Kadın Hemşirelerin Cam Tavan Algısının İş Motivasyonu ve İş Doyumu ile İlişkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı kadın hemşirelerin cam tavan algıları ile iş motivasyonu ve iş doyumu düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Kesitsel ve ilişki arayıcı tipte tasarlanan bu araştırma, Ocak-Nisan 2023 tarihleri arasında bir devlet hastanesinde çalışan 169 kadın hemşire ile yürütülmüştür. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Cam Tavan Engelleri Ölçeği (CTEÖ), Hemşire İş Motivasyon Ölçeği (HİMÖ) ve Hemşire İş Doyumu Ölçeği (HİDÖ) ile toplanmıştır. Hemşirelerin CTEÖ toplam puan ortalaması 93.26±20.69, HİMÖ puan ortalaması 63.01±9.47 ve HİDÖ puan ortalaması 82.70±22.21 olarak belirlenmiştir. CTEÖ ile HİDÖ arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki (r=.475, p<.001), HİMÖ ile HİDÖ arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki (r=.486, p<.001) saptanmıştır. CTEÖ ile HİMÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (r=.098, p=.207). Kadın hemşirelerin cam tavan algıları yüksek düzeydedir. Bu çalışma, hemşirelik alanında cam tavan algısı ile iş doyumu ve motivasyon arasındaki ilişkiyi birlikte ele alan ilk çalışma olması bakımından literatüre özgün katkı sağlamaktadır. Sağlık kurumlarında cinsiyet eşitliğine dayalı politikalar geliştirilmesi, mentorluk programlarının oluşturulması ve kadın hemşirelerin kariyer gelişimini destekleyecek örgütsel mekanizmaların güçlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Cam tavan
• hemşire
• iş doyumu
• kadın
• motivasyon.

The Relationship Between Female Nurses’ Perception of the Glass Ceiling and Their Work Motivation and Job Satisfaction

Öz

This study aimed to determine the relationship between female nurses' perceptions of the glass ceiling and their levels of work motivation and job satisfaction. This cross-sectional, correlational study was conducted with 169 female nurses working at a state hospital between January and April 2023. Data were collected using a Personal Information Form, the Glass Ceiling Barriers Scale (GCBS), the Nurse Work Motivation Scale (NWMS), and the Nurse Job Satisfaction Scale (NJSS). The mean GCBS total score was 93.26±20.69, the NWMS mean score was 63.01±9.47, and the NJSS mean score was 82.70±22.21. A moderately positive and statistically significant correlation was found between the GCBS and the NJSS (r=.475, p<.001), as well as between the NWMS and the NJSS (r=.486, p<.001). No statistically significant correlation was found between the GCBS and the NWMS (r=.098, p=.207). Female nurses' perceptions of the glass ceiling were at a high level. This study makes an original contribution to the literature as the first study to simultaneously examine the relationship between glass ceiling perception, job satisfaction, and motivation in the field of nursing. The development of gender equality-based policies in healthcare institutions, the establishment of mentoring programs, and the strengthening of organizational mechanisms to support female nurses' career advancement are recommended.

Anahtar Kelimeler

• Glass ceiling
• job satisfaction
• nurse
• motivation
• woman.

Kaynakça

1. Ambri S, Tahir LM, Alias RA. An overview of glass ceiling, tiara, imposter, and queen bee barrier syndromes on women in the upper echelons. Asian Soc Sci. 2019;15(1):8-13. https://doi.org/10.5539/ass.v15n1p8
2. Imadoğlu T, Kurşuncu RS, Çavuş MF. The effect of glass ceiling syndrome on women's career barriers in management and job motivation. HOLISTICA. 2020;11(2):85-99. https://doi.org/10.2478/hjbpa-2020-0021
3. Akkaya B. Kadın çalışanların cam tavan sendromu algıları: Bir üniversite uygulaması. Çalışma ve Toplum Dergisi.2020;4(67):2075-102.
4. Casini A. Glass ceiling and glass elevator. The Wiley Blackwell Encyclopedia of Gender and Sexuality Studies. 2016;1-2. https://doi.org/10.1002/9781118663219
5. Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Kadın, 2021 [Internet]. [Erişim tarihi: 10.05.2025]. Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2021-45635
6. Babic A, Hansez I. The glass ceiling for women managers: Antecedents and consequences for work-family interfaceand well-being at work. Front Psychol. 2021;12:618250. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.618250
7. Beckett MH. A phenomenological qualitative study on the concrete ceiling for women of color in the workplace[Doktora tezi]. Phoenix (AZ): University of Phoenix; 2020.
8. Karakılıç NY. Evaluation of glass ceiling syndrome in terms of gender discrimination perception. J Manag Econ Res.2019;17(2):214-33. https://doi.org/10.11611/yead.495207

9. Chisholm-Burns MA, Spivey CA, Hagemann T, Josephson MA. Women in leadership and the bewildering glass ceiling. Am J Health Syst Pharm. 2017;74(5):312-24. https://doi.org/10.2146/ajhp160930
10. Powell GN, Butterfield DA. The glass ceiling: What have we learned 20 years on? J Organ Eff. 2015;2(4):306-26. https://doi.org/10.1108/JOEPP-09-2015-0032
11. Roman M. Relationships between women's glass ceiling beliefs, career advancement satisfaction, and quit intention[Doktora tezi]. Minneapolis (MN): Walden University; 2017.
12. Zhao XR, Ghiselli R, Law R, Ma J. Motivating frontline employees: Role of job characteristics in work and life satisfaction. J Hosp Tour Manag. 2016;27:27-38. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2016.01.010
13. Kocman A, Weber G. Job satisfaction, quality of work life and work motivation in employees with intellectual disability: A systematic review. J Appl Res Intellect Disabil. 2018;31(1):1-22. https://doi.org/10.1111/jar.12319
14. Soysal A, Baynal T. Sağlık kurumlarında cam tavan sendromu: Kayseri özel sağlık kurumlarında bir araştırma. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi. 2016;13(2):1-22.
15. Balasubramanian SA, Lathabhavan R. Linking women's glass ceiling beliefs and employee satisfaction: The mediation of engagement. Int J Hum Resour Dev Manag. 2018;18(1-2):72-90. https://doi.org/10.1504/IJHRDM.2018.092288
16. Karem MA, Mahmood YN, Jameel AS, Ahmad AR. The effect of job satisfaction and organizational commitment on nurses' performance. J Humanit Soc Sci Rev. 2019; 7(6):332-339. https://doi.org/10.18510/hssr.2019.7658
17. Akça K, Çakmak S, Şahin G. Sağlık çalışanlarında cam tavan sendromu algısı. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2022;9(2):245-58.
18. Alobaid AM, Gosling C, Mckenna L, Williams B. Gendered organizational theory and glass ceiling: Application to female Saudi paramedics in the workplace. Saudi J Health Sci. 2020;9(3):177. https://doi.org/10.4103/sjhs.sjhs_56_20
19. Aydemir İ. Sağlık çalışanlarının cam tavan algılarının toplumsal cinsiyet algısı ile ilişkisi. Batı Karadeniz Tıp Dergisi.2020;4(3):167-80. 10.29058/mjwbs.2020.3.9
20. Bayati H, Alavi A. Relationship of glass ceiling and mental health with burnout in women working in Khansar and Golpayegan health care networks in 2018. J Soc Behav Community Health. 2018;2(2):265-74. https://doi.org/10.18502/sbrh.v2i2.288
21. Mittal E, Kaur N. Glass ceiling and psychological distress: The mediating role of self-esteem. South Asian J Manag.2021;28(3):45-59.
22. Muş Y, Özdemir M. Sağlık hizmetlerinde çalışan kadınlarda hissedilen cam tavan algısının örgütsel bağlılığa etkisi.Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi. 2021;7(1):145-70.
23. Akyüz M. Do multiple role playing from components of glass ceiling influence job performance? J Organ Behav Stud. 2021;1(1): https://orcid.org/0000-0002-0922-6191
24. Karaca A. Kadın yöneticilerde kariyer engelleri: Cam tavan sendromu üzerine uygulamalı bir araştırma [Yükseklisans tezi]. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2007.
25. Engin E, Çam MO. Hemşire iş motivasyon ölçeği: Geliştirilmesi ve geçerlilik-güvenilirlik çalışması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2016;19(2):85-91.
26. Türe Yılmaz A, Yıldırım A. Hemşire iş doyum ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenirliği. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2016;3(3):158-68. https://doi.org/10.5222/SHYD.2016.158