YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİ KİTAPLARINDA “-MIŞ” VE “-IMIŞ” BİÇİMBİRİMLERİNİN KANITSALLIK İŞLEVLERİNİN İNCELENMESİ
Öz
Konuşurun ifade ettiği önermeyle ilgili bilgi kaynağının ve türünün belirtildiği dilbilgisi kategorisi olan kanıtsallık, dillerde farklı anlamsal ayrımlara ve işaretlenme biçimlerine sahiptir. Türkçede bilginin kaynağı “-mIş” ve “-ImIş” biçimbirimleriyle dilbilgisel olarak işaretlenmektedir. Bu çalışmada ilgili biçimbirimlerin kanıtsallık işlevinin biçim, anlam ve kullanım bakımından değerlendirilmesi amacıyla Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanmış Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti A2 ve B2 ders kitaplarından 2 ünite ve Ankara Üniversitesi tarafından hazırlanmış Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe Seti 1, 2 ve 3 ders kitaplarından 5 ünite doküman analizi yöntemi ile incelenmiştir. İnceleme sonucunda biçimbirimlerin “tanık olmama, dolaylı tecrübe, belirsizlik, şüphe, söylenti, aktarım, küçümseme, şaşırma, sonradan fark etme” işlevlerine yer verildiği tespit edilmiştir. Yeni Hitit YİT kitaplarında açık bir dilbilgisi öğretimi yapıldığı, biçime önem verildiği ancak etkinliklerin bağlamdan uzak olduğu görülmüştür. Yedi İklim Türkçe ders kitaplarında örtük bir dilbilgisi öğretimi benimsendiği, etkinliklerin bağlam içerisinde verildiği, yapıdan çok anlam ve kullanıma önem verildiği görülmüştür. Bu çerçevede incelenen kitaplardaki etkinliklerde kanıtsallık işlevini kavratma amacıyla biçimin yanı sıra anlam ve kullanımlarının göz önünde bulundurması gerektiği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kanıtsallık, biçimbirim, dilbilgisi öğretimi, kitap incelemesi, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi
Kaynakça
- Aikhenvald, A. Y. (2004). Evidentiality. Oxford University Press.
- Aksan, D. (1997). Anlambilim Konuları ve Türkçenin Anlambilimi. Ankara: Bilgi Yayınevi.
- Aksu-Koç, A. (2000). Some Aspects of the Acquisition of Evidentials in Turkish. L. Johanson and B. Utas (Ed.), Evidentials: Turkic, Iranian and Neighbouring Language içinde (ss. 15-28). The USA: De Gruyter Mouton.
- Aksu-Koç, A., Ögel-Balaban, H. ve Alp, İ. E. (2009). Evidentials and Source Knowledge in Turkish. T. Matsui & S. A. Fitneva (Ed.), Evidentiality: A Window into Language and Cognitive Development içinde (ss. 13-28). the USA: Wiley.
- Aksu-Koç, A. ve Slobin, D. I. (1986). A Psychological Account of the Development and Use of Evidentials in Turkish. W. Chafe & J. Nichols (Ed.), Evidentiality: The Linguistic Coding of Epistemology içinde (ss. 159-167). the USA: Ablex.
- Aksu-Koç, A. A. ve Slobin, D. I. (1982). Tense, Aspect and Modality in the Use of the Turkish Evidential. P. J. Hopper (Ed.), Tense Aspect: Between Semantics and Pragmatics içinde (ss. 185-200). the Netherlands: Benjamins.
- Aslan Demir, S. (2013). Türkmencede Kanıtsallık/Evidensiyellik. Leyla Karahanlı Armağanı (Kolektif) içinde (ss. 409-419). Ankara: Akçağ Yayınları.
- Bacanlı, E. (2008). Türkiye Türkçesindeki –miş Ekinin Dolaylılık ve Dolaylılık-Dışı Kullanımlarında Zamansal Atıf. bilig, (44), 1-24.
- Başutku, S., Kaya, S. ve Tomak, E. (2016). Macaristan’da Türkçe Öğretimi, Karşılaşılan Güçlükler ve Çözüm Önerileri. H. Develi, Ş. Ateş, Ş. Çobanoğlu, M. Balcı, İ. Gültekin, N. Temur, R. Ademi, M. Kurt, İ. Erdem, H. Karatay, D. Melanlıoğlu, O. Mert, S. Bilav ve M. Ülker (Ed.), Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Yöntem ve Uygulamalar içinde (C. 2, ss. 169-209). İstanbul: Kültür Sanat Basımevi.
- Bosnalı, S. ve Kahraman, C. (2017). Türkçe ve Japoncada Kanıtsallık. Söylem Filoloji Dergisi, 2(2), 293-313.