ARAPÇA ANA DİLİNE SAHİP ÖĞRENCİLERİN TÜRKÇE DİLBİLGİSİ ÖĞRENİRKEN KARŞILAŞTIKLARI GÜÇLÜKLER (ÜRDÜN ÖRNEĞİ)

Yıl 2026, Sayı: 10, 51 - 69, 27.02.2026

Rand Mohammad Khaleel , Ömer Özkan

https://izlik.org/JA97ES75NX

Öz

Bu çalışma, öğrencilerin Türkçe dilbilgisi öğrenme sürecinde karşılaştıkları güçlükleri Ürdün örneği üzerinden karma bütüncül desen ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma nicel araştırma yaklaşımı esas alınarak yürütülmüş ve açık uçlu sorular aracılığıyla elde edilen nitel verilerle desteklenmiştir. Çalışma grubunu Ürdün’de Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen toplam 54 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak dört dereceli Likert tipi ölçek ve açık uçlu sorulardan oluşan bir anket kullanılmıştır. Nicel veriler frekans (f) ve yüzde (%) değerleriyle analiz edilmiş; nitel veriler ise betimsel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin özellikle dilbilgisi kurallarını anlama (%77,8), fiil çekimlerini doğru kullanma (%74,1), eklerin kullanımı (%75,9), sözdizimi (%68,5) ve ünlü uyumu (%64,8) alanlarında belirgin güçlük algısına sahip olduklarını göstermektedir. Buna karşılık öğrencilerin %81,5’i dilbilgisi konularının açık ve anlaşılır biçimde işlendiğini, %83,3’ü ise öğretmenden yeterli geri bildirim aldıklarını belirtmiştir. Bununla birlikte katılımcıların %79,6’sı, öğrencilerin dilbilgisi kurallarını gerçek kullanım bağlamlarında uygulayarak pekiştirmelerine imkân tanıyan uygulama temelli etkinliklere daha fazla ihtiyaç duyduklarını ifade etmiştir. Bu bulgular doğrultusunda, öğrencilere yönelik Türkçe dilbilgisi öğretiminde karşıtsal çözümleme yaklaşımının benimsenmesi ve uygulama ağırlıklı öğretim stratejilerinin güçlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi , dilbilgisi öğrenme güçlükleri , ana dili Arapça olan öğrenciler , ana dil aktarımı , Ürdün

Etik Beyan

Bu çalışmada kullanılan veri toplama yöntemi için Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu’ndan 25.11.2025 tarihli ve 18 sayılı toplantı kararı ile etik kurul izni alınmıştır (Araştırma Kodu: 2025-2061).

Grammatical Difficulties Encountered by Arabic Native-Speaking Students in Learning Turkish: The Case of Jordan

https://izlik.org/JA97ES75NX

Öz

This study examines the difficulties encountered by students in learning Turkish grammar in the Jordanian context, using a mixed-methods approach. The research was conducted primarily using a quantitative design and supported by qualitative data obtained from open-ended questions. The study group consisted of 54 students learning Turkish as a foreign language in Jordan. Data were collected through a questionnaire that included a four-point Likert scale and open-ended items. Quantitative data were analysed using frequency (f) and percentage (%) statistics, while qualitative data were analysed through descriptive content analysis.
The findings reveal that students experience considerable difficulties in understanding grammar rules (77.8%), correctly using verb conjugations (74.1%), suffixes (75.9%), syntax (68.5%), and vowel harmony (64.8%). Nevertheless, 81.5% of students stated that grammar topics were presented clearly, and 83.3% reported receiving sufficient feedback from their teacher. However, 79.6% emphasized the need for more application-based activities that enable students to reinforce grammar rules through real-life practice. Based on these findings, the study concludes that adopting a contrastive analysis approach and strengthening application-based teaching strategies are necessary in Turkish grammar instruction.

Anahtar Kelimeler

Teaching Turkish as a foreign language , grammatical learning difficulties , Arabic native-speaking learners , language transfer , Jordan

Etik Beyan

Ethical approval for the data collection method used in this study was obtained from the Gazi University Ethics Committee with the decision of the meeting dated 25.11.2025 and numbered 18 (Research Code: 2025-2061).

Kaynakça

• Akkaya, A. ve Gün, M. (2016). Araplara Türkçe Öğretiminde Karşılaşılan Sorunlar: Ürdün Örneği. Turkish Studies, 11(3), 9-18.
• Arslan, K. ve Arslan, M. (2025). Arapça ve Kürtçe Açısından Türkçenin Fonetik ve Morfolojik Yapısının Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenimine Etkisi. IJSSAR International Journal of Social Sciences and Academic Research, 2(4), 95-112. Doi: 10.52096/issar.02.04.06
• Aydoğdu, İ. ve Alyılmaz, S. (2024). The Use of Mind Mapping Technique in Acquisition of Grammar Structures in Foreign Language Teaching. Kastamonu Eğitim Dergisi, 32(4), 692-701.
• Barın, E. (2004). Yabancılara Türkçe Öğretiminde İlkeler. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), 1, 19-30.
• Boylu, E., Ustabulut, M. ve İnal, E. (2022). Grammar-Learning Beliefs of Students Who Learn Turkish as a Foreign Language. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9(1), 32-50.
• Çiçek, S. (2025). Türkçe A1 Kurunu Tamamlayan Arap Öğrencilerin Sesli Okuma Hataları ve Sebepleri. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, 8(2), 185-201.
• Çiftçi, Ö. ve Demirci, R. (2019). Ana Dili Olarak Arapça Konuşan Öğrencilere Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Yalancı Eşdeğer Kelimelerin Rolü. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 628-644.
• Işık, H. ve Banı Issa, M. A., (2021). Türkiye-Ürdün İlişkileri. 20. Yüzyılda Türkiye-Ortadoğu İlişkileri içinde (ss. 565-588). Pegem Akademi.
• İnan, R. ve Öztürk, M. (2015). Değişkenler Açısından Araplara Türkçe Öğretimi (Ürdün-Mısır Örneği). The Journal of Academic Social Sciences, 18, 377-392.
• Kırbaş, G. (2019). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Ürdünlülerin Yazılı Anlatımlarının Ses Bilgisi Bakımından İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, (5), 29-48.
• Kutsarova, S. (2025). An Attempt at Outlining the Major Features of Compositional Aspect in Modern Turkish. Athens Journal of Philology, 12(1), 49-74.
• Perkins, K. ve Zhang, L. J. (2024). The Effect of First Language Transfer on Second Language Acquisition and Learning: From Contrastive Analysis to Contemporary Neuroimaging. RELC Journal, 55(1), 162-178. Doi: https://doi.org/10.1177/00336882221081894
• Tunç, K. ve Arslan, M. (2024). Arap Öğrencilerin Türkçe Okuma Becerilerinin Gelişiminde Karşılaştıkları Sorunlar: Bağdat Örneği. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(40), 104-124. Doi: https://doi.org/10.52096/usbd.9.40.07