Sağlık Hizmet Uygulamalarında Reklam Yasağı

Öz

Türkiye’de uzun yıllar sadece kamu eliyle sunulan sağlık hizmetinin 1980 yılı sonrası özel sermayenin de sektöre girmesiyle sunum çeşitliliği artmış ve günümüzdeki haline ulaşmıştır. Bir sağlık kurumunun önceliği bireylerin sağlığını korumak, tedavi ya da rehabilite etmek olsa da özel sağlık hizmeti sunucularının aynı zamanda kâr amacı güden birer işletme olması sebebiyle sektör içerisinde kalma ve büyüme çabaları doğrultusunda zaman zaman reklama başvurduğu görülmektedir. Ancak mevcut sağlık yasaları sağlık kuruluşlarının tanıtım ve bilgilendirmelerini nasıl yapacağını belirlemiş, basılı ve görsel yayınlarda reklamı yasaklamıştır. Literatür taraması yoluyla yapılan bu çalışma ile; sağlık alanında hizmet veren kurumlara yönelik tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerini düzenleyen mevzuat ve reklam yasağı incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık
• Sağlık Hizmetleri
• Reklam Yasağı

Advertising Ban in Health Service Practices

Öz

For many years in Türkiye, health services were provided solely by the public sector. However, after the 1980s, with the entry of private capital into the sector, the variety of service providers increased and evolved into its current structure. Although the primary objective of a healthcare institution is to protect, treat, or rehabilitate individuals’ health, private healthcare providers are also profit-oriented enterprises. Therefore, in line with their efforts to remain in the sector and grow, it is observed that they occasionally resort to advertising. However, current health legislation regulates how healthcare institutions may conduct promotion and informational activities, and prohibits advertising in printed and visual media. This study, conducted through a literature review, examines the promotion and information practices of healthcare institutions that are restricted by legislation, as well as the prohibition of advertising within the healthcare field.

Anahtar Kelimeler

• Health
• Health Services
• Advertising Ban

Kaynakça

1. Akdur, R. (2006). Sağlık Sektörü ‘Temel Kavramlar, Türkiye ve Avrupa Birliği’nde Durum ve Türkiye’nin Birliğe Uyumu. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
2. Akıncı, F., & Temel, K. (2016). Sağlık Hizmetleri Pazarlamasında Reklam ve Sosyal Medyanın Rolü. Hastane Öncesi Dergisi, 1(2), 27-37.
3. Armstrong, G., & Kotler, P. (2011). Principles of Marketing. NJ: Pearson Prentice Hall.
4. Atasever, M., & Bağcı, H. (2020). Türkiye Sağlık Sistemi. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
5. Aydın, N. (2019). Sağlığın Teşviki ve Geliştirilmesi. Karadeniz Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(1), 21-29.
6. Aydoğan, F., & Kırık, A. M. (2012). Alternatif Medya Olarak Yeni Medya. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (18), 58-69.
7. Aygün, E. (2007). Sağlık Sektöründe Reklam. Yüksek Lisans Tezi, Başkent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
8. Badur, E. (2022). Uzaktan Sağlık Hizmeti Sözleşmesi. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(2), 1162-1199. [https://doi.org/10.32957/hacettepehdf.1173471](https://doi.org/10.32957/hacettepehdf.1173471)

9. Beyatlı, H. Z. (2021). Hastane ve Sağlık İşletmeleri Yönetimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
10. Bulunmaz, B. (2014). Yeni Medya Eski Medyaya Karşı: Savaşı Kim Kazandı Ya Da Kim Kazanacak? Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 22-29.
11. Büyükşener, E. (2009). Türkiye’de Sosyal Ağların Yeri ve Sosyal Medyaya Bakış. XIV. Türkiye’de İnternet Konferansı Bildirileri, 12-13.
12. Canpolat, N. (2012). Halkla İlişkiler ve Reklam Ajanslarının Hizmet Alanları: Web Sitelerine Yönelik Bir İnceleme. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 95-106.
13. Cesur, K. D., Çerçi, M., Dönmez, M., Ertürk, B., Güdüm, S., Kiçir, İ., Nas, A., Özkaya, B., Uraltaş, T. N., Ülker, Y., Tosun, B. N., & Varol, E. (2018). Reklam Yönetimi. İstanbul: Beta Basım Yayım.
14. Coşğun, S. (2018). İkinci ve Üçüncü Basamak Tedavi Edici Sağlık Hizmeti Sunan Kuruluşların (Hastanelerin) Verdikleri Hizmetlere Göre Karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Arel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
15. Dikerler, O. (2013). Sosyal Medya Platformlarının Sağlık Alanındaki Kullanım Şekilleri ve Türkiye İçin Yapılmış Örnek Bir Çalışma. Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi, Fen Bilimleri Fakültesi.
16. Dilbaz, B., Kaplanoğlu, M., & Kaya, D. (2020). Teletıp ve Telesağlık: Geçmiş, Bugün ve Gelecek. Eurasian Journal of Health Technology Assessment, 4(1), 40-56.
17. Ejder, N. (2014). Hukuki Boyutuyla Sağlıkta Reklam. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
18. Ekinci, E. (2019). Sağlık Turizmine İlişkin Düzenleme ve Teşviklerin Sağlık Turizmi Gelirlerine Etkisi: Müdahale Analizi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
19. Ekiyor, A., & Tengilimoğlu, D. (2014). Sağlıkta Reklam Serbest Olmalı mı? Tüketici Görüşleri. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 45-71.
20. Elden, M. (2016). Reklam ve Reklamcılık. İstanbul: Say Yayınları.
21. Erer, S. (2010). Sağlık Hizmetlerinde Reklam. Genel Tıp Dergisi, 20(2), 73-78.
22. Erol, A. (2018). Türk Hukukunda Örtülü Reklam. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
23. Ersoy, V., Giritlioğlu, H., & Güler, M. (2008). Sağlık Hizmeti Sunumunda Reklam ve Tanıtım. Ankara: Türk Tabipleri Birliği Yayınları.
24. Eşiyok, E., & Turancı, E. (2021). Sağlık ve Kültür İlişkisi Bağlamında Popüler Sağlık Dergilerinde Sağlığın Sunumu. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2021(54), 96-114.
25. Giritlioğlu, H. (2007). Sağlık Alanında Tanıtım İhlalleri. M. Babaoğul & A. Şener (Ed.), Tüketici Yazıları (I) içinde. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Basımevi.
26. Güler, E. (2006). Sağlık Sektöründeki Mal ve Hizmetler İçin Yapılan Reklamların Hukuksal Boyutunun Türkiye’deki Durumu. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
27. Gün, İ. (2024). Değişen Tüketici Davranışları, Yenilikçi Pazarlama Stratejileri, Karar Verme ve Satın Alma. B. Armutcu & A. Tan (Ed.), Tüketici Hakları ve Tüketicinin Korunması içinde (ss. 175-189). İstanbul: Eğitim Yayınevi.
28. Güney, M. (2016). Tüketicilerin Özel Hastanelerin Reklamlarına İlişkin Tutumları: Tekirdağ Süleymanpaşa İlçesinde Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Namık Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
29. Gümüş, S., & Toy, D. (2013). Sağlık Hizmetlerinin Pazarlaması ve Reklamın Etkileri. İstanbul: Hiperlink Yayınları.
30. Gürdin, B. (2017). Sağlık Hizmetleri Sektöründe Reklam Yasağı: Uygulama Örnekleri. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 9(2), 17-30.
31. Güz, N., Küçükerdoğan, R., Sarı, N., Küçükerdoğan, B., & Zeybek, I. (2002). Etkili İletişim Terimleri. İstanbul: İnkılap.
32. Havare, S. (2014). Sağlık Sektöründe Bilinçaltı Reklamcılığın Uygulanabilirliği. Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
33. Kafes, M., & Yüceler, A. (2021). Sağlık Hizmetleri Yönetimi. Ş. D. Kaya (Ed.), Sağlık Turizmi içinde (ss. 281-298). Ankara: Nobel Yayıncılık.
34. Kara, T. (2013). Sosyal Medya Endüstrisi: İnsan, Toplum, Ekonomi. İstanbul: Beta Yayıncılık.
35. Kaya, F. (2018). Reklam Ve Pazarlama Stratejileri: Bir Reklamda Olması Gerekenler. Mecmua, (5), 99-111. [https://doi.org/10.32579/mecmua.410766](https://doi.org/10.32579/mecmua.410766)
36. Kırlar, S. (2012). Halkla İlişkiler ve Tanıtımda Reklam. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (3). [https://doi.org/10.17064/iüifhd.77759](https://doi.org/10.17064/iüifhd.77759)
37. Konca, M., & Yıldırım, H. H. (2018). Türkiye’de Özel Sağlık Kurumları Sektörü: Mevcut Durum, Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Ankara: TÜSPE Yayınları.
38. Metin, B. C. (2014). Kamu Hastane Birliklerine Geçiş Öncesi ve Sonrası İkinci Basamak Tedavi Hizmetleri Sunan Kamu Hastanelerinin Etkinliğinin Değerlendirilmesi: Şanlıurfa Örneği. Tıpta Uzmanlık Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı.
39. Özçelik, H., & Sert, G. (2025). Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Reklam. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 15(1), 362-371.
40. Öztürk, C., & Vardarlıer, P. (2020). Sağlığın Geliştirilmesi ve Sağlık İletişimi: Sağlık Kurumlarının Sosyal Medya Mecra Kullanımının İncelenmesi. Modern Leisure Studies, 2(1), 33-56.
41. Sargutan, E. (2005). Karşılaştırmalı Sağlık Sistemleri Yaklaşımı Kavram, Metot ve Uygulamalar. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 8(1), 81-111.
42. Sargutan, A. E. (2005). Sağlık Sektöründe Hizmet Talebi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 8(3), 430-457.
43. Soydan, B. (2023). Yeni Medya ve Sosyal Medya: Etik Sorunlar ve Çözüm Yaklaşımları. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 7(3), 198-215.
44. T.C. Resmi Gazete. (03.06.1979 / 16655). Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2238&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2238&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
45. T.C. Resmi Gazete. (14.04.1928 / 863). Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1219&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1219&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
46. T.C. Resmi Gazete. (31.01.1953 / 8323). 6023 sayılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6023&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6023&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=3) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
47. T.C. Resmi Gazete. (19.02.1960 / 10436). Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=412578&MevzuatTur=2&MevzuatTertip=3](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=412578&MevzuatTur=2&MevzuatTertip=3) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
48. T.C. Resmi Gazete. (15.05.1987 / 19461). Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3359&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3359&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
49. T.C. Resmi Gazete. (01.08.2001 / 24480). Hiperbarik Oksijen Tedavisi Uygulanan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4809&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4809&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
50. T.C. Resmi Gazete. (27.10.2014 / 29158). Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20164&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20164&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
51. T.C. Resmi Gazete. (30.09.2014 / 29135). Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20085&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=20085&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
52. T.C. Resmi Gazete. (06.10.2022 / 31975). Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunulan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39749&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39749&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
53. T.C. Resmi Gazete. (09.12.2022 / 32038). Organ Nakli Hizmetleri Yönetmeliği. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39872&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39872&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
54. T.C. Resmi Gazete. (29.07.2023 / 32263). Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetlerine Yönelik Yönetmelik. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=40264&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=40264&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
55. T.C. Resmi Gazete. (08.01.2025 / 32776). Ambulanslar ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=41246&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=41246&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
56. T.C. Resmi Gazete. (30.01.2025 / 32798). Özel Hastaneler Yönetmeliği. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=41265&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=41265&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
57. T.C. Resmi Gazete. (19.04.2025 / 32875). Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik. [https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=42369&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=42369&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
58. T.C. Ticaret Bakanlığı. (2024). 2023 Yılı Faaliyet Raporu. [https://ticaret.gov.tr/data/65e1730213b8768d8422d054/Ticaret%20Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%202023%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Faaliyet%20Raporu.pdf](https://ticaret.gov.tr/data/65e1730213b8768d8422d054/Ticaret%20Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%202023%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Faaliyet%20Raporu.pdf) (Erişim Tarihi: 30.11.2025)
59. T.C. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu. (2025). 2024 Yılı Raporu. [https://ticaret.gov.tr/data/67a4be8e13b87622acec68ee/REKLAM%20KURULU%202024_YILI_RAPORU.pdf](https://ticaret.gov.tr/data/67a4be8e13b87622acec68ee/REKLAM%20KURULU%202024_YILI_RAPORU.pdf) (Erişim Tarihi: 30.11.2025)
60. T.C. Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu Kararları. [https://ticaret.gov.tr/tuketici/ticari-reklamlar/reklam-kurulu-kararlari](https://ticaret.gov.tr/tuketici/ticari-reklamlar/reklam-kurulu-kararlari) (Erişim Tarihi: 30.11.2025)
61. Uluğ, A. S. (2015). AB ve Türk Hukukunda Reklam Uygulama Esasları Bakış Açısıyla Tüketicilerin Reklama Karşı Tutumu ve Satın Alma Davranışı Arasındaki İlişki. Doktora Tezi, Haliç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
62. Yüksel, D. (2016). Dişhekimliğinde Tanıtım ve Reklam Kavramlarının Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Okan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
63. Yükselen, C. (2003). Pazarlama İlkeler-Yönetim. Ankara: Detay Yayıncılık.
64. [https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024-53492](https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024-53492) (Erişim Tarihi: 02.09.2025)
65. [https://www.saglik.gov.tr/TR-107086/saglik-istatistikleri-yilligi-2023.html](https://www.saglik.gov.tr/TR-107086/saglik-istatistikleri-yilligi-2023.html) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
66. [https://sggm.saglik.gov.tr/](https://sggm.saglik.gov.tr/) (Erişim Tarihi: 18.10.2025)
67. [https://sozluk.gov.tr/](https://sozluk.gov.tr/) (Erişim Tarihi: 28.08.2025)
68. [https://www.ttb.org.tr/kutuphane/h_etikkural.pdf](https://www.ttb.org.tr/kutuphane/h_etikkural.pdf) (Erişim Tarihi: 01.10.2025)
69. [https://www.who.int/about/governance/constitution](https://www.who.int/about/governance/constitution) (Erişim Tarihi: 28.08.2025)
70. URL-1: www.mevzuat.gov.tr (Erişim Tarihi: 02.10.2025)
71. URL-2: www.mevzuat.gov.tr (Erişim Tarihi: 20.09.2025)
72. URL-3: [https://tuketici.ticaret.gov.tr/duyurular](https://tuketici.ticaret.gov.tr/duyurular) (Erişim Tarihi: 20.09.2025)
73. URL-4: www.rtuk.gov.tr (Erişim Tarihi: 20.12.2025)
74. URL-5: www.ticaret.gov.tr (Erişim Tarihi: 20.09.2025)
75. URL-6: www.ticaret.gov.tr (Erişim Tarihi: 20.12.2025)