YENİ MEDYADA YALAN HABER OLGUSU VE DOĞRULAMA PLATFORMU OLARAK TEYİT.ORG ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Yalan haberler, dijital medya teknolojilerinin gelişmesi ve kullanıcıların artık içerik üreticisi olduğu yeni medya ortamları nedeniyle son zamanlarda daha yaygın hale gelmiştir. Yeni medya platformlarının küreselleşmeyi arttırması ve içeriklerin daha hızlı yayılmasını kolaylaştırması yalan haberlerin daha hızlı dolaşıma girerek önemli etik sorunların oluşmasına sebep olmaktadır. Bu durum özellikle yeni medya platformlarında dijital medya okuryazarlığının ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Dezenformasyona sahip haberler dijital çağda, insanların çeşitli konulardaki fikirlerini manipüle etmek için kullanılmakta ve kullanıcılar arasında üretilen yalan içerikler hızla gerçek bilgilerin yerini almaktadır. Bu nedenle yankı odası ve filtre balonu gibi kavramlar söz konusu olduğunda kullanıcıların ideolojik olarak kendi görüşleriyle uyumlu içerikleri tüketme ve bu içeriklerde yer alan yalan haberlere inanma eğilimlerinin daha fazla olduğu ifade edilmektedir. Aynı zamanda trol ve sahte hesapların kullanımı nedeniyle yalan haberler yaygınlaşmakta ve etki alanı genişlemektedir. Bu çalışmada yalan bilgilerin yayılmasının engellenmesi ve dijital medya okuryazarlığının geliştirilmesi bağlamında dijital doğrulama platformu olan Teyit.org’un yapısı , işleyişi ve yayınladığı içerikler incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini 25 Ekim 2023 - 25 Aralık 2023 tarihleri arasında paylaşılan 140 adet şüpheli içerik oluşturmaktadır. Aynı zamanda çalışmanın bu zaman aralığında seçilmesinin bir diğer sebebi İsrail- Hamas savaşının bu tarihler arasında şiddetlenmesidir. Buna bağlı olarak savaş ile ilgili paylaşılan içeriklerde de artış gözlenmektedir. Bu sebepler çalışmanın bu tarihler aralığında seçilmesinde etkili olmuştur. Bu zaman aralığında paylaşılan içerikler nitel ve nicel içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlar incelendiğinde ise yayınlanan içeriklerin çoğunun yalan bilgilerden oluştuğu ve en fazla İsrail- Hamas savaşı ile politika kategorisinde yayınlanan içeriklerden oluştuğu tespit edilmiştir. İçeriklerin en fazla video ve sosyal medya iletilerinden oluştuğu elde edilen bulgular arasındadır. Ayrıca içeriklerin en fazla Twitter ve Tiktok platformlarında paylaşıldığı tespit edilmiştir. Bunlara ek olarak çalışmada yalan habere karşı neler yapılabilir sorusunun cevabı aranmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yeni Medya
• Yalan Haber
• Doğrulama Platformları
• İçerik Analizi
• Teyit.org.

A STUDY ON THE PHENOMENON OF FAKE NEWS IN NEW MEDIA AND TEYİT.ORG AS A VERIFICATION PLATFORM

Öz

Fake news has recently become more widespread due to the development of digital media technologies and new media environments where users are now content producers. The fact that new media platforms increase globalisation and facilitate faster dissemination of content causes fake news to circulate faster and cause important ethical problems. This situation shows how important digital media literacy is, especially on new media platforms. Disinformation news is used in the digital age to manipulate people's opinions on various issues, and false content produced among users quickly replaces real information. Therefore, when it comes to concepts such as echo chamber and filter bubble, it is stated that users are more likely to consume content that is ideologically compatible with their own views and to believe the fake news in this content. At the same time, due to the use of trolls and fake accounts, fake news is becoming widespread and its sphere of influence is expanding. In this study, the structure, functioning and published content of Teyit.org, a digital verification platform in the context of preventing the spread of false information and developing digital media literacy, are examined. The sample of the study consists of 140 suspicious content shared between 25 October 2023 and 25 December 2023. At the same time, another reason for the selection of the study in this time interval is that the Israel-Hamas war intensified between these dates. Accordingly, there is an increase in the content shared about the war. These reasons were effective in the selection of the study between these dates. The contents shared in this time interval were analysed by qualitative and quantitative content analysis method. When the results obtained in the study are analysed, it is determined that most of the content published consists of false information and mostly consists of content published in the category of Israel-Hamas war and politics. It is among the findings that most of the content consists of video and social media messages. In addition, it was determined that the content was mostly shared on Twitter and Tiktok platforms. In addition to these, the study tried to find the answer to the question of what can be done against fake news.

Anahtar Kelimeler

• New Media
• Fake news
• Verification Platforms
• Content Analysis
• Teyit.org.

Kaynakça

1. Allcott, H., & Gentzkow, M. (2017). Social media and fake news in the 2016 election. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211-236. https://doi. org/10.1257/jep.31.2.211
2. Barber, J. F. (2008). Digital archiving and "the new screen". In R. Adams, S. Gibson, & S. Müller Arisona (Eds.), Transdisciplinary Digital Art: Sound, Vision and the New Screen (pp. 110-119). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-540- 79486-8_12
3. Bastos, M. T., & Mercea, D. (2017). The brexit botnet and user-generated hyperpartisan news. Social Science Computer Review, 37(1), 38-54. https://doi. org/10.1177/0894439317734157
4. Bennett, W. L., & Livingston, S. (2018). The disinformation order: disruptive communication and the decline of democratic institutions. European Journal of Communication, 33(2), 122-139. https://doi.org/10.1177/0267323118760317 Bradshaw, S., & Howard, P. (2018). The global organization of social media disinformation campaigns. Journal of International Affairs, 71(1.5), 23-32.
5. Brandtzaeg, P. B., & Følstad, A. (2017). Trust and distrust in online fact- checking services. Communications of the ACM, 60(9), 65-71. https://doi. org/10.1145/3122803 Broner, S. (2021, August 19). 20% of gen Z spends more than 5 hours every day on TikTok. GreenBook. https://www.greenbook.org/mr/market-research- trends/20-of-gen-z-spends-more-than-5-hours-every-day-on-tiktok/?utm_ campaign=rtb&utm_medium=newsletter&utm_source=morning_brew (Erişim Tarihi: 13.02.2024)