Araştırma Makalesi

BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ

Cilt: 17 Sayı: 1 23 Ocak 2025
PDF İndir
EN TR

BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ

Öz

Kelime anlamı ve doğası itibariyle karikatür, hem mizahi ögeler hem de eleştirme ve saldırma manası taşımaktadır. Ele aldığı konuyu hicvederek, esprili, alaycı ya da iğneleyici bir üslupla resmeden karikatür sanatı, iktidar ve iktidara ilişkin yapılara yönelik eleştirinin enstrümanlarından birisi olmuştur. Popüler kültür ürünü olan karikatür, toplumsal yargı oluşması veya var olan yargının sürdürülmesi konusunda da etkilidir. Türk basınında karikatürler kullanımı, çoğu zaman iktidarın siyasi, ekonomik, toplumsal ve diğer çeşitli alanlarda politikalarını eleştiriye yönelik olmuştur. Çalışmada, 28 Şubat 1997 yılında gerçekleşen MGK toplantısı kararlarının Hürriyet ve Cumhuriyet gazetesi karikatürlerine yansıması ele alınmıştır. Dönemin iktidarına muhalif konumdaki bu iki gazetenin seçilmesinde, karikatürün muhalif doğasını yansıtmasına olan uygunlukları ve aynı zamanda dönemin en çok okunan gazeteleri olmaları belirleyici unsur olmuştur. Çalışmanın amacı, Türk basın tarihinde karikatürün, özellikle de siyasi karikatürün yol haritasını çizmektir. Geçmişten günümüze karikatür gazeteleri, gazetede karikatür ve karikatüristler hakkında bir arşiv sunmayı da hedeflemektedir. Diğer yandan, gazete karikatürlerinin öne çıkan üç işlevi olan güldürü, eleştiri ve toplumsal hafızayı aktarma üzerinden ele alıp değerlendirmektir. Çalışmanın doküman sınırlılığı Hürriyet ve Cumhuriyet gazetesi, zamansal sınırlılığı ise yaşanan olayın bir aylık sürecinin incelenmesi şeklindedir. Çalışmanın yöntemi ise Roland Barthes’a ait göstergebilimsel analizdir. Çalışma sonucunda görülmüştür ki, iki gazetenin karikatürlerinde hem İngiliz tarzı nüktedan eleştiri hem de Fransız tarzı saldırgan eleştiri karikatür çizimlerine yansımıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akay, A. (2009) Birleşmeyen sentez. Yapı Kredi Yayınları.
  2. Alsaç, Ü. (1994) Türkiye’de karikatür çizgi roman ve çizgi film. İletişim Yayınları.
  3. Avcı, A. (2003) Toplumsal eleştiri söylemi olarak mizah ve gülmece. Birikim Dergisi. (166), 80-96.
  4. Ayverdi, İ. (2005). Misalli büyük Türkçe sözlük. Kubbealtı Lugatı Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gazetecilik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

15 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

25 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 17 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Fidan, M. (2025). BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 73-98. https://izlik.org/JA36KS68FJ
AMA
1.Fidan M. BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ. İAÜD. 2025;17(1):73-98. https://izlik.org/JA36KS68FJ
Chicago
Fidan, Mustafa. 2025. “BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ”. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 (1): 73-98. https://izlik.org/JA36KS68FJ.
EndNote
Fidan M (01 Ocak 2025) BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17 1 73–98.
IEEE
[1]M. Fidan, “BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ”, İAÜD, c. 17, sy 1, ss. 73–98, Oca. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36KS68FJ
ISNAD
Fidan, Mustafa. “BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ”. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 17/1 (01 Ocak 2025): 73-98. https://izlik.org/JA36KS68FJ.
JAMA
1.Fidan M. BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ. İAÜD. 2025;17:73–98.
MLA
Fidan, Mustafa. “BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ”. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 1, Ocak 2025, ss. 73-98, https://izlik.org/JA36KS68FJ.
Vancouver
1.Mustafa Fidan. BİR ELEŞTİRİ ARACI OLARAK SİYASİ KARİKATÜRÜN GÜNLÜK GAZETELERDE KULLANIMI: 28 ŞUBAT SÜRECİ. İAÜD [Internet]. 01 Ocak 2025;17(1):73-98. Erişim adresi: https://izlik.org/JA36KS68FJ


All site content, except where otherwise noted, is licensed under a Creative Common Attribution Licence. (CC-BY-NC 4.0)