Üniversite Yerleşkelerinin Fiziksel Erişilebilirlik Kavramı Yönünden Değerlendirilmesi

Öz

Erişilebilirlik, kentsel hareketlilik kamu politikasının önemli bir parçasıdır ve toplumun tüm üyeleri için kapsayıcı kamusal alanların önceliklerinden biridir. Kampüs alanlarında erişilebilirliğin artırılması, yükseköğretim kurumlarındaki tüm öğrenciler arasında fırsat eşitliğinin sağlanması için de bir ön koşuldur. Kampüs mekânlarının erişilebilirlik açısından dezavantajlı olması nedeniyle engelli öğrenciler genellikle eğitim olanaklarından eşit şekilde yararlanamamakta ve kampüs hayatı içerisinde bulunamamaktadır. Üniversiteler, bir kentte ülkenin sosyal, kültürel, ekonomik, siyasal ve teknolojik gelişimine katkı sağlamada öncü kurumlar olarak görüldüğünden, toplum içinde öğrenciler de dâhil olmak üzere herkese fırsat eşitliği sağlanmasına yönelik destek ve tedbirlerin alınması konusunda öncü bir karaktere sahip olmalıdır. Bu çalışmada, Siirt Üniversitesi Kezer yerleşkesinin ve yerleşke içerisinde bulunan binaların engelli öğrenciler için mevcut erişilebilirlik durumu araştırılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde kampüs alanında mevcut erişilebilirlik sorunları tespit edilmiş ve öncelikli iyileştirilmesi gereken yerler belirlenmiştir. Çalışmanın nihai amacı kampüs alanında yer alan tesis ve binaların mekânsal olarak erişilebilirlik olanaklarını ortaya koyarak, ilgili standartlar kapsamında eksikliklerin tespit edilmesiyle öncelikle iyileştirilmesi gereken alanların belirlenmesidir. Sonuç olarak her anlamda erişilebilir bir kampüs ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

• Erişilebilirlik
• eğitim
• kampüs alanları

Evaluation of University Campuses for Physical Accessibility

Öz

Accessibility is an important part of urban mobility public policy and one of the priorities of inclusive public spaces for all members of society. Increasing accessibility in campus areas is also a prerequisite for ensuring equality of opportunity among all students in higher education institutions. Since campus spaces are disadvantageous in terms of accessibility, disabled students generally cannot benefit from educational opportunities equally and cannot participate in campus life. Universities should be trailblazing in their support of and actions to guarantee equal opportunities for everyone in society, including students, since they are regarded as premier institutions in a city when it comes to their contributions to the social, cultural, economic, political, and technological development of the nation. In this study, the current accessibility status of Siirt University Kezer Campus and the buildings within the campus for disabled students was investigated. As a result of the findings, existing accessibility problems in the campus area were identified and priority areas that needed improvement were identified. The ultimate aim of the study is to reveal the spatial accessibility possibilities of the facilities and buildings in the campus area, to identify deficiencies within the scope of relevant standards and to determine the areas that need to be improved first. The result is to create a campus that is accessible in every sense.

Anahtar Kelimeler

• Accessibility
• education
• campus areas

Kaynakça

1. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2024). Erişilebilirlik Kılavuzu Binalar. Ankara: Uzman Matbaacılık. [PDF sürümü.] Erişim adresi: https://www.aile.gov.tr/media/161634/erisilebilirlik_-kilavuzu_binalar_2024.pdf.
2. Arat, Y., Güner, M., Evrensel tasarım ilkeleri kapsamında üniversite yerleşkesinde erişebilirliğin incelenmesi: ODTÜ Örneği. Euroasia Journal of Mathematics, Engineering, Natural & Medical Sciences, 7(8), 210-229, 2020.
3. Baju, A. W., Kurnia, W., The building assessment of accessibility for the disabled people on 1st campus UPGRIS. In 1st International Conference on Education and Social Science Research (ICESRE 2018) (pp. 135-141). Atlantis Press, 2019.
4. Berktaş, T. G., Engelliler için erişebilirlik: Maltepe Üniversitesi ve Sabancı Üniversitesi örneği (Master's thesis, Maltepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü), 2016.
5. Cadena, R. P., de Andrade, M. O., Meira, L. H., & de Freitas Dourado, A. B., The pursuit of a sustainable and accessible mobility on university campuses. Transportation research procedia, 48, 1861-1880, 2020.
6. Cadena, R. P., A busca por mobilidade e acessibilidade seguras e inclusivas em campi universitários: o caso do Campus Joaquim Amazonas da UFPE (Master's thesis, Universidade Federal de Pernambuco), 2017.
7. Cüce, B., Ortaçeşme, V., Kentsel yeşil alanlara erişilebilirlik. Peyzaj, 2(2), 65-77, 2020.
8. Çivici, T., Gönen, D., Balıkesir Üniversitesi Çağış Yerleşkesinin bedensel engelli öğrencilerin sosyal alanlara ulaşabilirliğinin değerlendirilmesi. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 3(3), 639-646, 2015.

9. Ekici, B., Engelli kullanımı açısından yaya yollarının erişilebilirliğinin değerlendirilmesi: Çorlu (Tekirdağ) örneği. Journal of Architectural Sciences and Applications, 6(1), 115-124, 2021.
10. Enstitüsü, T. S., TS 9111 Özürlüler ve hareket kısıtlılığı bulunan kişiler için binalarda ulaşılabilirlik gerekleri. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara, 2011.
11. Kim, W., A study on the evaluation and improvement of student convenient facilities at university campuses, based on universal design concept focused on the university campuses in Texas, USA. The Journal of Korean Institute of Educational Facilities. http://dx.doi.org/10.7859/kief.2014.21.3.019.
12. Marcus, C. C., & Francis, C., People places: design guidlines for urban open space. John Wiley & Sons, 1997.
13. Mishchenko, E. D., Towards inclusive campus environments: Evidence-based research of a university campus. Open House International, 38(1), 31-42, 2013.
14. Onay, B., Şahin, C., Sava, B., Bayazıt, E., Parklarda erişilebilirlik: Afyonkarahisar Prof. Dr. Veysel Eroğlu Parkı örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13(Ek (Suppl.) 1), 321-331, 2022.
15. Orakci, H., Van il merkezindeki kamu binalarında, özürlü insanlar için var olan mimari düzenlemelerin değerlendirilmesi (Master's thesis, Sağlık Bilimleri Enstitüsü), 2010.
16. Özdemir, A., Kamu hizmet alanının fiziksel erişebilirlik açısından değerlendirilmesi: Pamukkale Belediyesi örneği, Artium, 8 (2), 118-127, 2020.
17. Özkaraca, N., İnceoglu, M., Üniversite yerleşkelerinde erişilebilirlik değerlendirmesi: Düzce Üniversitesi Kampüsü örneği. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 9(5), 1891-1908, 2021.
18. Rhoads, M. A., The ADA companion Guide: Understanding the Americans with disabilities act accessibility guidelines (ADAAG) and the architectural barriers act (ABA), 2010.
19. T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. (2010, 14 Ağustos). Yükseköğretim kurumları engelliler danışma ve koordinasyon yönetmeliği. [Online]. Erişim: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=14214&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5.
20. Tutal, O., Üniversite yerleşkeleri ve erişilebilirlik. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(15), 753-775, 2018.
21. Uyaroğlu, İ. D., “Performance evaluation and design guidelines for equitable access of students with disabilities in university campus outdoor environments”, Unpublished PhD Thesis, Ankara: Middle East Technical University (METU), Department of Architecture, 2015.
22. Yenice, M. S., Kentsel yeşil alanlar için mekânsal yeterlilik ve erişebilirlik analizi; Burdur örneği, Türkiye. Turkish Journal of Forestry, 13(1), 41-47, 2012.