Kurumsal Din Eğitiminde İlahiyat Çıkmazı

Öz

Bu çalışma, kuruluşunun yüzüncü yılında ilahiyat tecrübesinin din eğitimi üzerindeki etkilerini ve sonuçlarını incelemektedir. İlahiyat fakültesi, Batılı eğitim sistemine geçişle birlikte kapatılan medreselerin yerine kurulan modern bir din eğitimi kurumudur. Ancak bu kurum, dokuz asırlık bir din eğitimi tecrübesini temsil eden medrese geleneğini sahiplenmemiştir. Medreselerde olduğu gibi yoğun bir şer‘î ilimler öğretimi yapmaktan ziyade bilimsel araştırma metotlarına dayalı olarak dinî ilimlerin tarihini inceleme, onları yeniden anlama ve yorumlama üzerine odaklanmıştır. Böylece medresenin ihmal ettiği düşünülen dinin hikmet ve aklî boyutunu ihya etmeyi hedeflemiştir. Makalede, ilahiyatın dayandığı zemini ve gelenekten ayrıştığı yönleri tespit etmek amacıyla dinî bilginin kurumsal tarihi karşılaştırmalı olarak incelenerek bu yeni eğitim modelinin klasik dinî bilgi anlayışını nasıl dönüştürdüğü ortaya konmak istenmiştir. Bu incelemede, ilahiyat araştırmalarında akademik yöntemlerle düşünce ve tarih alanında kıymetli çalışmalar ortaya konulduğu, ancak aynı yöntemlerin şer‘î bilgiyi açıklamakta da kullanılmasının dinin aşkın boyutunun zayıflamasına yol açtığı tespit edilmiştir. Bu da inanç ve dinî bilgi alanında bir krize sebep olmuştur. Şer‘î hükümlerin kendi usullerine göre öğretilmesini sağlayacak tedbirler alınmadığı takdirde bu bilgi krizinin daha da derinleşeceği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• ilahiyat faültesi
• medrese
• din eğitimi

Kaynakça

1. Adıvar, Adnan. Tarih Boyunca İlim ve Din. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1987. Afif, Yahya. “Vebali Müderris Beylerin Boynuna”. Sebîlürreşâd 24, sy 602 (t.y.): 57.
2. Akgün, Sinem. “Tunus Modernleşmesinde Ulemanın Rolü”. Yüksek Lisans, Sakarya Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsü, 2023.
3. Akyıldız, Ali. “Meclis-i Vâlâ-i Ahkâm-ı Adliyye”. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi, 28:250-51. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2003.
4. Akyüz, Yahya. Türk Eğitim Tarihi. 27. bs. Ankara: Pegem Akademi, 2015. Altuntaş, Mustafa Celil. “Osmanlı’da Hadis İlminin Mahiyetine Dair Bazı Gözlemler”. İçinde Osmanlı’da İlm-i Hadis, editör Bekir Kuzudişli, Zekeriya Güler, ve Mustafa Celil Altuntaş. İstanbul: İSAR Yayınları, 2020.
5. Arabacı, Caner. Konya Medreseleri. Konya: Konya Ticaret Odası Yayınları, 1998.
6. Arıkan, Adem. Bağdat’ta Meşhed-i Ebû Hanife Medresesi Tarihçesi, 2. bs. Ankara: İlahiyat 2025.
7. Arslan, Hüsamettin. Epistemik Cemaat. İstanbul: Paradigma Yayıncılık, 2007. Aydın, İnayet. Akademik Etik. Ankara: Pegem Akademi, 2016.