İKİNCİ/YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE ÖYKÜ KULLANIMI: VERGİ İTİRAZI NASIL YAPILIR?

Yıl 2026, Sayı: 10, 7 - 24, 27.02.2026

Derya Devrimsel

https://izlik.org/JA38SX49FK

Öz

İkinci/yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öğretim materyali olarak edebî metinler önemli bir yer tutmaktadır. Dil öğretiminde dilin nasıl işlevsel bir hâle geldiği metin bağlamı ile daha iyi anlaşılmaktadır. Anlatı metinlerinden biri olan öykünün ikinci/yabancı dil öğrenicilerinin hedef dilde; okuduğunu anlama, eleştirel düşünme, yaratıcılık, problem çözme vb. becerilerini olumlu yönde etkileyebileceği düşüncesinden hareketle bu çalışmada Muzaffer İzgü’nün Bando Takımı kitabında yer alan “Vergi İtirazı Nasıl Yapılır?” adlı öyküsüne yer verilmiştir. Bu öykü, C1 düzeyi kazanımları çerçevesinde ele alınmış olup Todorov’un öykü çözümleme yöntemi uygulanmıştır. Bu çözümlemenin amacı öğrenicilerin öykü unsurlarının özelliklerini fark ederek okuduklarını anlamalarına ve eleştiri yapabilmelerine yardımcı olmaktır. Çalışmanın sonucunda bazı öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Edebiyat , edebî metin , anlatı metni , öykü , ikinci/yabancı dil olarak Türkçe öğretimi

The Use of Literary Texts as Materials in Teaching Turkish as a Second/Foreign Language: How Do You File a Tax Appeal?

https://izlik.org/JA38SX49FK

Öz

Literary texts are significant as instructional materials in teaching Turkish as a second or foreign language. The functional nature of language in the learning process is better understood within the context of texts. Based on the idea that short stories, as a type of narrative text, can positively impact second/foreign language learners’ skills in the target language—such as reading comprehension, critical thinking, creativity, and problem-solving, this study examines the short story How to File a Tax Appeal? From Muzaffer İzgü’s book Bando Takımı. This story has been analyzed within the framework of C1-level learning objectives using Todorov’s narrative analysis method. The primary aim of this analysis is to help learners recognize the characteristics of narrative elements, thereby enhancing their reading comprehension and ability to critically evaluate texts. The study concludes with several recommendations.

Anahtar Kelimeler

Literature , literary text , narrative text , short story , teaching Turkish as a second/foreign language

Kaynakça

• Aktan, F. (2019). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Halide Edip Adıvar’ın Himmet Çocuk Hikâyesinin B1-B2 Düzeyinde Sadeleştirilmesi ve Etkinlik Hazırlanması [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi. Çanakkale.
• Aşçı, Y. ve Topçu Tecelli, N. (2020). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Okuma ve Yazma Becerisi Geliştirmeye Yönelik Öykü Kullanımı. HÜTAD Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (32), 203-220.
• Aşkın Balcı, H. (2018). Metindilbilimin ABC’si. İstanbul: Say Yayınları.
• Ay, S. (2020). Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Sait Faik Abasıyanık’ın ‘Birtakım İnsanlar’ Adlı Hikâyesinin B1 Seviyesine Sadeleştirilmesi [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Akdeniz Üniversitesi. Antalya.
• Babaee, R. ve Yahya, W. R. B. W. (2014). Significance of Literature in Foreign Language Teaching. International Education Studies, 7(4), 80-85.
• Bakan, H. (2012). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Metindilbilimsel Ölçütler Çerçevesinde Bir Sadeleştirme Denemesi: Sait Faik Abasıyanık, “Meserret Oteli” [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi. Ankara.
• Bibby, S. ve McIlroy, T. (2013). Literature in Language Teaching: What, Why, and How. The Language Teacher, 37(5), 19-21.
• Bilgiç, B. (2021). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Metin Değiştirim Teknikleri Çerçevesinde Tarık Buğra’nın ‘Hayat Böyledir İşte’ Adlı Hikâyesinin A2 Düzeyine Uyarlanması [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi. İstanbul.
• Brinker, K. (1992). Linguistische textanalyse. Berlin.
• Brumfit, C. ve Carter, R. (Ed.). (1986). Literature and Language Teaching (C. 289). Cambridge University Press.
• Carter, R. (2007). Literature and Language Teaching 1986-2006: A Review. International Journal of Applied Linguistics, 17(1), 3-13.
• Carter, R. ve Long, M.N. (1991). Teaching Literature. Harlow: Longman.
• Collie, J, Slater, S. (1987). Literature in the Language Classroom (2. bs.). Cambridge: Cambridge University Press.
• D-AOBM. (2020). Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni: Öğrenme, Öğretme ve Değerlendirme (Tamamlayıcı Cilt). Millî Eğitim Bakanlığı. (2001). 16.01.2023 tarihinde https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_01/04144518_cefr_tr.pdf adresinden erişildi.
• Daskalovska, N. ve Dimova, V. (2012). Why Should Literature be used in the Language Classroom?. Procedia- Social And Behavioral Sciences, 46, 1182-1186.
• Demirel, İ. F. (2019). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Uyarlanmış Metinlerin Okuduğunu Anlama Başarısına Etkisi [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi. İstanbul.
• Duke, C. R. (1974). Teaching the Short Story. The English Journal, 63(6), 62-67.
• Durmuş, M. (2013). İkinci/Yabancı Dil Öğretiminde Özgün ve Değiştirilmiş Dilsel Girdi Üzerine. Turkish Studies International Periodical Fort he Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(1), 1291-1306.
• Erdem İpek, M. (2018). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Metindilbilimsel Ölçütler Çerçevesinde Mustafa Kutlu’nun Ya Tahammül Ya Sefer İsimli Hikâyesinin Sadeleştirilmesi [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi. Ankara.
• Erden, A. (2010). Kısa Öykü ve Dilbilimsel Eleştiri. Bizim Büro Yayınevi.
• Erkaya, O. R. (2005). Benefits of Using Short Stories in the EFL Context. Online Submission, 8, 38-49.
• Eroğlu, S. (2015). Metindilbilimsel Ölçütler Çerçevesinde Ömer Seyfettin’in “Üç Nasihat” Hikâyesinin Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Sadeleştirme Denemesi [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi. Ankara.
• Gajdusek, L. (1988). Toward Wider Use of Literature in ESL: Why and How. TESOL Quarterly, 22, 227-257
• Günay, V. D. (2007). Metin Bilgisi. İstanbul: Multilingual.
• Gürler, H. (2017). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Sait Faik Abasıyanık’ın Hikâyelerinin A1-A2 Seviyesine Uyarlanması [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi. Konya.
• İzgü, M. (1993). Bando Takımı. Bilgi Yayınevi.
• Kaymaz, Z. (2018). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Sabahattin Ali’nin Apartman ve Köpek İsimli Hikâyelerinin A1- A2 Seviyesine Uygun Sadeleştirme Çalışması [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi. Ankara.
• Khatib, M., Rezaei, S. ve Derakhshan, A. (2011). Literature in EFL/ESL Classroom. English language Teaching, 4(1), 201-208.
• Koban Koç, D. (2015). Türkçenin Yabancı/İkinci Dil Olarak Öğretiminde Beceri Öğretimi. A. Sarıçoban (Ed.), Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Metodolojisi içinde (ss. 157-188). Anı Yayıncılık.
• Kutlu, A. (2015). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Ömer Seyfettin’in Kaşağı ve Perili Köşk Adlı Hikâyelerinin A1-A2 Seviyesine Uyarlanması [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi. Ankara.
• Kutlu, A. (2021). Yabancı Dil Olarak Türkçenin Öğretiminde Peyami Safa’nın Öykülerinin A2 Seviyesine Uyarlanması [Basılmamış Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi. Ankara.
• Lazar, G. (1993). Literature and Language Teaching: A Guide For Teachers and Trainers. UK: Cambridge University Press.
• Littlewood, W. (2000). Literature in the School Foreign-Language Course. C.J. Brumfit ve R.A. Carter (Ed.), Literature and Language Teaching içinde (ss. 177-183) Oxford: Oxford University Press.
• Maley, A. ve Prowse P. (2013). Reading. B. Tomlinson (Ed.), Applied Linguistics and Materials Development içinde (ss. 165-182). Continuum International Pub. Group. Doi: https://doi.org/10.5040/9781472541567
• Marckwardt, A. H. (1978). The Place of Literature in the Teaching of English as a Second Language. University Press of Hawaii.
• Marquardt, W. F. (1967). Literature and Cross-Culture Communication in the Course in English for International Students. The Florida Foreign Language Reporter, 5(2), 9-10.
• Marshall, M. (1979). Love and Death in Eden: Teaching English Literature to ESL Students. TESOL Quarterly, 13, 331- 337.
• McConochie, J. (1985). “Musing on the Lamp-Flame”: Teaching a Narrative Poem in a College-Level ESOL Class. TESOL Quarterly, 19, 125-136.
• McKay, S. (1982). Literature in the ESL Classroom. Tesol Quarterly, 16(4), 529-536.
• Mercan, Ö. (2018). Muzaffer İzgü Öykülerindeki Söylem Biçeminin Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimine Uygunluğu [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi. Ankara.
• Oster, J. (1985). The ESL Composition Course and the Idea of a University. College English, 47, 66-76.
• Oster, J. (1989). Seeing with Different Eyes: Another View of Literature in the ESL Class. Oxford: Oxford University Press.
• Özmen, C. (2019). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Metin Değiştirim Teknikleriyle Öykülerin Yeniden Oluşturulması [Basılmamış Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi. Ankara.
• Öztokat, N. T. (2005). Yazınsal Metin Çözümlemesinde Kuramsal Yaklaşımlar. İstanbul: Multilingual Yayınları.
• Pourkalhor, O. ve Kohan, N. (2013). Teaching Reading Comprehension Through Short Stories in Advance Classes. Asian Journal of Social Sciences & Humanities, 2(2), 52-60.
• Povey, J. (1979). The Teaching of Literature in Advanced ESL Classes. M. Celce-Murcia ve L. McIntosh (Ed.), Teaching English as a Second or Foreign Language içinde (ss. 162-186). Rowley, MA: Newbury House.
• Spack, R. (1985). Literature, Reading, Writing, and the ESL Student. TESOL Quarterly, 19, 703-72.
• Süner, R (2018). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Yazınsal Metinlerin B1 Düzeyine Uyarlanması: Eskici Örneği [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi. Ankara.
• Türker, F. (1991). Using Literature in Language Teaching. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(6). 299-305.
• Türkiye Maarif Vakfı. (2020). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı. İstanbul: Matsis Matbaa.
• Widdowson, H. (1979). Explorations in Applied Linguistics. Oxford, UK: Oxford University Press.
• Yaşar, S. A. (2019). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Metin Uyarlama ve Memduh Şevket Esendal’ın Pazarlık Hikâyesinin A2 Seviyesine Göre Uyarlanması [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dumlupınar Üniversitesi. Kütahya.
• Yayan, H. (2019). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Refik Halit Karay’ın Eskici ve Testi Adlı Hikâyelerinin A2 Seviyesine Uyarlanması [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi. Nevşehir.
• Yazıcı, N. (2017). Türk Dili ve Edebiyatı Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar: Öğretim Yöntemi Olarak Soruların Niteliği ve Kullanımı. Turkish Studies, 12(17), 535-560.