İzmir’de Unutulmuş Bir Kahvehane Oyunu; “Aşık-Meşe”

Öz

İzmir’de 1970’li yıllara kadar 18 yaş üstü erkekler tarafından oynanan “Aşık-Meşe” adlı oyun,“Meşe Kahvesi” denen mekanlarda yer bulmuş, günümüzde ise unutulmuştur. Urfa’da “Gülle” , Tire’de “Karambol” adıyla açık alanlarda erişkin erkekler tarafından halen oynanan benzer oyunlar vardır. “Aşık-Meşe” adından da anlaşılacağı gibi aşık ve meşe ile oynanan basit bir oyundur. Bu oyunun sahasının hazırlanması oldukça itina isteyen bir süreçtir. Bazı kahvehanelerin bahçelerine bu oyunun sahalarını ekleyip, sürekli bakımlarını yapmaları oyunun yayılmasında etkili olmuştur. Bu çalışma; “Aşık-Meşe” oyununu oynamış olan Celal Tezanlar, dedesi Basmane semtinde kahvehane sahibi olan Kemal Ustaoğlu ve “Meşe Kahvesi” olarak bilinen Mumcu Kahvesi’ni ailesinden devralarak halen işletmekte olan Rasim Turan’ın anlatımları, ayrıca; İzmir’de ve Urfa’da bir tıp doktoru olarak halkın içersinde yaşayan yazarın kendi anılarıyla şekillendirilmiştir. Bu çalışmayla; İzmir’de “Aşık-Meşe” gibi toplum hafızasından silinmiş olan bir oyununun tekrar hatırlanması, erişkin erkekler tarafından oynanmasının tarihsel ve sosyolojik nedenlerinin araştırılması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Aşık
• Meşe
• Meşe Kahvesi
• Erişkin Oyunu

A Forgotten Coffeehouse Game in İzmir; “Aşık-Meşe”

Öz

The game called “Aşık-Meşe”, which was played by men over the age of 18 until the 1970s in İzmir, found its place in places called “Meşe Kahvesi” (Meşe Coffeehouse) but has been forgotten today. There are similar games called “Gülle” in Urfa and “Karambol” in Tire that are still played by adult men in open areas. “Aşık-Meşe”, as its name suggests, is a simple game played with an ash and an oak. Preparing the field of this game is a process that requires a lot of care. The fact that some coffeehouses added fields of this game to their gardens and constantly maintained them has been effective in the spread of the game. This study is shaped by the narratives of Celal Tezanlar, who played the game “Aşık-Meşe”, Kemal Ustaoğlu, whose grandfather was a coffeehouse owner in the Basmane district, and Rasim Turan, who took over the Mumcu Kahvesi, known as “Meşe Coffeehouse” from his family and still runs it, as well as the author’s own memories, who lives among the people as a medical doctor in İzmir and Urfa. This study aims to recall a game that has been erased from the public memory, such as "Aşık-Meşe" in İzmir, and to investigate the historical and sociological reasons why it is played by adult men.

Anahtar Kelimeler

• Aşık
• Meşe
• Meşe Coffeehouse
• Adult Game

Kaynakça

1. And Metin. “Çocuk Oyunlarımızın Kültürümüzdeki Yeri ve Önemi”. Ulusal Kültür Dergisi. Sayı 4, Sa 51, 1979.
2. Baran, Musa. “Çocuk oyunları”. Kültür Bakanlığı Yayınları. Sa 41, 1993.
3. Ertekin A. Levent. “Karambol”. Konak Belediyesi Kültür Yayınları. Sa 23-24, 2012.
4. Gölgesiz Gedikler, Hülya. 1950-1960 Yılları Arasında İzmir’de Gündelik Yaşam, Doktora tezi, D.E.Ü Atatürk İlkeleri ve İnkilap Tarihi Enstitüsü, Sa 526, İzmir-2006.
5. Milliyet Gazetesi. “Gülle Oyunuyla Çocukluklarına Döndüler”. 05.01.2018.
6. Selim Doğan, Ahmet. “Erzurum’da Oyun Folkloru”. Sanat Dergisi, Sayı: 20, Sa 27, 2011.
7. Serbest Kamile. “Divânü Lugâti’t-Türk ve Uygur Türklerinde Çocuk Oyunları”, Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, Sayı:13, Sa 112, 2019.
8. St. Neots Museum. Playtime at the museum. (12 August 2021).

9. Tatar, Engin. “Ege Bölgesinde Oynanan Karambol Oyunu”. İzmir Araştırmaları Dergisi. Sayı: 19 (83-96), 2023.
10. Celal Tezanlar (1933-İzmir-Kocakapı doğumlu) - 01.06.2025- 06.06.2025 tarihleri arasındaki görüşmeler.
11. Kemal Ustaoğlu (1947- 4 yaşından itibaren İzmir- Basmane’de yaşıyor)- 01.06.2025-07.06.2025 tarihleri arasındaki görüşmeler.
12. Rasim Turan (1957-İzmir-Ballıkuyu doğumlu)- 02.06.2025 tarihindeki görüşme
13. Metin Özer (1958- İzmir-Kocakapı doğumlu).