TÜRKİYE VE KAZAKİSTAN’DA YABANCILARA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ: ÖĞRENCİ PROFİLLERİ VE ÖĞRENME FARKLILIKLARI AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME

Yıl 2026, Sayı: 10, 25 - 38, 27.02.2026

Büşra Dökmeci

https://izlik.org/JA83CX35LC

Öz

Bu çalışma, Türkiye ve Kazakistan bağlamlarında yabancı dil olarak Türkçe öğretimi uygulamalarını, öğrenici profilleri ve öğrenme süreçlerindeki farklılıklar çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel bir yaklaşımla yürütülmüş olup ilgili akademik çalışmalar ve resmî belgeler üzerinden literatür temelli bir analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, her iki bağlamda yabancı dil olarak Türkçe öğretimine ilişkin öğrenici profilleri, öğrenme amaçları, öğrenme süreçleri ve öğretim ortamları, mevcut araştırmalar ışığında değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye bağlamında Türkçe öğrenen yabancıların öğrenme amaçları ve dil kullanım bağlamlarının çeşitlilik gösterdiğini; öğretim süreçlerinin ise iletişim temelli ve etkileşim odaklı uygulamalarla desteklendiğini ortaya koymaktadır. Kazakistan bağlamında ise Türkçe öğretiminin büyük ölçüde üniversiteler ve kurumsal çerçeveler içinde yürütüldüğü, öğrenme sürecinin sosyokültürel çevre, öğretim bağlamı ve ana dil etkisi gibi değişkenlerle şekillendiği görülmektedir. Türkçe ile Kazakça arasındaki dilsel yakınlık, öğrenme sürecinde hem kolaylaştırıcı hem de belirli güçlükler doğurabilen bir unsur olarak değerlendirilmiş; bu değişkenin tek başına açıklayıcı olmadığı vurgulanmıştır. Çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öğrenici profillerinin ve bağlamsal farklılıkların dikkate alınmasının önemine dikkat çekmekte; her iki bağlam için genelleyici iddialardan kaçınarak, öğretim yöntemleri, materyaller ve programların bağlama ve öğrenici özelliklerine duyarlı biçimde geliştirilmesine yönelik çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yabancılara Türkçe öğretimi , Türkiye , Kazakistan , öğrenme farklılıkları , karşılaştırmalı analiz

Teaching Turkish as a Foreign Language in Turkey and Kazakhstan: An Evaluation in Terms of Student Profiles and Learning Differences

https://izlik.org/JA83CX35LC

Öz

This study aims to comparatively examine the practices of teaching Turkish as a foreign language in the contexts of Türkiye and Kazakhstan, with a focus on differences in learner profiles and learning processes. Adopting a qualitative approach, the research is based on a literature-driven analysis of relevant academic studies and official documents. Within this framework, existing research evaluates learner profiles, learning purposes, learning processes, and instructional environments related to the teaching of Turkish as a foreign language in both contexts. The findings indicate that, in the Turkish context, learners of Turkish as a foreign language demonstrate diverse learning purposes and language-use contexts, and that instructional practices are largely supported by communicative and interaction-oriented approaches. In the Kazakhstani context, Turkish language teaching is primarily conducted within universities and institutional frameworks, with learning processes shaped by variables such as the sociocultural environment, instructional context, and first-language influence. Linguistic proximity between Turkish and Kazakh is considered a factor that may both facilitate learning and give rise to certain challenges; however, this variable is not treated as independently explanatory. The study emphasizes the importance of considering learner profiles and contextual differences in the teaching of Turkish as a foreign language and offers context-sensitive implications for the development of teaching methods, materials, and programs, while avoiding generalizing claims for either context.

Anahtar Kelimeler

Teaching Turkish as a foreign language , Turkey , Kazakhstan , learning differences , comparative analysis

Kaynakça

• Babacan, G. ve Bayrak Cömert, Ö. (2023). Dijitalleşme ile Yabancılara Türkçe Öğretiminde Değişen Öğrenici Profili ve Öğrenme Alışkanlıkları. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi, 3(1), 13-31. https://doi.org/10.47834/utoad.54
• Barın, E. (2004). Yabancılara Türkçe öğretiminde ilkeler. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (1), 19-30.
• Biçer, N. ve Alan, Y. (2019). Türk Soylulara Türkçe Öğretimi İle İlgili Çalışmalara Genel Bir Bakış. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(1), 143-157.
• Creswell, J. W. (2013). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (4. bs.). Sage.
• Demirel, A. ve Yalçın, Ç. (2021). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenlerin Başarılarını Etkileyen Unsurlar Üzerine Öğretici Görüşleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö10), 22-43.
• Demirel, Ö. (2003). Yabancı Dil Öğretimi. Pegem Yayıncılık.
• Duman, B. ve Öncül, V. (2023). Kazakistan’da Türk Dili Çalışmaları. Y. Yılmaz ve Ö. Çangal (Ed.), Yurt Dışında Türkoloji ve Türkçe Öğretimi 3: Dünyada Türkçe Öğretimi içinde (ss. 128-153). FENOMEN & RumeliYA Yayıncılık Publishing.
• Ellis, R. (2008). The Study of Second Language Acquisition (2. bs.). Oxford University Press.
• Göçer, A. (2015). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Konuşma Becerisinin Kazandırılması. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 21-36.
• Göçer, A. ve Moğul, S. (2011). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi İle İlgili Çalışmalara Genel Bir Bakış. Electronic Turkish Studies, 6(3), 797-810.
• Odlin, T. (1989). Language Transfer: Cross-linguistic Influence in Language Learning. Cambridge University Press.
• Oxford, R. L. (1990). Language Learning Strategies: What Every Teacher Should Know. Newbury House.
• Tok, M. ve Yığın, M. (2013). Yabancı Uyruklu Öğrencilerin Türkçe Öğrenme Nedenlerine İlişkin Bir Durum Çalışması. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, (8), 132-147.
• Zhumakanova, T. (2020). Kazakistan’da Yükseköğretimde Türkiye Türkçesini Öğrenen Öğrencilerin Türkoloji Bölümünü Seçme Sebepleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Sakarya.