Farklı Kuşaklarda Doğum Algısı

Öz

Çalışmanın amacı, son bir yıl içerisinde doğum yapmış Y kuşağı kadınlar ile 50 yaş üstü X kuşağı kadınların doğum deneyimlerinin travmatik doğum algılarını nasıl etkilediğini araştırmaktır. Araştırma 01.11.2019-31.01.2020 tarihleri arasında Kütahya il merkezinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini son bir yıl içinde doğum yapmış Y kuşağı kadınlar ve 50 yaş üstü X kuşağı kadınlardan oluşturmaktadır. Y kuşağından 339 kişi, X kuşağından 375 kişi toplamda 714 kişi ile veriler toplanmıştır. Katılımcılar Travmatik Doğum Algısı Ölçeği (TDAÖ) ve Kişisel Bilgi Formu doldurmuşlardır. Araştırmada katılan Y kuşağı kadınların yaş ortalaması 28,86±4,92; X kuşağı kadınların yaş ortalaması 57,93±7,49’dur. Y kuşağı kadınların vajinal doğum oranı %49,6, evde doğum oranı %0.9, doğumu doktor tarafından gerçekleştirilenlerin oranı %64,8; X kuşağı kadınların ise vajinal doğum oranı %92, evde doğum oranı %31,7, doğumları %51,7 oranında ebe ve %27,7 oranında köy ebesi yaptırmıştır. Y kuşağı kadınların TDAÖ puanı 64,57 (orta); X kuşağı kadınların TDAÖ puanı 41,79 (düşük)’tür (p<0.05). Araştırmada TDAÖ’nin Cronbach alfa değeri 0.905 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, son bir yıl içinde doğum yapmış Y kuşağı kadınların, 50 yaş üstü X kuşağı kadınlara göre travmatik doğum algıları anlamlı derecede daha yüksektir (p<0.05).

Anahtar Kelimeler

• Algı
• doğum
• ebelik
• kuşak farkı.

Perception of birth in different generations

Öz

To investigate how the first birth experiences of Generation Y women who gave birth in the last year and Generation X women over the age of 50 affect their perceptions of traumatic birth and the factors that affect them. The research was conducted in the Kütahya provincial center between November 1, 2019, and January 31, 2020. The study population consisted of Generation Y women who had given birth within the past year and Generation X women over the age of 50. Data were collected from a total of 714 individuals: 339 from Generation Y and 375 from Generation X. Participants completed the Traumatic Birth Perception Scale (PTS) and a Personal Information Form. The average age of Generation Y women who participated in our study was 28.86±4.92; the average age of Generation X women was 57.93±7.49. For Generation Y women, the vaginal birth rate was 49.6%, the home birth rate was 0.9%, and the rate of births attended by a doctor was 64.8%; for Generation X women, the vaginal birth rate was 92%, the home birth rate was 31.7%, and 51.7% of their births were attended by midwives and 27.7% by village midwives. The TPAS score of Generation Y women was 64.57 (medium); and the TPAS score of Generation X women was 41.79 (low) (p<0.05). The Cronbach's alpha value of the TPAS in our study was found to be 0.905. Generation Y women who gave birth within the last year had higher perceptions of traumatic birth than Generation X women over the age of 50 (p<0.05).

Anahtar Kelimeler

• Generation gap
• labor
• midwifery
• perception.

Kaynakça

1. Gençer R, Altun A. Kuşak çalışmalarının kronolojik yörüngesi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi. 2022;6(3):336-64.
2. Evcili F, Dağlar G. Gebelikte risk algısı ölçeği: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Cukurova Medical Journal. 2019;44(Sup. 1):211-22.
3. Okumuş F. Ebeler liderliğinde doğum bakım modeli: Hollanda örneği. Uluslararası Hakemli Kadın Hastalıkları ve Anne Çocuk Sağlığı Dergisi. 2016;07:120-41.
4. Bayırlı R. Antik çağdan milenyuma doğum felsefesi. Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Yenidoğan Dergisi. 2019;2:324-33.
5. Vural G, Erenel AŞ. Doğumun medikalizasyonu neden artmıştır, azaltabilir miyiz?. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2017;4(2):76-83.
6. Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2023. [Internet]. T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü, ISBN: 978-975-590-682-9. 2025 [Erişim Tarihi 10 Nisan 2025]. Erişim adresi: https://www.saglik.gov.tr/TR-107086/saglik-istatistikleri-yilligi-2023-yayinlanmistir.html
7. TNSA 2018. [Internet]. Hacettepe Üniversitesi, Nüfus Etütleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye. 2019 [Erişim Tarihi 6 Nisan 2025]. Erişim adresi: chrome extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://fs.hacettepe.edu.tr/hips/dosyalar/Ara%C5%9Ft%C4%B1rmalar%20-%20raporlar/2018%20TNSA/TNSA2018_ana_Rapor_compressed.pdf
8. Şahin H. Hitit metinlerinde doğum. ASEAD. 2019;6(5):464-77. ISSN:2148-9963

9. Selman Ş. Dünyada normal yolla ve sezaryenle doğum. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi. 2018;45:50-3. Çakkal Ö. Dr. Michel Odent: Kadınların tek başlarına doğum yapma yetileri ellerinden alındı. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi. 2018;45:34-7.
10. Okumuş F. Doğum fizyolojisine elverişli doğum ortamları. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi. 2018;45:24-5. Albayrak E. Dr. Odent ve doğal doğuma dair. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Kültürü Dergisi. 2018;45:32-3.
11. Bülbül G. Doğal doğum. 4. Baskı. İstanbul: Hayykitap; 2018. ISBN: 978-605-9841-37-5
12. Odent M. Sezaryen. (Z. Koltukçuoğlu, Çev.). 3. Baskı. İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık; 2017. ISBN: 978-975-275-117-0 Bardacke N. Farkındalıkla doğum. (Ö. Onan, Çev.). İstanbul: Doğan Egmont Yayıncılık ve Yapımcılık; 2017. ISBN: 978-605-09-4040-4
13. England P, Horowıtz R. İçsel doğum. (H. Çoker & J.S. Paçacıoğlu, Çev. Ed.). İstanbul: Gün Yayıncılık; 2019. ISBN: 978-605-4540-64-8
14. Clesse C, Lighezzola-Alnot J, Lavergne J, Hamlin S, Scheffler M. The evolution of birth medicalisation: a systematic review. Midwifery. 2018;66:161-7.
15. Döner Şİ, Kul Uçtu A. Travmatik doğum algısına neden olan faktörlerin incelenmesi. GÜSBD, 2024;13(1):203-15.
16. Asadzadeh L, Jafari E, Kharaghani R, Taremian F. Effectiveness of midwife-led brief counseling intervention on post-traumatic stress disorder, depression, and anxiety symptoms of women experiencing a traumatic childbirth: a randomized controlled trial. BMC Pregnancy and Childbirth. 2020;20(142):1-9. https://doi.org/10.1186/s12884-020-2826-1
17. Ayers S, Crawley R, Webb R, Button S, Thornton A. What are women stressed about after birth?. Birth. 2019;46:678-85.
18. Penny Simkin PT. Just another day in a woman’s life? part II: nature and consistency of women’s long-term memories of their first birth experiences. Birth. 1992;19(2):64-81.
19. Aydın N, Yıldız H. Travmatik doğum deneyiminin etkileri ve nesiller arası aktarımı. Journal of Human Sciences. 2018;15(1):604-18. http://doi.org/10.14687/jhs.v15i1.5175
20. Yalnız H, Canan F, Ekti Genç R, Kuloğlu MM, Geçici Ö. Travmatik doğum algısı ölçeğinin geliştirilmesi. Türk Med J. 2016;8(3):81-8.
21. Işık M, Demirgöz Bal M. Doğum sonrası dönemde eş hizmetinin travma sonrası belirleyen stres düzeyine etkisi. Sağlık Bilimleri ve Yönetimi Dergisi. 2022;2(2):27-32.
22. Çataloluk A, Mete Sandalcı E. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde bebeği yatan annelerin travmatik doğum algısı ile algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gevher Nesibe Journal of Medical & Health Sciences. 2024;9(3):385-93. http://doi.org/10.5281/zenodo.13623771
23. Pınar G, Doğan N, Algıer L, Kaya N, Çakmak F. Annelerin doğum sonu konfor özelliklerini etkileyen faktörler. Dicle Tıp Dergisi. 2009;36(3):184-90.
24. Kurt Can E, Ejder Apay S. Doğum şekli: doğum sonu konfor ve doğumdan memnuniyet düzeylerini etkiler mi?. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi. 2020;8(3):547-65. http://doi.org/10.33715/inonusaglik.753497
25. Hür S, Demirci N. Sezaryen ya da normal spontan doğum yapan primiparlarda doğum deneyiminin doğum sonu yaşam kalitesine etkisi. Ege Klin Tıp Derg. 2017;55(1):14-9.
26. Kızılkaya S. Sezaryen ya da normal spontan doğum yapan primiparlarda doğum deneyiminin doğum sonu yaşam kalitesine etkisi [Yüksek lisans tezi]. İstanbul: Marmara Üniversitesi; 2013.
27. Uysal B. Kadınların doğum deneyimi ve doğum sonrası memnuniyetlerinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi; 2017.
28. Özkan SA, Bal MD. Maternal satisfaction in normal and caesarean birth: a cross-sectional study. International Journal of Caring Sciences. 2019;12(1):408-15.
29. Bay F, Sayıner FD. Perception of traumatic childbirth of women and ıts relationship with postpartum depression. Women & Health. 2021;1-11. https://doi: 10.1080/03630242.2021.1927287
30. Altuntuğ K, Kiyak S, Ege E. Relationship between birth memories and recall and perception of traumatic birth in women in the postpartum one-year period and affecting factors. Curr Psychol. 2024;43:876-84. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04336-3
31. Nielsen JH, Overgaard C. Healing architecture and snoezelen in delivery room design: a qualitative study of women’s birth experiences and patient-centeredness of care. BMC Pregnancy and Childbirth. 2020;20:1-11. Şantaş G, Şantaş F. Özel hastanelerin hizmet pazarlamasında yeni trend: doğum paketleri. KTÜ-Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi. 2014;7(13):55-68.
32. Aydın R, Aktaş R, Kaloğlu Binici D. Vajinal doğum yapan annelerin doğuma ilişkin travma algısı ile maternal bağlanma düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi: bir kesitsel çalışma. GÜSBD. 2022;11(1):158-69.
33. Thiessen K, Nickel N, Prior HJ, Banerjee A, Morris M, Robinson K. Maternity outcomes in Manibota women: a comparison between midwifery-led care and physician-led care at birth. Birth. 2016;43(2):108-15.
34. Yıldız H. Pozitif doğum deneyimi için intrapartum bakım modeli: dünya sağlık örgütü önerileri. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019;5(2):98-105. https://doi.org/10.30934/kusbed.546900S
35. Rahmani R, Khakbazan Z, Yavari P, Granmayeh M, Yavari L. Effect of oral carbohydrate intake on labor progress: randomized controlled trial. Iranian Journal of Public Health. 2012;41(11):59.
36. Yılmaz S. Doğum beklentisi ile yaşanılan doğum deneyimi arasında ki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Malatya: İnönü Üniversitesi; 2017.
37. Tokat S. Doğumda eş ve anne/arkadaş desteğinin doğum sürecine etkileri [Yüksek lisans tezi]. İstanbul: Marmara Üniversitesi; 2019.
38. Müslüman M, Ejder Apay S. Doğumda algılanan destekleyici bakım ve travmatik doğum algısı arasındaki ilişkinin belirlenmesi: kesitsel çalışma. Türkiye Klinikleri J Health Sci. 2022;7(2):376-85. http://doi.org/10.5336/healthsci.2021-83330
39. Şimşek S, Karahan N. Assessment of the ımpact of mother-ınfant skin-to-skin contact at childbirth on breastfeeding. Konuralp Tıp Dergisi. 2017;9(1).
40. Çakır D, Alparslan Ö. Doğum tipi değişkeninin anne-bebek etkileşimi ve annenin bebeğini algılaması üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Çağdaş Tıp Dergisi. 2018;8(2):139-47.
41. Rossi AC, Prefumo F. Planned home versus planned hospital births in women at low-risk pregnancy: A systematic review with meta-analysis. European Journal of Obstetrics&Gynecology and Reproductive Biology. 2018;222:102-8.
42. Hacıvelioğlu D, Bolsoy N. Üç kuşak kadınların doğum deneyimleri ve doğum algılarının incelenmesi: Batı Anadolu kırsalı örneği. GÜSBD. 2020;9(2):67-81.