The Formation of an Intellectual Circle During the Transition from the Ottoman to the Republic era: Ṭāhir al-Mawlawī’s Mahfıl Majmūʿa
Öz
This study examines the circle surrounding the Mahfil journal, founded by Tâhirü'l-Mevlevî during the transition from the Ottoman Empire to the Republic (1920–1926), and the dynamics of its formation. The primary aim of the research is to evaluate the Mahfil journal and Tâhirü'l-Mevlevî not merely within a biographical or text-centred framework, but within the intellectual and social context of the era, focusing on the diversity of the intellectual networks and social interactions that emerged within their circles. In pursuit of this aim, the study discusses the inadequacy of the “epistemic community” conceptualisation—widely used to explain the intellectual history of the transition from the Ottoman Empire to the Republic—in capturing the diversity and fluidity of the period; and instead proposes the concept of the “intellectual circle” to define a more flexible and inclusive structure where individuals with different backgrounds, norms and ideas can come together thematically or periodically around a central hub. This conceptual debate is conducted within the framework of the “epistemic community” conceptualisation developed by Hüsamettin Arslan, building on Kuhn’s concept of the scientific community; the limitations of applying this conceptualisation to the transition period from the Ottoman Empire to the Republic are examined. To ground the conceptual framework in quantitative data, the journal’s author roster is analysed using a prosopographic approach; the authors’ places of birth, educational backgrounds and professional careers are systematically examined. The prosopographic approach has been chosen as it allows for the identification of group patterns and shared characteristics beyond individual biographies. The adoption of this method in the study facilitates the justification of the intellectual diversity within the Mahfil circle on both qualitative and quantitative levels; it aims to provide a more inclusive framework for sociological studies of knowledge concerning the intellectual history of the transition period.
Anahtar Kelimeler
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Geçişte Bir Entelektüel Çevrenin Teşekkülü: Tâhirü’l-Mevlevî’nin Mahfil Mecmuası
Öz
Bu çalışma, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş sürecinde (1920-1926) Tâhirü'l-Mevlevî tarafından kurulan Mahfil mecmuasının çevresini ve oluşum dinamiklerini incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, Mahfil mecmuasını ve Tâhirü'l-Mevlevî'yi yalnızca biyografik ya da metin merkezli bir düzlemde ele almak yerine, çevrelerinde teşekkül eden entelektüel ağın çeşitliliği ve toplumsal etkileşimi bağlamında dönemin fikrî ve içtimai zemininde değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş döneminin entelektüel tarihini açıklamada yaygın biçimde kullanılan “epistemik cemaat” kavramsallaştırmasının dönemin çeşitliliğini ve geçişkenliğini karşılamadaki yetersizliğini tartışmakta, bunun yerine farklı geçmişlere, normlara ve fikirlere sahip kişilerin tematik ya da dönemsel olarak bir merkezde buluşabildiği daha esnek ve kapsayıcı bir yapıyı tanımlamak için “entelektüel çevre” kavramını önermektedir. Söz konusu kavramsal tartışma, Kuhn'un scientific community kavramından hareketle Hüsamettin Arslan'ın geliştirdiği “epistemik cemaat” kavramsallaştırması ekseninde yürütülmekte olup bu kavramsallaştırmanın Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş dönemine uygulanmasının sınırlılıkları sorgulanmaktadır. Kavramsal çerçevenin nicel verilerle temellendirilmesi amacıyla mecmuanın yazar kadrosu prosopografik yaklaşımla ele alınır. Bu çerçevede yazarların doğum yerleri, eğitim geçmişleri ve mesleki kariyerleri sistematik biçimde tahlil edilmektedir. Prosopografik yaklaşım, bireysel biyografilerin ötesine geçerek grup örüntülerini ve ortak özellikleri ortaya koyma imkânı tanıması bakımından tercih edilmiştir. Çalışmanın bu yöntemi benimsemesi, Mahfil çevresindeki entelektüel çeşitliliğin hem nitel hem de nicel düzlemde gerekçelendirilmesine olanak sağlamakta; geçiş dönemi entelektüel tarihine ilişkin bilgi sosyolojisi çalışmalarına daha kapsayıcı bir okuma zemini sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
