TÜRKİYE'DE LİSANS DÜZEYİ İÇİN BİR DERS ÖNERİSİ: İSTİHBARAT İNCELEMELERİ

Öz

Çalışma Türkiye’de kamu yönetimi, siyasal bilgiler ve uluslararası ilişkiler gibi lisans bölümlerinde zorunlu istihbarat dersi verilmesi noktasında bir öneri olarak hazırlanmıştır. Bu öneriyi incelemeden önce “Yükseköğretim ve istihbarat arasındaki ilişki nedir?” ve “Türk yükseköğretiminde istihbaratın yeri nedir?” alt problem cümlelerine de cevap aranmıştır. Çalışma bu problem cümleleri üzerinden temellenmiştir. Bununla birlikte lisans düzeyinde bir istihbarat dersinin gerekli olup olmadığı ve gerekli ise muhteviyatının nasıl olması gerektiği de tartışılmıştır. Doküman analizi yöntemi kullanılarak makale, kitap, rapor, ders planları, tez, mülakat metni gibi dokümanlar incelenmiştir. Elde edilen veriler baz alınarak lisans düzeyi için “İstihbarat İncelemeleri” isimli bir ders planı ve önerisi hazırlanmıştır. Dersin amacı, içeriği, program çıktıları ve haftalık ders konuları gösterilmiştir. Ders kataloğu da ek olarak konulmuştur. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde yükseköğretim ve istihbarat arasındaki ilişki tarihsel bir seyir içerisinde irdelenmiştir. İstihbaratın bir bilim dalı olarak görülmeye başlandığı ilk andan itibaren günümüze kadar gelen süreç incelenmiştir. İstihbaratın akademi ile tanışmasında öncü olan ülkelerin ABD ve İngiltere olması hasebiyle toplanan verilerde bu iki ülkenin ağırlığı vardır. Bu bağlamda çalışma Anglosakson kültür havzasının dışına çıkmamıştır. Dolayısıyla bu bölüm ABD ve İngiltere’nin istihbarat öğretimini tarihsel bir süreç içerisinde inceleme temeli üzerine kurulmuştur. İkinci bölümde ise istihbarat öğretiminin Türk Yükseköğretimindeki yeri incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise bir istihbarat dersine ihtiyaç olup olmadığı ve olacaksa niteliklerinin nasıl olması gerektiği tartışılmıştır. Dördüncü bölümde ise hazırlanan ders içeriği ifade edilecektir. Böyle bir dersin müfredatlara eklenmesinin Türkiye’de istihbarat topluluğu oluşturmak hedefine büyük katkı sağlayacağı, istihbarat öğretim planlamasında tamamlayıcı olacağı ve istihbarat faaliyetlerine karşı toplumsal bilinç oluşturacağı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• istihbarat
• istihbarat öğretimi
• yükseköğretim
• ders önerisi
• istihbarat incelemeleri

A COURSE SUGGESTION FOR UNDERGRADUATE DEGREE IN TURKEY: INTELLIGENCE INVESTIGATIONS

Abstract

The study was prepared as a proposal for the introduction of a compulsory intelligence course in undergraduate programs such as public administration, political science and international relations in Turkey. Before examining this proposal, answers were sought to the sub-problem sentences “What is the relationship between higher education and intelligence?” and “What is the place of intelligence in Turkish higher education?” The study was based on these problem sentences. In addition, it was discussed whether an intelligence course at the undergraduate level is necessary and if so, what its content should be. Document analysis method was used to examine documents such as articles, books, reports, lesson plans, thesis and interview texts. Based on the obtained data, a course plan and proposal called “Intelligence Studies” was prepared for the undergraduate level. The purpose, content, program outcomes and weekly course topics of the course were shown. The course catalog was also included as an appendix. The study consists of four sections. In the first section, the relationship between higher education and intelligence was examined in a historical context. The process from the first moment when intelligence was first seen as a branch of science to the present day was examined. Since the pioneer countries in introducing intelligence to academia were the USA and England, the data collected has a weight from these two countries. In this context, the study did not go beyond the Anglo-Saxon cultural basin. Therefore, this section is based on examining the intelligence education of the USA and England within a historical process. In the second section, the place of intelligence education in Turkish Higher Education is examined. In the third section, it is discussed whether there is a need for an intelligence course and if there will be, what its characteristics should be. In the fourth section, the prepared course content will be expressed. It has been concluded that the addition of such a course to the curriculum will greatly contribute to the goal of establishing an intelligence community in Turkey, will be complementary to intelligence education planning and will create social awareness against intelligence activities.

Keywords

• intelligence
• intelligence education
• higher education
• course proposal
• intelligence investigations

Kaynakça

1. Çelik, Ö.F. (2025). Türkiye’de Lisans Düzeyi İçin Bir Ders Önerisi: İstihbarat İncelemeleri. İstihbarat Çalışmaları ve Araştırmaları Dergisi, 4(2), ss. 157-179, DOI: 10.61314/icad.1651093