Research Article

Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi

Volume: 11 Number: 2 August 2, 2024
TR EN

Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, gıda okuryazarlığının, yetişkinlerde, Akdeniz diyetine uyum ve beslenmeyle ilintili biyokimyasal parametreler (açlık glikozu, HDL, LDL ve toplam kolesterol, trigliserit, hemoglobin ve albümin) ile ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma Ekim 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında, İstanbul’da, Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi’ne başvuran toplam 245 yetişkin ile yürütülmüştür. Bireylerin genel bilgileri, gıda okuryazarlığı ve Akdeniz diyetine uyumu araştırmacılar tarafından yüz yüze sorgulanmıştır. Gıda okuryazarlığı, Gıda Okuryazarlığı Anketi Kısa Form (SFLQ) ile, Akdeniz diyetine uyum ise Akdeniz diyetine uyum ölçeği (MEDAS) ile saptanmıştır Katılımcıların biyokimyasal bulguları hastane dosyalarındaki mevcut güncel kayıtlardan elde edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %51,4’ünde gıda okuryazarlığının ve %67,5’inde Akdeniz diyetine uyumun yetersiz olduğu, kadınların gıda okuryazarlığı düzeyinin erkeklerden yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Gıda okuryazarlığı ile Akdeniz diyetine uyum arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Gıda okuryazarlığı yeterli olan grupta yetersiz gruba göre, HDL, hemoglobin ve albümin seviyelerinin yüksek (p<0,05), LDL, toplam kolesterol ve trigliserit seviyelerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Erkeklerde gıda okuryazarlığı puanının HDL ve albümin ile pozitif yönlü orta düzeyde korelasyon; kadınlarda ise açlık kan glikozu ile negatif, albümin ile pozitif korelasyon gösterdiği saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmada yetişkinlerde gıda okuryazarlığı ve Akdeniz diyetine uyumun yetersiz olduğu belirlenmiştir. Gıda okuryazarlığı ile Akdeniz diyetine uyum arasında bir ilişki bulunmamış ancak gıda okuryazarlığının beslenmeyle ilintili biyokimyasal göstergelerle ilişkili olduğu gösterilmiştir. Gıda okuryazarlığı optimal sağlıkla ilişkili biyokimyasal bulgular ile pozitif ilişkilidir, gıda okuryazarlığının geliştirilmesi beslenmeyle ilintili kronik hastalık risklerinin kontrol edilmesinde etkili olabilir.

Keywords

Ethical Statement

Araştırmanın Etik kurul onayı sunulmuştur.

References

  1. Ashley, H. Ng., ElGhattis, Y., Biesiekierski, J. R., & Moschonis, G. (2022). Assessing the effectiveness of a 4-week online intervention on food literacy and fruit and vegetable consumption in Australian adults: The online MedDiet challenge. Health Soc Care Community, 30(6), e4975-e4981. https://doi.org/10.1111/hsc.13909
  2. Barnaba, L., Intorre, F., Azzini, E., Ciarapica, D., Venneria, E., Foddai, M. S., Maiani, F., Raguzzini, A., & Polito, A. (2020). Evaluation of adherence to Mediterranean diet and association with clinical and biological markers in an Italian population. Nutrition, 77, 110813. https://doi.org/10.1016/j.nut.2020.110813
  3. Bookari, K. (2023). A cross-sectional exploratory study of food literacy among Saudi parents of adolescent children aged 10 to 19 years. Front Nutr. 6;9:1083118. https://doi.org/10.3389/fnut.2022.1083118
  4. Boslooper-Meulenbelt, K., Boonstra, M. D., van Vliet, I. M. Y., Gomes-Neto, A. W., Osté, M. C. J., Poelman, M. P., Bakker, S. J. L., de Winter, A. F., & Navis, G. J. (2021). Food Literacy Is Associated With Adherence to a Mediterranean-Style Diet in Kidney Transplant Recipients. J Ren Nutr, 31(6), 628-636. https://doi.org/10.1053/j.jrn.2020.12.010
  5. Durmus, H., Gökler, M. E., & Havlioğlu, S. (2019). Reliability and validity of the Turkish version of the short food literacy questionnaire among university students. Progress in Nutrition, 21(2), 333-338. https://doi.org/10.23751/pn.v21i2.7094
  6. EFAD, Fact Sheet, Food Literacy An Added Value for Health. European Specialist Dietetic Network for Public Health (ESDN-PH), March 2018. Erişim adresi https://www.eudap.org/acadp_listings/food-literacy-fact-sheet/ Erişim tarihi 15.10.2023
  7. García-Conesa, M. T., Philippou, E., Pafilas, C., Massaro, M., Quarta, S., Andrade, V., Jorge, R., Chervenkov, M., Ivanova, T., Dimitrova, D., Maksimova, V., Smilkov, K., Ackova, D. G., Miloseva, L., Ruskovska, T., Deligiannidou, G. E., Kontogiorgis, C. A., & Pinto, P. (2020). Exploring the Validity of the 14-Item Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS): A Cross-National Study in Seven European Countries around the Mediterranean Region. Nutrients, 12(10). https://doi.org/10.3390/nu12102960
  8. Gökler, M., Durmuş, H., & Havlioğlu, S. (2020). Food literacy can described adequate? Optimizing cut-off scores for the short food literacy questionnaire (SFLQ). Mediterranean Journal of Nutrition and Metabolism, 13, 119-126. https://doi.org/10.3233/MNM-190363

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Nutritional Science

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

July 22, 2024

Publication Date

August 2, 2024

Submission Date

November 7, 2023

Acceptance Date

February 12, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 11 Number: 2

APA
Aksoy Canyolu, B., Dönmez, B., Yılmaz Önal, H., & Güneş, F. E. (2024). Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 11(2), 404-416. https://doi.org/10.21020/husbfd.1387455
AMA
1.Aksoy Canyolu B, Dönmez B, Yılmaz Önal H, Güneş FE. Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi. HUFHSJ. 2024;11(2):404-416. doi:10.21020/husbfd.1387455
Chicago
Aksoy Canyolu, Burcu, Büşra Dönmez, Hülya Yılmaz Önal, and Fatma Esra Güneş. 2024. “Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum Ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 11 (2): 404-16. https://doi.org/10.21020/husbfd.1387455.
EndNote
Aksoy Canyolu B, Dönmez B, Yılmaz Önal H, Güneş FE (August 1, 2024) Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 11 2 404–416.
IEEE
[1]B. Aksoy Canyolu, B. Dönmez, H. Yılmaz Önal, and F. E. Güneş, “Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi”, HUFHSJ, vol. 11, no. 2, pp. 404–416, Aug. 2024, doi: 10.21020/husbfd.1387455.
ISNAD
Aksoy Canyolu, Burcu - Dönmez, Büşra - Yılmaz Önal, Hülya - Güneş, Fatma Esra. “Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum Ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 11/2 (August 1, 2024): 404-416. https://doi.org/10.21020/husbfd.1387455.
JAMA
1.Aksoy Canyolu B, Dönmez B, Yılmaz Önal H, Güneş FE. Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi. HUFHSJ. 2024;11:404–416.
MLA
Aksoy Canyolu, Burcu, et al. “Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum Ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, vol. 11, no. 2, Aug. 2024, pp. 404-16, doi:10.21020/husbfd.1387455.
Vancouver
1.Burcu Aksoy Canyolu, Büşra Dönmez, Hülya Yılmaz Önal, Fatma Esra Güneş. Gıda Okuryazarlığının, Akdeniz Diyetine Uyum ve Beslenmeyle İlintili Biyokimyasal Bulgularla İlişkisi. HUFHSJ. 2024 Aug. 1;11(2):404-16. doi:10.21020/husbfd.1387455