HER AND CHATBOTS: A SEMIOTIC ANALYSIS OF THE SEARCH FOR MEANING AND THE NEED FOR COMMUNICATION

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 110 - 124, 01.05.2025

Nihal Ağırbaş Sarıkaya

Öz

The term “crowded loneliness,” selected by the Turkish Language Association as the 2024 word of the year, encapsulates the impact of digitalization on individuals. In an era where face-to-face communication is replaced by online interactions, individuals often feel isolated and emotionally unfulfilled despite being connected to many on virtual platforms. This phenomenon highlights the superficiality of digital relationships and the internal emptiness it fosters. The rapid development of artificial intelligence, particularly in romantic relationships, has deepened this transformation. Spike Jonze’s 2013 film “Her” offers a compelling exploration of “crowded loneliness.” It depicts Theodore, played by Joaquin Phoenix, as he grapples with loneliness and forms a connection with Samantha, an AI voiced by Scarlett Johansson. Samantha’s ability to understand and respond to human emotions starkly contrasts with the superficiality of human relationships. The film examines whether this connection alleviates Theodore’s loneliness or deepens it. This study analyzes “Her” through the lens of “crowded loneliness” using Roland Barthes’ concepts of denotation and connotation, exploring the psychological and societal impacts of the digital age on individuals and contributing to contemporary discourse.

Anahtar Kelimeler

Crowded Loneliness , Artificial Intelligence , Semiotic Analysis , Digitalization , Human Relationships

HER (AŞK) FİLMİ VE CHATBOT’LAR: ANLAM ARAYIŞI VE İLETİŞİM İHTİYACI ÜZERİNE BİR GÖSTERGEBİLİMSEL İNCELEME

Öz

2024 yılında TDK tarafından yılın kelimesi seçilen “kalabalık yalnızlık” dijitalleşmenin bireyler üzerindeki etkisini özetleyen güçlü bir kavramdır. Günümüzde yüz yüze iletişimden uzaklaşan bireyler, çevrimiçi platformlarda çok sayıda insanla bağlantıda olmalarına rağmen yalnızlık ve tatminsizlik hissi yaşamaktadır. Bu durum, dijital dünyadaki ilişkilerin yüzeyselliğini ve bireylerin içsel boşluklarını ortaya koymaktadır. Yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi ve romantik ilişkilere dahil olması bu dönüşümü daha da derinleştirmiştir. Spike Jonze’un 2013 yapımı “Her” filmi, “kalabalık yalnızlık” kavramını anlamak için dikkat çekici bir eserdir. Film, Joaquin Phoenix’in canlandırdığı Theodore karakterinin kalabalıklar içinde yalnızlık hissiyle mücadelesini, Scarlett Johansson’un seslendirdiği yapay zekâ karakteri Samantha ile kurduğu bağ üzerinden anlatmaktadır. Samantha, insan duygularını anlama yeteneğiyle insan ilişkilerindeki yüzeyselliğe keskin bir karşıtlık oluşturur. Film, bu ilişkinin bireyin yalnızlığını nasıl dönüştürebileceğini ya da derinleştirebileceğini sorgulamaktadır. Bu çalışmada “Her” filmi, “kalabalık yalnızlık” ekseninde Roland Barthes’ın düz anlam ve yan anlam kavramlarıyla göstergebilimsel olarak analiz edilmiş, dijital çağın bireyler üzerindeki psikolojik ve toplumsal etkileri derinlemesine incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kalabalık Yalnızlık , Yapay Zekâ , Göstergebilimsel Analiz , Dijitalleşme , İnsan İlişkileri

Kaynakça

• Adamopoulou, E., & Moussiades, L. (2020). Chatbots: History, technology, and applications. Machine Learning with Applications, 2, 100006.
• Affectiva. (t.y.). Affectiva's Rana el Kaliouby wants to make technology emotionally intelligent. Affective. https://www.affectiva.com/news-item/affectivas-rana-el-kaliouby-wants-to-make-technology-emotionally-intelligent
• Akkaş, C., & Bakırtaş, H. (2019). Sosyal ağlarda arkadaş olmak: Keşifsel bir araştırma. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 7(18), 5–38.
• Alayoğlu, E., & Eldeniz, L. (2024). Yaygınlaşan yalnızlık: Ortak bir deneyim. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 15(2), 174–194.
• Allyn, B. (2024, Mayıs 20). Scarlett Johansson says she is “shocked, angered” over new ChatGPT voice. NPR. https://www.npr.org/2024/05/20/1252495087/openai-pulls-ai-voice-that-was-compared-to-scarlett-johansson-in-the-movie-her
• Atay, T. (2021). Görünüyorum o halde varım / “Meşhuriyet çağı”nda kültür ve insan. Can Yayınları.
• Ayaz, H. (2024). Algoritma toplumunda yapay zekâ uygulamalarının. In Medya ve habercilik alanında yapay zekanın yükselişi (s. 17).
• Barthes, R. (1967). Elements of semiology. Hill and Wang.
• Beşiroğlu, Y. (2024, Temmuz 31). Kullanıcıları dinleyerek gelişen yapay zeka asistanı, 7 milyon dolar topladı! Tech Inside. https://www.techinside.com/kullanicilari-dinleyerek-gelisen-yapay-zeka-asistani-7-milyon-dolar-topladi/
• Brandtzaeg, P. B., & Følstad, A. (2018). Chatbots: Changing user needs and motivations. International Journal of Human-Computer Studies, 105, 57–70.
• Crawford, K. (2024, Mart 7). Nvidia’s Jensen Huang: The incredible future of AI. Stanford Institute for Economic Policy Research (SIEPR). https://siepr.stanford.edu/news/nvidias-jensen-huang-incredible-future-ai
• Çalışkan, M., & Mencik, Y. (2015). Değişen dünyanın yeni yüzü: Sosyal medya. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 50, 254–277.
• Çetin, S. (2024, Aralık 31). Çağdaş Kocaeli. https://www.cagdaskocaeli.com.tr/makale/23090817/sadun-cetin/2024e-damga-vuran-soz-kalabalik-yalnizlik
• Demir, Ö., & Seferoğlu, S. S. (2016). Bilgi okuryazarlığı, internet bağımlılığı, sanal aylaklık ve çeşitli diğer değişkenlerin sanal zorbalık ile ilişkisinin incelenmesi. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 3(1), 1–26.
• Diker, C. (2019). Az daha fazladır: Dijital seyir platformlarının tüketim kültürü açısından izleyicilerin seyir alışkanlıklarına olan etkisi. Erciyes İletişim Dergisi, 1, 1–20.
• El Kaliouby, R., & Robinson, C. (2020). Girl decoded: A scientist's quest to reclaim our humanity by bringing emotional intelligence to technology. Currency.
• Gedik, A. (2024). Türkiye’de kültür endüstrisi: Medya ve siyaset. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 139–152.
• Gilanlıoğlu, E., & Öze, N. (2020). Dijital tüketim kültürünün hegemonyası ve serbest zaman. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 4(3), 185–202.
• Kanat, B., & Ünnü, N. A. (2022). COVID-19 küresel salgını ve dijital dönüşümün insan kaynakları uygulamaları üzerine yansımalarını açığa çıkarmaya yönelik bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(2), 185–213.
• Kaprol, A. (2024). Yapay zekâ haberleri aracılığıyla medyada distopyanın inşası ve hegemonik etkileri: ChatGPT özelinde yaygınlaşan korku söylemi üzerine bir inceleme. Nitel Sosyal Bilimler, 6(1), 75–99.
• Karabıyık, M. A., Yüksel, A. S., & Tan, F. G. (2024). Yapay zekâ çağında duygu analizi: Büyük dil modellerinin yükselişi ve klasik yaklaşımlarla karşılaştırılması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 24(1), 1355–1363.
• Karamustafa, E. Y., & Arsan, B. (2022). Yapay zekânın geleceği: Duygular yapay zekâyı nasıl etkileyecek? Journal of Business in the Digital Age, 5(1), 58–64.
• Kasari, C., & Sterling, L. (2013). Loneliness and social isolation in children with autism spectrum disorders. In The handbook of solitude: Psychological perspectives on social isolation, social withdrawal, and being alone (pp. 409–426).
• Koçak, G. (2024). Pazarlama 5.0 ve yapay zekâ destekli sohbet robotları: Kavramsal bir inceleme. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 136–157.
• Koca, S., & Öcal, D. (2024). Sosyal medya ekseninde kişilerarası iletişim ve benlik sunumu. Communicata, 27, 1–14.
• Kurumu, T. İ. (2022). Türkiye nüfusu 2022. Türkiye İstatistik Kurumu. https://www.tuik.gov.tr
• Martin, D. (2024, Ağustos 5). 6 bold statements by Nvidia CEO Jensen Huang on AI’s future. The Channel Co: CRN. https://www.crn.com/news/ai/2024/6-bold-statements-by-nvidia-ceo-jensen-huang-on-ai-s-future
• Martinez-Miranda, J., & Aldea, A. (2004). Emotions in human and artificial intelligence. Computers in Human Behavior, 21(2), 323–341.
• McVeigh, K. (2011, Ocak 5). Facebook 'friends' did not act on suicide note. The Guardian. https://www.theguardian.com/technology/2011/jan/05/facebook-suicide-simone-back
• Minsky, M. (2006). The emotion machine: Commonsense thinking, artificial intelligence, and the future of the human mind. Simon & Schuster.
• Pierce, D. (2024, Haziran 30). Your new AI friend is almost ready to meet you. The Verge. https://www.theverge.com/2024/7/30/24207029/friend-ai-companion-gadget
• Polan, D. B. (1981). Roland Barthes and the moving image. October, 18, 41–46.
• Roose, K. (2023). Bing’s AI chat: “I want to be alive.” The New York Times. https://www.nytimes.com/2023/02/16/technology/bing-chatbot-transcript.html
• Sözbilir, F. (2021). Sosyal medya kullanımının dijital teknolojiye yönelik tutum üzerindeki etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(4), 3918–3942.
• Süleymanlı, E., Kılıç, H. A., & Gören, H. (2022). Türkiye'de aile, yalnızlık ve mutluluk. In Aile ve Yalnızlık IV. Uluslararası Yalnızlık Sempozyumu Kitabı (pp. 35–46). Üsküdar Üniversitesi Yayınları.
• Safalı, Y., & Avaroğlu, E. (2021). Derin öğrenme ile yüz tanıma ve duygu analizi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 31, 764–770.
• Sarıoğlu, E. B., & Güregen, E. P. (2024). Duygusal yalnızlığa bir çözüm olarak ChatGPT: Kişilerarası iletişimin yeni aracı. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi (Cumhuriyetin 100. Yılında Geleceğin İletişimi Özel Sayısı), 81–107.
• Scott, G. (2024, Nisan 9). Artificial intelligence (AI). Investopedia. https://www.investopedia.com/terms/a/artificial-intelligence-ai.asp
• SXSW. (2025, Ocak 22). Machine or human? The ethics behind smarter AI. SXSW. https://schedule.sxsw.com/2022/speakers/2051835
• TDK. (2024, Ocak 2). 2024 yılının kelimesi ve kavramı: Kalabalık, yalnızlık. Türk Dil Kurumu. https://tdk.gov.tr/icerik/basindan/2024-yilinin-kelimesi-kavrami-kalabalik-yalnizlik/
• Walsh, T., Levy, N., Bell, G., Elliott, A., Maclaurin, J., Mareels, I., & Wood, F. (2019). The effective and ethical development of artificial intelligence: An opportunity to improve our wellbeing. Australian Council of Learned Academies.
• ZainEldin, H., Gamel, S. A., Talaat, F. M., Aljohani, M., Baghdadi, N. A., Malki, A., & Elhosseini, M. A. (2024). Silent no more: A comprehensive review of artificial intelligence, deep learning, and machine learning in facilitating deaf and mute communication. Artificial Intelligence Review, 57(7), 188.
• Zumstein, D., & Hundertmark, S. (2017). Chatbots—An interactive technology for personalized communication, transactions and services. IADIS International Journal on WWW/Internet, 15(1).