standart bilişsel testlerle (Bayley, WPPSI, DAS vb.) değerlendirilmiş olması, yeterli istatistiksel verinin sunulması ve çalışmanın insan popülasyonunda yürütülmüş olmasıdır. Analizler, Hedges’ g etki büyüklüğü kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, omega-3 ve folik asit takviyelerinin genel bilişsel gelişim üzerinde tutarlı ve anlamlı bir etki oluşturmadığını, ancak bazı alt alanlarda (ör. sözel beceriler, dikkat) ve dezavantajlı çevresel koşullarda büyüyen çocuklarda olumlu etkiler gözlenebileceğini göstermiştir. Çinko takviyesinin ise bilişsel gelişim üzerinde anlamlı bir katkısı bulunmamıştır. Bulgular, takviyelerin etkilerinin yalnızca doz veya süreye değil; anne beslenme durumu, genetik faktörler ve doğum sonrasında çevresel koşullar gibi bağlamsal değişkenlere bağlı olarak farklılık gösterebileceğini ortaya koymaktadır. Bu meta-analiz prenatal dönemde kullanılan mikrobesin takviyelerinin çocukların zihinsel gelişimi üzerinde tek tip bir etki göstermediğini, bu etkinin anne beslenme durumu ve çevresel koşullar gibi farklı faktörlere göre değişebileceğini ortaya koymaktadır. Dahil edilen çalışma sayısının sınırlı olması, kullanılan testlerin farklılık göstermesi sonuçların genellenilebilirliğini kısıtlamaktadır. Sonuçların daha net anlaşılabilmesi için gelecekte daha fazla katılımcıyla yapılacak ve uzun süre devam edecek çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Black RE, Victora CG, Walker SP, Bhutta ZA, Christian P, De Onis M, et al. Maternal and child undernutrition and overweight in low-income and middle-income countries. Lancet. 2013;382(9890):427-51. doi:10.1016/S0140-6736(13)60937-X
- 2. Prado EL, Dewey KG. Nutrition and brain development in early life: updates and new perspectives. Annu Rev Nutr. 2022;42:1-25. doi:10.1146/annurev-nutr-062320-111447
- 3. World Health Organization. WHO recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience. Geneva: World Health Organization; 2016.
- 4. Dayı T, Pekcan G, Doğu Üniversitesi Y, Bilimleri Fakültesi S, Diyetetik Bölümü B, et al. Gebelerde folik asit desteği ve güncel yaklaşımlar. Florence Nightingale J Nutr Diet. 2019;5(2):128-38. doi:10.3153/FH19014
- 5. Ouyang J, Cai W, Wu P, Tong J, Gao G, Yan S, et al. Association between dietary patterns during pregnancy and children's neurodevelopment: a birth cohort study. Nutrients. 2024;16(10):1530. doi:10.3390/nu16101530
- 6. Basak S, Mallick R, Duttaroy AK. Maternal docosahexaenoic acid status during pregnancy and its impact on infant neurodevelopment. Nutrients. 2020;12(12):3615. doi:10.3390/nu12123615
- 7. Hart KH, Syed A, Barrett J, Rankin J, Simms-Ellis R, McKenzie C, et al. Diet in pregnancy: a review of current challenges and recommendations. Nutrients. 2025;17(2):388. doi:10.3390/nu17020388
- 8. Lv S, Qin R, Jiang Y, Lv H, Lu Q, Tao S, et al. Association of maternal dietary patterns during gestation and offspring neurodevelopment. Nutrients. 2022;14(4):730. doi:10.3390/nu14040730
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Acil Servis Hemşireliği, Dahili Hastalıklar Hemşireliği, Hemşirelik (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
22 Mayıs 2026
Gönderilme Tarihi
26 Eylül 2025
Kabul Tarihi
18 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2
APA
Yılmaz, E. E., & Pala, M. (2026). Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 49-60. https://doi.org/10.48124/husagbilder.1788677
AMA
1.Yılmaz EE, Pala M. Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2026;9(2):49-60. doi:10.48124/husagbilder.1788677
Chicago
Yılmaz, Emine Elif, ve Mehmet Pala. 2026. “Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz”. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 9 (2): 49-60. https://doi.org/10.48124/husagbilder.1788677.
EndNote
Yılmaz EE, Pala M (01 Mayıs 2026) Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 9 2 49–60.
IEEE
[1]E. E. Yılmaz ve M. Pala, “Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz”, Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 2, ss. 49–60, May. 2026, doi: 10.48124/husagbilder.1788677.
ISNAD
Yılmaz, Emine Elif - Pala, Mehmet. “Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz”. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 9/2 (01 Mayıs 2026): 49-60. https://doi.org/10.48124/husagbilder.1788677.
JAMA
1.Yılmaz EE, Pala M. Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2026;9:49–60.
MLA
Yılmaz, Emine Elif, ve Mehmet Pala. “Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz”. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 2, Mayıs 2026, ss. 49-60, doi:10.48124/husagbilder.1788677.
Vancouver
1.Emine Elif Yılmaz, Mehmet Pala. Prenatal Beslenmenin Çocukların Zihinsel Gelişimine Etkisi: Bir Meta-Analiz. Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 01 Mayıs 2026;9(2):49-60. doi:10.48124/husagbilder.1788677