MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜK BİNASINDA RAIMONDO D'ARONCO’NUN İZLERİ

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 2, 17 - 46, 27.02.2026

Beria Nur Tay

https://doi.org/10.56809/icujtas.1758614

https://izlik.org/JA94PS32LJ

Öz

19. yüzyıl sonlarında Osmanlı İmparatorluğu'nda modernleşme sürecinde kabul görmüş İtalyan mimar D'Aronco'nun eserleri, Art Nouveau'nun özgün bir yansıması olarak değerlendirilmektedir, estetik açıdan hoş olmalarının yanı sıra dönemin ideolojik ve idari dönüşümlerini yansıtan yapılar olarak da öne çıkmaktadır. Raimondo D'Aronco'nun mimari izleri günümüz,İstanbul'unda da mevcuttur. Bu çalışma, Raimondo D'Aronco'nun yaklaşımını kavramsal, işlevsel ve mekânsal açılardan inceleyerek, Marmara Üniversitesi Rektörlük Binası olarak kullanılan ve eskiden Ticaret Bakanlığı binası olan yapıya odaklanmaktadır. Çalışmada, tarihi belgeler, mimari çizimler ve yüzey araştırmalarına dayalı nitel bir analiz yöntemi kullanılmıştır. Yapı, kavramsal, işlevsel ve mekânsal olmak üzere üç başlık altında analiz edilmiş ve simgesel anlamları, tarihsel işlevleri, plan ve cephe düzeni ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bulgular, D'Aronco'nun Batılı estetik öğeleri Osmanlı bağlamıyla bütünleştiren kendine özgü bir tasarım dili geliştirdiğini göstermektedir. Bu analiz, D'Aronco'nun eserlerinin ve Osmanlı mimarisindeki geç dönem batılılaşma sürecindeki eğilimlerin anlaşılmasına katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Raimondo D’Aronco , Osmanlı mimarisi , Art Nouveau , Batılılaşma , mekânsal analiz

ARCHITECTURAL REFLECTIONS OF RAIMONDO D’ARONCO IN THE MARMARA UNIVERSITY RECTORATE BUILDING

https://izlik.org/JA94PS32LJ

Öz

The works of Italian architect D'Aronco, who was accepted during the modernization process in the Ottoman Empire in the late 19th century, are considered to be a unique reflection of Art Nouveau. In addition to their aesthetic appeal, these structures also stand out as reflections of the ideological and administrative transformations of the period. Raimondo D'Aronco's architectural traces are still present in Istanbul today. This study examines Raimondo D'Aronco's approach from conceptual, functional, and spatial perspectives, focusing on the building that is currently used as the Marmara University Rectorate Building and was formerly the Ministry of Trade building. The study used a qualitative analysis method based on historical documents, architectural drawings, and surface surveys. The structure was analyzed under three headings: conceptual, functional, and spatial, and its symbolic meanings, historical functions, plan, and facade layout were examined in detail. The findings show that D'Aronco developed a unique design language that integrated Western aesthetic elements with the Ottoman context. This analysis aims to contribute to the understanding of D'Aronco's works and trends in the late Westernization process in Ottoman architecture.

Anahtar Kelimeler

Raimondo D’Aronco , Ottoman architecture , Art Nouveau , Westernization , spatial analysis

Kaynakça

• Akın, N. (2000). 19. Yüzyıl İstanbul Mimarlığında Yabancı Mimarlar.
• Akın, N. (2004). 19. Yüzyıl İstanbul’unda Batılılaşma Sürecinde Mimari ve Kent. İstanbul: Literatür Yayınları, s. 102–105
• Altan, E. (2016). Raimondo D’Aronco’nun İstanbul’daki Mimari Tasarım Yaklaşımı. Sanat Tarihi Dergisi, 25(2), s. 73-92.
• Ahunbay, Z. (2009). Tarihi çevre koruma ve restorasyon (6. baskı). İstanbul: YEM Yayın, s. 59–66 Batur, A. (1993). Osmanlı Mimarı D’Aronco.
• Bozdoğan, S. (2001). Modernizm ve Ulusun İnşası: Erken Cumhuriyet Türkiye’sinde Mimari Kültür. s. 17–38, 44–47, 55–58
• Eraslan, A. (2024). The Art Nouveau Influence on the Residential Buildings of Raimondo D’Aronco. Architecture and Urban Planning, 20(1), s. 33-46.
• Gontar, C. (2006, 10 1). Art Nouveau. metmuseum. adresinden alındı
• Karakoç, B. (2018). Raimondo D’Aronco’nun Osmanlı Mimarisine Katkıları. Mimarlık ve Tasarım Dergisi, 5(2), s. 45-58.
• Kuban, D. (2010). Osmanlı Mimarisi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. s. 566–569
• Ölekli, S. (2015). Art Nouveau’nun Osmanlı’daki Yansıması. Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, 8(2), s. 112-126.
• Ortaylı, İ. (2020). Osmanlı’da Eğitim ve Modernleşme. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Somel, S. A. (2001). The Modernization of Public Education in the Ottoman Empire, 1839-1908: Islamization, Autocracy, and Discipline. Leiden: Brill.
• Yıldırım, A. (2013). Osmanlı’da Sanayi Mektepleri ve Mesleki Eğitim (1868–1914). İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayınları.
• Cansever, T. (1991). Şehir ve Mimari. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
• Eldem, S. H. (1984). *Boğaziçi Yalıları I–III*. İstanbul: Türkiye Anıt Çevre Turizm Değerlerini Koruma Vakfı.
• Eldem, E. (1999). Osmanlı Mimarisi ve Batılılaşma Süreci Üzerine. Osmanlı Araştırmaları, 19, s.35–56.
• Kocakoç, B. (2018). Raimondo d'Aronco'nun Osmanlı Mimarisine Katkıları. Mimarlık ve Tasarım Dergisi, 5(2), 45–58.
• Çelik, Z. (1993). The Remaking of Istanbul: Portrait of an Ottoman City in the Nineteenth Century. University of California Press, s. 23–41
• Dündar, E. (2006). Osmanlı’da Yabancı Mimarlar ve Modernleşme. Mimarlık Dergisi, 332, s.45–53
• Ödekan, A. (1998). Raimondo D’Aronco’nun İstanbul’daki Yapıları. İstanbul Araştırmaları Yıllığı, 2, s. 87–108. Ergin, O. N. (1977). Türkiye Maarif Tarihi (3 cilt). İstanbul: Eser Matbaası.
• Eyice, S. (1994). Dâvud Paşa Külliyesi. In Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi (Cilt 3, ss. 7–8). İstanbul: Kültür Bakanlığı / Tarih Vakfı
• Barillari, D., & Godoli, E. (1997). Istanbul 1900: Art Nouveau architecture and interiors. Istanbul: YEM Yayınları. (Orijinal yayın: Rizzoli International, New York, 1996)
• Eski İstanbul Fotoğraf Arşiv
• İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Fotoğraf Arşivi
• Gürsoy Grup Arşivi
• Alman Mavileri