YÖNETİCİ MAKYAVELİZMİ VE GÖRÜNÜRLÜĞE DAYALI KONTROL: ZORUNLU MEVCUDİYET BASKISI VE PSİKOLOJİK GÜVENLİK ÜZERİNE KAVRAMSAL BİR MODEL

Öz

Bu çalışma, pandemi sonrası ofise dönüş ısrarını; liderlik kişiliği, kontrol ihtiyacı ve İK sistemlerinin ölçüm yetersizliği ile ilişkili bir örgütsel davranış sorunu olarak ele almakta ve kontrol kaybı korkusunu/yönetimsel paranoyayı doğrudan test edilen bir değişken değil, açıklayıcı psikolojik zemin olarak konumlandırarak Makyavelist liderliğin fiziksel kontrol yanılsaması aracılığıyla zorunlu fiziksel mevcudiyet baskısını nasıl üretebileceğini, bu baskının psikolojik güvenlik, bilişsel kaynak kaybı, iş tatmini ve örgütsel bağlılık üzerindeki olası etkilerini açıklayan bütünleşik bir model önermeyi amaçlamaktadır. Kavramsal model geliştirme yaklaşımıyla tasarlanan çalışmada, Makyavelizm, presenteeism (işte var olamama), psikolojik güvenlik, sosyal mübadele, kaynakların korunması, hibrit çalışma ve performans yönetimi literatürleri bütünleştirilerek test edilebilir önermeler geliştirilmiştir. Literatür sentezi, fiziksel görünürlüğün güvenilir bir performans göstergesi olmadığı halde, özellikle Makyavelist eğilimli ve belirsizliği tolere etmekte zorlanan liderlerde yönetimsel bir vekil göstergeye dönüşebileceğini; bunun çalışanlara örtük biçimde "sana güvenilmiyor" mesajı ileterek psikolojik güvenliği zayıflatabileceğini, ayrıca ulaşım, kesintili dikkat ve sürekli görünür olma çabası yoluyla bilişsel kaynakları tüketebileceğini göstermektedir. Çalışmanın özgün değeri, presenteeism'i yalnızca hastalık nedeniyle işe gelme davranışıyla sınırlı geleneksel anlamından çıkararak "zorunlu fiziksel mevcudiyet baskısı" kavramını önermesi ve bu baskıyı Makyavelist liderlik ile psikolojik güvenlik arasındaki olumsuz ilişkiye aracılık eden mekanizma olarak tanımlamasıdır; önerilen model ayrıca güç mesafesi, performans ölçüm olgunluğu ve işin yüz yüze etkileşim gerekliliğini düzenleyici koşullar olarak tartışmakta, İKY açısından ise mesai ve mekân kontrolünden çıktı, güven ve adalet temelli performans yönetimine geçişin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Makyavelist Liderlik
• Fiziksel Kontrol Yanılsaması
• Zorunlu Mevcudiyet Baskısı
• Psikolojik Güvenlik
• Insan Kaynakları Yönetimi

Destekleyen Kurum

Yazar, bu çalışmanın hazırlanması, yazılması ve yayımlanması sürecinde herhangi bir kurum, kuruluş veya fon desteği alınmadığını beyan eder.

Etik Beyan

Bu çalışma, kavramsal bir makale niteliğinde olup insan katılımcılardan veri toplanmasını, anket, görüşme, deney, gözlem veya kişisel veri kullanımını içermemektedir. Bu nedenle çalışma için etik kurul izni gerekmemektedir. Makale hazırlanırken bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuş; yararlanılan tüm kaynaklara metin içinde ve kaynakçada uygun biçimde atıf yapılmıştır. Çalışmanın özgünlüğü, doğruluğu ve akademik etik ilkelere uygunluğu yazarın sorumluluğundadır.

Teşekkür

Bu çalışma kapsamında teşekkür beyanı gerektiren herhangi bir kişi, kurum veya kuruluş katkısı bulunmamaktadır.

MANAGERIAL MACHIAVELLIANISM AND VISIBILITY-BASED CONTROL: A CONCEPTUAL MODEL OF COMPULSORY PRESENCE PRESSURE AND PSYCHOLOGICAL SAFETY

Öz

This study addresses the post-pandemic insistence on returning to the office as an organizational behavior problem associated with leadership personality, control needs, and measurement inadequacy in HR systems, and aims to propose an integrated model that explains how Machiavellian leadership can generate forced physical presence pressure through the illusion of physical control—while positioning control-loss fear/managerial paranoia as an explanatory psychological background rather than a directly tested variable— and outlines the potential effects of this pressure on psychological safety, cognitive resource depletion, job satisfaction, and organizational commitment. Designed with a conceptual model development approach, the study integrates the literatures on Machiavellianism, presenteeism, psychological safety, social exchange, conservation of resources, hybrid work, and performance management to develop testable propositions. The literature synthesis indicates that although physical visibility is not a reliable performance indicator, it can become a managerial proxy, particularly among leaders with Machiavellian tendencies who struggle to tolerate uncertainty; this may implicitly convey a "you are not trusted" message to employees, thereby weakening psychological safety, and may deplete cognitive resources through commuting, fragmented attention, and the effort of maintaining constant visibility. The study's originality lies in reconceptualizing presenteeism beyond the traditional focus on attending work while ill by introducing "forced physical presence pressure" as a mechanism mediating the negative relationship between Machiavellian leadership and psychological safety; the proposed model further discusses power distance, performance measurement maturity, and the necessity of face-to-face interaction as boundary conditions, and for HRM, it emphasizes the importance of transitioning from time- and place-based control toward output-, trust-, and fairness-oriented performance management.

Anahtar Kelimeler

• Machiavellian Leadership
• Physical Control Illusion
• Forced Presence Pressure
• Psychological Safety
• Human Resource Management

Destekleyen Kurum

The author declares that no institutional, organizational, or financial support was received during the preparation, writing, or publication process of this study.

Etik Beyan

This study is a conceptual article and does not involve data collection from human participants, surveys, interviews, experiments, observations, or the use of personal data. Therefore, ethics committee approval is not required for this study. During the preparation of the article, the principles of scientific research and publication ethics were followed, and all sources used were properly cited both in the text and in the reference list. The originality, accuracy, and compliance of the study with academic ethical principles are the responsibility of the author.

Teşekkür

No individual, institutional, or organizational contribution requiring an acknowledgement statement was received within the scope of this study.

Kaynakça

1. Emanuel, N., Harrington, E., & Pallais, A. (2026). The power of proximity to coworkers. The Quarterly Journal of Economics, 141(3), 1825–1870. https://doi.org/10.1093/qje/qjag027
2. Gajendran, R. S., & Harrison, D. A. (2007). The good, the bad, and the unknown about telecommuting: Meta-analysis of psychological mediators and individual consequences. Journal of Applied Psychology, 92(6), 1524– 1541. https://doi.org/10.1037/0021-9010.92.6.1524
3. Gibbs, M., Mengel, F., & Siemroth, C. (2023). Work from home and productivity: Evidence from personnel and analytics data on information technology professionals. Journal of Political Economy Microeconomics, 1(1), 7-41. https://doi.org/10.1086/721803
4. Golden, T. D., & Gajendran, R. S. (2019). Unpacking the role of a telecommuter’s job in their performance: Examining job complexity, problem solving, interdependence, and social support. Journal of Business and Psychology, 34(1), 55–69. https://doi.org/10.1007/s10869-018-9530- 4
5. Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513–524. https:// doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513